Φοβού τις «προσφορές»

Εχει περίπου καθιερωθεί οι εφημερίδες του Σαββατοκύριακου, ή τουλάχιστον αυτές με τους σχετικά περισσότερους αναγνώστες, να κυκλοφορούν σε δύο εκδοχές: «σκέτες» ή συνοδευόμενες από κάποια προσφορά (κατά κανόνα, στις μέρες μας, βιβλία) και με άλλη τιμή πώλησης, προφανώς.

Επειδή, με διάφορους τρόπους, φτάνουν στα χέρια μου ορισμένα από αυτά τα βιβλία – προσφορές, ως άνθρωπος του επαγγέλματος δεν παραλείπω να τους ρίχνω μια ματιά, είτε επειδή με ενδιαφέρει το θέμα τους είτε από απλή περιέργεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, λοιπόν, τα προϊόντα που διακινούνται με αυτόν τον τρόπο είναι επιεικώς προβληματικά. Εκτός από το ότι ενίοτε δεν αναφέρεται καν ο πρωτότυπος τίτλος, οι μεταφραστές/ριες είναι συχνά ακόμα και τρεις ή τέσσερις. Τι σημαίνει αυτό; Μα ότι, προκειμένου να καλύπτεται η απαίτηση για ένα βιβλίο κάθε εβδομάδα, το πρωτότυπο μοιράζεται σε πολλά χέρια. Αποτέλεσμα: αλλιώς συντάσσει ο Α και αλλιώς ο Β, αλλιώς αποδίδει έναν όρο ή ένα ιστορικό πρόσωπο ο Γ και αλλιώς ο Δ κ.ο.κ. Κοινώς, χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα. Και βέβαια, μαζί τους χάνει και ο αναγνώστης τη δυνατότητα να κατανοήσει, ή ακόμα και απλώς να παρακολουθήσει, το μεταφρασμένο (λέμε, τώρα) κείμενο.

Ενδεικτικά και μόνο, αλλά και για να ελαφρύνω λίγο την ατμόσφαιρα, παραθέτω από πρόσφατο ξεφύλλισμα τέτοιων βιβλίων – προσφορών. Η League of Nations, η πασίγνωστη Κοινωνία των Εθνών (ΚτΕ) του Μεσοπολέμου, γίνεται Ηγεσία(!) των Εθνών, ίσως επειδή το League και το Leadership αρχίζουν και τα δύο από το ίδιο γράμμα. Η θρυλική βρετανική 8η Στρατιά (8th Army), αυτή που πολέμησε στη Βόρεια Αφρική, γίνεται 8ος Στρατός! Ο Γιαν Σματς, επίσης πασίγνωστος (ακόμα και δρόμος με το όνομά του υπήρχε κάποτε στο κέντρο της Αθήνας), γίνεται Γιαν Σμουτς, ίσως με πηγή έμπνευσης την έκφραση ματς-μουτς. Τα γαλλικά ονόματα Maurice, Eugène και Jules γίνονται, αντίστοιχα, Μουρίς, Ουζέν και Ζουλ (εδώ μάλλον θα έπαιξαν ρόλο οι ελληνικές λέξεις μούρη, ούζο και ζούλα). Η Νέα Γαλλική Επιθεώρηση (Nouvelle Revue Française), περιοδικό των εκδόσεων Gallimard, γίνεται Νέα Επισκόπηση(!). Η γνωστή συνοικία του Παρισιού Οτέιγ (Auteuil) γίνεται Οτόιλ (όπως λέμε Μοτορόιλ) κ.λπ., κ.λπ.

Φοβού, λοιπόν, ορισμένες εφημερίδες και «προσφορές» φέρουσες.