Το ωφελιμιστικό επιχείρημα

Συγχωρήστε μου τον α’ ενικό, αλλά κάποιες αφηγήσεις είναι πιο εύκολο να ξεκινούν έτσι: προ ημερών έμαθα ότι ένας γνωστός μου έφυγε από ανακοπή στο σπίτι του. Οι οικείοι του κάλεσαν ασθενοφόρο που άργησε να φτάσει. Δεν ξέρουμε αν θα προλάβαιναν οι διασώστες του να σώσουν τον άνθρωπο, αλλά δεν θα το μάθουμε ποτέ. Συζητώντας το συνειδητοποίησα πως δεν μας εκπλήσσει πια ποτέ μια καταγγελία ότι κάτι δεν λειτούργησε καλά στο σύστημα υγείας. Σχεδόν μοιρολατρικά έχουμε πια αποδεχτεί ότι στην Ελλάδα μπορεί, π.χ., να κάνει μια ώρα να έρθει το ασθενοφόρο. Εχουμε πάρει ως δεδομένο ότι αν χρειαστείς τα επείγοντα θα ταλαιπωρηθείς φοβερά για να σε περιθάλψουν, τελικά, γιατροί και νοσηλευτές εξαντλημένοι από απανωτές βάρδιες. Αυτή η μοιρολατρία μας, αυτή η απόφαση που πήραμε κάποτε μέσα μας σιωπηλά ότι «έτσι είναι τα πράγματα στην Ελλάδα» είναι μια μορφή άμυνας και επιβίωσης – γιατί με πόσο θυμό μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος;

Για κάποιους η λογική που λέει ότι μια κρίση μπορεί να γίνει ευκαιρία πάσχει από αφέλεια. Ομως η διαφαινόμενη, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, πανδημία θα μπορούσε να γίνει μια ευκαιρία για εγρήγορση και συνειδητοποίηση, ακόμη και για τους πολίτες. Μέτρα όπως το κλείσιμο των σχολείων ή η ακύρωση δραστηριοτήτων που συγκεντρώνουν πολύ κόσμο έχουν, όπως μας εξηγούν οι ειδικοί, τη λογική του μετριασμού της διασποράς της λοίμωξης από τον κορωνοϊό, δηλαδή της αποτροπής του να αρρωστήσουν πολλοί άνθρωποι μαζί, πράγμα που θα πίεζε τρομερά το σύστημα υγείας μας και θα έθετε σε κίνδυνο τους πιο ευάλωτους από εμάς.

Δεν μπορεί ένας λαός που ισχυρίζεται πως συγκινείται από πατριωτικά ιδεώδη να αντιστέκεται στην προσπάθεια προστασίας της δημόσιας υγείας για να μη χάσει π.χ. τα καρναβάλια. Ούτε είναι δυνατόν να μην μπορούμε να δεχτούμε να πειθαρχήσουμε σε πέντε βασικές οδηγίες, όταν, στην τελική, το κίνητρο αφορά όλους μας και το επιχείρημα είναι κατά βάση ωφελιμιστικό (για να είμαστε και λίγο κυνικοί, μια και είναι της μόδας). Η δική μας υπευθυνότητα μπορεί ίσως να «σπρώξει» ένα κλίμα πίεσης προς την πολιτεία για την πλήρωση των δικών της υποχρεώσεων. Γιατί και η στάση των πολιτών είναι, τελικά, ένα μετρό ελέγχου των απαιτήσεων που μας αξίζει να έχουμε.