Κορωνοϊός και θεωρίες συνωμοσίας

Oπως ήταν αναμενόμενο, οι θεωρίες συνωμοσίας για τον κορωνοϊό εξαπλώνονται παράλληλα με τον ίδιο τον ιό. Χιλιάδες λογαριασμοί σόσιαλ μίντια συνδεόμενοι με τη Ρωσία υποστηρίζουν πως οι ΗΠΑ δημιούργησαν τον κορωνοϊό προκειμένου να «διεξαγάγουν οικονομικό πόλεμο στην Κίνα», και ένας αμερικανός γερουσιαστής επανέλαβε μία φήμη ότι ξεκίνησε σε ένα κινεζικό εργαστήριο βιολογικών όπλων και όχι σε μία υπαίθρια αγορά.

Η εμβέλεια της οποιασδήποτε θεωρίας συνωμοσίας εξαρτάται εν μέρει από το ποιοι βλέπουν πολιτικά οφέλη στη διάδοσή της – και το μέγεθος της επιρροής που αυτοί έχουν. Καθώς ο κορωνοϊός εξαπλώνεται σε νέες χώρες, κυβερνήσεις έχουν καταφύγει σε θεωρίες συνωμοσίας εν είδει αντιπερισπασμού από τις δικές τους αποτυχίες ή προκειμένου να προκαταλάβουν την κριτική. Μπορεί να στοχοποιούν ήδη υπάρχοντες εχθρούς, όπως ο Τραμπ που κατηγορεί τα μίντια ότι εσκεμμένα «πανικοβάλλουν τις αγορές». Αλλες κυβερνήσεις μπορεί να τις θεωρήσουν ελκυστικές ως έναν τρόπο εξοστρακισμού της ευθύνης. Ο ιρανός πρόεδρος Ροχανί, για παράδειγμα, αποκάλεσε τις αναφορές που ήθελαν τη χώρα του να δυσκολεύεται να ελέγξει τον ιό «μία από τις συνωμοσίες του εχθρού ώστε να καταρρεύσει η χώρα μας σπέρνοντας πανικό». Η Κίνα, στο μεταξύ, έχει καταφύγει στην υποδαύλιση εθνικιστικών παθών προκειμένου να αλλάξει θέμα, ενώ έχει φανεί κατά το παρελθόν πρόθυμη να χρησιμοποιήσει τις θεωρίες συνωμοσίας για κυνικούς σκοπούς, όπως σε σχέση με τις διαμαρτυρίες στο Χονγκ Κονγκ.

Σε μία εποχή ακραίας συνδεσιμότητας, είμαστε εκτεθειμένοι σε περισσότερες νέες ιδέες παρά ποτέ αλλά είμαστε επίσης ευάλωτοι στη χειραγώγηση. Οι θεωρίες συνωμοσίας που προωθούνται για πολιτικό όφελος δεν σκοτώνουν όπως οι ιοί, μολύνοντας όμως τον δημόσιο λόγο δυσκολεύουν τους πολίτες να εξακριβώσουν την αλήθεια και να θέσουν τους πολιτικούς ενώπιον των ευθυνών τους.

Ο Σκοτ Ράντνιτς είναι καθηγητής στην Jackson School of International Studies και διευθυντής του Ellison Center στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον