Ο κύκλος των ουτοπιών

Και γιατί δεν τον έλεγε τόσες ημέρες; Γιατί άφησε, όχι μόνο τους νεολαίους του κόμματος χαμένους στην ουτοπία τους, όπως περιέγραψε ο ίδιος τη θέση τους, αλλά και τους πιο ώριμους συντρόφους του να εκτίθενται; Γιατί δεν είπε από την πρώτη στιγμή πως σωστά έκλεισε τα σύνορα η κυβέρνηση, αλλά σιώπησε για να του καταλογιστεί «εξαφάνιση»;

Ο Αλέξης Τσίπρας επέστρεψε από εκείνο το είδος εξορίας που επέβαλε στον εαυτό του διακηρύσσοντας από το στούντιο του Mega το τέλος μιας ουτοπίας. Αλλά η αφωνία του έως τότε, η αφωνία ενός πολιτικού ηγέτη που αν μη τι άλλο διακρίνεται για την ευγλωττία του, ήταν μάλλον το μοναδικό στοιχείο έκπληξης – αντίθετα με τη διακήρυξη του τέλους της ουτοπίας που δεν εξέπληξε κανέναν.

Το βλέπει εύκολα κανείς. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ επέστρεψε χωρίς να έχει απαλλαγεί από εκείνο το φορτίο που κουβαλάει συνεχώς από το τέλος της δικής του ουτοπίας – της αυταπάτης, σύμφωνα με τη δική του διατύπωση. Κι αυτό το φορτίο δεν είναι άλλο από την ανάγκη του να ικανοποιεί πολλά και διαφορετικά ακροατήρια ταυτοχρόνως.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Αλέξης Τσίπρας πολιτεύεται αυτοαναιρούμενος. Είναι αυτή η γνώριμη παλινδρόμηση ανάμεσα στη ριζοσπαστική Αριστερά και τη σοσιαλδημοκρατία, τον ασυγκράτητο λαϊκισμό και την ωριμότητα του statesman, την αυταπάτη και τον ρεαλισμό. Η πορεία από τον έναν πόλο στον άλλο δεν είναι ευθεία. Ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ προσαρμόζεται στο ακροατήριο της στιγμής. Ξεσηκώνει το κομματικό πλήθος, αλλά έπειτα γειώνει τον ενθουσιασμό των νεολαίων. Διορθώνει το κόμμα του όταν εκείνο πάλλεται με την ψυχή του 3% ξεχνώντας πως τώρα πια στις πλάτες του σηκώνει το βάρος του 33%. Και πώς να πεις στο 33%, σε ένα εκλογικό ακροατήριο που μπορεί να σε ψηφίζει αλλά δείχνει να γοητεύεται από την υποτιθέμενη δεξιά ατζέντα, πως πρέπει να καλωσορίσει τους πρόσφυγες με ανοικτά τα σύνορα; Πώς μιλάς για σκηνοθετημένο πόλεμο στον Εβρο όπως κάνουν οι πιο ώριμοι σύντροφοί σου;

Δεν μιλάς. Αντίθετα, λες πως σωστά έκλεισαν τα σύνορα, ακόμη και αν αποφεύγεις τον φορτισμένο όρο «εισβολή» προτιμώντας τον πιο ουδέτερο της «εισροής». Ασκείς ασφαλώς κριτική στην κυβέρνηση. Αλλά όχι την κριτική του 3%. Οχι την κριτική της ουτοπίας, αλλά την κριτική της αντιπολίτευσης που στο εξής θα είναι πάντα μια εν δυνάμει εξουσία. Μια αξιόπιστη εναλλακτική σε μια κυβέρνηση που θα έχει αποτύχει.

Από αυτήν την άποψη, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ εμφανίστηκε από την εξορία του για να υποχρεώσει σε kolotoumba ολόκληρο το κόμμα του. Αν ο ίδιος είχε εκτεθεί από την εξαφάνισή του, το κόμμα του είχε εκτεθεί από τις εμφανίσεις των στελεχών του. Ο ίδιος ήταν άφωνος, αλλά τα στελέχη του ήταν λαλίστατα. Ηταν εδώ για να παρομοιάσουν τον Πρωθυπουργό με τους σκληρούς του Βίσεγκραντ. Δεν ήταν ο Μητσοτάκης ο Ορμπαν της Νοτιοανατολικής Ευρώπης;

Είναι ένα ερώτημα ωστόσο εάν αυτές οι διορθώσεις του αρχηγού στο κόμμα θα απαλλάξουν τον ΣΥΡΙΖΑ από τις τάσεις αυτοσυρρίκνωσης. Είναι ένα ερώτημα εάν οι kolotoumbes του ενός ή όλων μαζί εξυπηρετούν το σχέδιο της διεύρυνσης. Ή εάν όλες αυτές οι kolotoumbes, οι παλινδρομήσεις από την ανωριμότητα στην ωριμότητα, υπηρετούν ακόμη μια ουτοπία. Εστω και ακροβατική.