Στον τόπο του εφαρμοσμένου πανικού

Να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας, όπως είπε και ο υπουργός Υγείας μετά τη σύσκεψη στο Μαξίμου. Ή μάλλον να την ξανακρατήσουμε, γιατί πριν από αυτόν είχε ζητήσει να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας ο υπουργός Αμυνας. Αλλά πόσα αποθέματα ψυχραιμίας διαθέτουμε για να ανταποκριθούμε σε τόσο υψηλές απαιτήσεις εγκράτειας; Πόσο συνεπείς θα φανούμε, κόμματα, μέσα ενημέρωσης και πολίτες, τώρα που δείχνει να έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για να ανακοινωθεί το πρώτο κρούσμα κορωνοϊού στον τόπο του εφαρμοσμένου πανικού;

Για να απαντήσει κανείς, αρκεί να θυμηθεί τις στιγμές της συλλογικής ακράτειας που έζησε αυτή η χώρα στην κρίση του 1987 και σε εκείνη των Ιμίων εννέα χρόνια αργότερα. Ψυχραιμία; Ντου στα σουπερμάρκετ. Είναι θωρακισμένη η χώρα; Ναι, αλλά καλύτερα να θωρακιστούμε κι εμείς με μακαρόνια και κονσέρβες. Θερμό επεισόδιο; Οχι, έρχεται κανονικός πόλεμος. Καλή η ψυχραιμία, αλλά ακόμα καλύτερα τα καταφύγια.

Ο υπουργός Αμυνας το ξέρει – η Ιστορία έχει επαναληφθεί ήδη μία φορά για να μην επαναληφθεί κι άλλες. Ο υπουργός Υγείας μπορεί να το φανταστεί. Οι σκηνές της συλλογικής ακράτειας είναι πιθανό να φιλοξενηθούν όχι μόνο στα σουπερμάρκετ αλλά και στα φαρμακεία. Καλή η ψυχραιμία, αλλά ακόμα καλύτερες οι μάσκες. Καλές και οι διαβεβαιώσεις, αλλά ακόμα καλύτερη η πανικόβλητη προνοητικότητα. Και ακόμα πιο καλή η δυσπιστία απέναντι σε ένα κράτος που έχει δηλώσει και άλλες φορές θωρακισμένο, για να καταρρεύσει σαν σωρός από τραπουλόχαρτα με το πρώτο φύσημα του ανέμου.

Δεν συνέβη με τα ελληνοτουρκικά. Συνέβη όμως με την οικονομία όταν ένας πρωθυπουργός μοίραζε πιστοποιήσεις θωράκισης για να σκάσει η χώρα στα χέρια του διαδόχου του μόλις λίγους μήνες αργότερα. Το ίδιο το κράτος δίνει την αίσθηση πως είναι διάτρητο απέναντι ακόμα και σε φυσικά φαινόμενα που κανένας δεν θυμάται για τη σφοδρότητά τους. Απέναντι στους είκοσι πόντους χιόνι που κάνουν μια εθνική οδό να κλείνει ή στην καταιγίδα που, αν και δεν θα έπρεπε, μετατρέπει μια ολόκληρη περιοχή σε λίμνη.

«Θέλω να τονίσω για ακόμα μια φορά», είπε χθες ο υπουργός Υγείας μετά τη σύσκεψη στο Μαξίμου, «πως έχουμε πάρει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας στη χώρα». Να τον πιστέψει κανείς. Αλλά πώς να μην καμφθεί ακόμα και το φρόνημα των καλοπροαίρετων όταν η απόδειξη της καλής οργάνωσης είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, πως «διαχειριστήκαμε επιτυχώς έως σήμερα όλα τα ύποπτα περιστατικά»; Πώς να εμπιστευθεί τον εκπρόσωπο του κράτους που εξυψώνει στη σφαίρα της προσωπικής επιτυχίας μια απλή ιατρική εξέταση, και μάλιστα με αρνητικά αποτελέσματα;

Μπορεί να το πει κανείς και αλλιώς. Αν το κράτος αποδίδει εύσημα στον εαυτό του για τη διαχείριση μιας απειλής που δεν υπάρχει ακόμη, τότε η επιτυχής διαχείριση της απειλής όταν αυτή θα εμφανιστεί δεν θα είναι τίποτε λιγότερο από έναν υπερφυσικό άθλο. Θα είναι ένα κανονικό θαύμα που επιπλέον θα έχει συντελεστεί σε συνθήκες πανικού.

Μόνο που κανείς δεν πιστεύει πια στα θαύματα. Αντίθετα, και παρά τις εκκλήσεις, σχεδόν όλοι χάνουν την ψυχραιμία τους. Οχι μόνο επειδή η έλλειψη ψυχραιμίας μπορεί να είναι μια φυσική ροπή. Αλλά κι επειδή αυτό είναι ένα κράτος τόσο καθησυχαστικό που σχεδόν σου φωνάζει να δυσπιστείς απέναντί του.