Η χαρτογράφηση των πόλων του Ηλιου από το «Solar Orbiter»

Τον Ιούνιο αναμένουν με αγωνία οι ηλιοφυσικοί αλλά και αστροφυσικοί σε Ευρώπη και ΗΠΑ τις πρώτες φωτογραφίες των πόλων του Ηλιου ως το αποτέλεσμα μιας από τις σημαντικότερες διαστημικές αποστολές που διοργανώθηκαν ποτέ. Η περίφημη αποστολή του «Solar Orbiter», για την οποία ένωσαν τις δυνάμεις τους η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) και η αμερικανική NASA, έχει ξεκινήσει και στο τιμόνι της βρίσκονται έλληνες επιστήμονες.

Αναπληρωτής επιστημονικός υπεύθυνος της αποστολής από την πλευρά της ESA είναι ο ηλιοφυσικός Γιάννης Ζουγανέλης, ενώ σε αυτήν συμμετέχουν πολλοί ακόμη έλληνες επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και ο Mανώλης Γεωργούλης, ένας από τους πλέον καταξιωμένους ερευνητές της πρόγνωσης του ηλιακού καιρού σε παγκόσμιο επίπεδο.

«ΤΑ ΝΕΑ» συνομίλησαν με τους δύο κορυφαίους επιστήμονες και αναζήτησαν τις πρώτες πληροφορίες. Αλλωστε είναι η πρώτη φορά που ηλιακός δορυφόρος θα επιχειρήσει να φωτογραφίσει τις αχαρτογράφητες περιοχές των πόλων του Ηλιου και να μελετήσει το περιβάλλον γύρω από το άστρο.

«Ακόμα είναι πολύ νωρίς για να μπορέσουμε να πούμε ότι μάθαμε κάτι σημαντικό» λέει ο Γιάννης Ζουγανέλης στα «ΝΕΑ».

Πραγματικές μετρήσεις τον Μάιο

«Μετά την εκτόξευση η οποία έγινε ακριβώς στην προβλεπόμενη ώρα, το διαστημόπλοιο μπήκε στην αναμενόμενη τροχιά με εξαιρετική ακρίβεια. Επειτα από λίγο ξεδιπλώσαμε τα φωτοβολταϊκά πάνελ που χρειάζονται για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος ώστε να λειτουργήσουν τα όργανα του δορυφόρου. Στις επόμενες δύο ημέρες ξεδιπλώθηκαν και τα υπόλοιπα συστήματα όπως είναι ο πίσω βραχίονας μήκους 4,40 μέτρων και οι τρεις ηλεκτρικές κεραίες μήκους 6,50 μέτρων. Επίσης θέσαμε προσωρινά σε λειτουργία δύο από τα δέκα όργανα του δορυφόρου. Μέχρι στιγμής όλα έχουν λειτουργήσει όπως περιμέναμε, αλλά οι επόμενες ημέρες είναι ακόμα κρίσιμες και θα συνεχίσουμε όλες τις λειτουργίες επαλήθευσης τους επόμενους τρεις μήνες. Αν όλα πάνε καλά, θα ξεκινήσουμε να παίρνουμε πραγματικές μετρήσεις στα μέσα Μαΐου».

«Ο Ηλιος είναι το μόνο άστρο του Σύμπαντος το οποίο μπορούμε να πλησιάσουμε και η ανθρωπότητα θα έχει τώρα την ευκαιρία να το κάνει για πρώτη φορά στην Ιστορία της. Ανάλογα φυσικά φαινόμενα φυσικής πλάσματος που συμβαίνουν μέσα και γύρω από τον Ηλιο συμβαίνουν σε όλο το ορατό Σύμπαν, μέσα και γύρω από αστέρια, σουπερνόβα, εκτοξεύσεις ύλης από γαλαξίες, πάλσαρ, πλανητικές μαγνητόσφαιρες. Υπό αυτή την έννοια, το “Solar Orbiter” δεν είναι απλά μια αποστολή για τον Ηλιο, αλλά θα συμβάλει καθοριστικά και στην κατανόηση πολύπλοκων φαινομένων ολόκληρου του Σύμπαντος» αναφέρει.

Οι περισσότεροι επιστήμονες θέλουν να γυρίσουν στην Ελλάδα. Θα γύριζε όμως ο Γιάννης Ζουγανέλης στην Ελλάδα και στα ελληνικά πανεπιστήμια; «Πιστεύω πως οι περισσότεροι έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού θα ήθελαν να εργαστούν στην Ελλάδα αν υπήρχαν οι κατάλληλες συνθήκες, αν όχι ίδιες, έστω συγκρίσιμες με εκείνες του εξωτερικού» δηλώνει. «Αυτές είναι και οι μόνες προϋποθέσεις, αλλά δυστυχώς υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος για να επιτευχθούν. Είμαι αισιόδοξος ότι η Ελλάδα θα καταφέρει να παίξει σημαντικό ρόλο στο μέλλον στην εξερεύνηση και κατανόηση του Διαστήματος με τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ινστιτούτα της» αναφέρει.

Μια αποστολή με μοναδικά στοιχεία

Ο διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Ερευνών Αστρονομίας και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών της Ακαδημίας Αθηνών και επισκέπτης καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής και Αστρονομίας του Georgia State University στην Ατλάντα των ΗΠΑ Μανώλης Γεωργούλης δηλώνει ότι «η αποστολή έχει πολλαπλά μοναδικά στοιχεία: θα γίνει το κοντινότερο ανθρώπινο αντικείμενο στον Ηλιο το οποίο θα παρατηρήσει τον μητρικό μας αστέρα απευθείας με τηλεσκόπια και το δεύτερο πιο κοντινό στον Ηλιο ανθρώπινο αντικείμενο στην Ιστορία. Το πρώτο είναι η αποστολή “ParkerSolar Probe” της αμερικανικής NASA, η οποία εκτοξεύθηκε στις 12 Αυγούστου 2018. Η εγγύτητα εκείνης της αποστολής με τον Ηλιο, όμως, της στέρησε τη δυνατότητα να τον παρατηρήσει τηλεσκοπικά, επειδή το όποιο τηλεσκόπιο δεν θα μπορούσε να επιβιώσει από την τεράστια θερμότητα που θα δεχόταν από τον αστέρα. Σκοπός της αποστολής “Solar Orbiter” είναι η μελέτη του μαγνητικού πεδίου του Ηλιου και η συνακόλουθη ηλιακή μαγνητική δραστηριότητα, εκρηκτική ή μη» λέει ο Γεωργούλης. «Δεδομένου ότι οι μαγνητικοί πόλοι του Ηλιου αντιστρέφονται κάθε 11 χρόνια, είναι προφανής η σημασία αυτών των παρατηρήσεων για την κατανόηση του ηλιακού μαγνητικού κύκλου» αναφέρει.