Την εποχή του κορωνοϊού

Κι άλλες φορές ο παγκοσμιοποιημένος κόσμος, ο δικός μας κόσμος, έχει αντιμετωπίσει επιδημίες. Αυτή τη φορά, υπάρχουν κάποιες διαφορές, που σε έναν βαθμό δικαιολογούν το αυξημένο ενδιαφέρον των πληθυσμών. Το ενδιαφέρον, όχι τον φόβο και τον πανικό, επειδή ο πανικός είναι ο χειρότερος σύμβουλος στην αντιμετώπιση υπαρκτών κινδύνων.

Εν όψει της αβεβαιότητας, όμως, που μπορεί να φέρει η πιθανότητα έλευσης του ιού στη χώρα, έχει νόημα, πριν ακόμα και από τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για την ετοιμότητα του κρατικού μηχανισμού, να απευθυνθεί κανείς σε υπεύθυνους ανθρώπους. Προσωπικώς, απευθύνθηκα σε ειδικό λοιμωξιολόγο μεγάλου δημόσιου νοσοκομείου της πρωτεύουσας, με συντονιστικό ρόλο στην αντιμετώπιση πιθανής επιδημίας σε περίπτωση διάδοσης του ιού. Τον εμπιστεύομαι ως ειδικό, και πάντα χρειάζονται οι ειδικοί για να διαλύουν τις πλάνες και να αποκαθιστούν στο πραγματικό μέγεθός τους τα πράγματα. Μου εξήγησε λιτά τι συμβαίνει με τον κορωνοϊό, ζητώντας να μη γραφεί το όνομά του, επειδή δεν τον ενδιαφέρει η δημοσιότητα. Το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να ξέρουν ακριβώς τι συμβαίνει όσο το δυνατόν περισσότεροι πολίτες.

Το βασικό πρόβλημα της ιογενούς λοίμωξης που προκαλεί ο κορωνοϊός, λέει ο γιατρός, δεν είναι η πιθανότητα θανάτων. Η πιθανότητα αυτή είναι λίγο μεγαλύτερη από τον ιό της γρίπης, είναι μικρότερη από τη θνησιμότητα που προκαλεί ο SARS (ο οποίος επίσης είναι κορωνοϊός). Το βασικό πρόβλημα είναι η ευκολία με την οποία μεταδίδεται. Ετσι, και παρά τις προφυλάξεις που μπορεί να παίρνει κανείς, υπάρχει πιθανότητα ταχύτατης διάδοσής του σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Αυτό είναι πρόβλημα όχι μόνο όσων νοσήσουν, αλλά κυρίως πρόβλημα των υποδομών υγείας. Μια εκτεταμένη εκδήλωση των συμπτωμάτων του ιού σε περίπου 100.000 ανθρώπους στη διάρκεια μιας εβδομάδας θα επιβαρύνει ιδιαίτερα τα νοσοκομεία, τα οποία πρακτικά θα φρακάρουν – και αυτό θα συνέβαινε σε κάθε περίπτωση με τις υπάρχουσες υποδομές, που δεν είναι λίγες, όσο προετοιμασμένη και αν είναι η πολιτεία.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, και με δεδομένο τον τρόπο με τον οποίο ακόμα και στην πιο ψύχραιμη και πιο συγκρατημένη σύγχρονη κοινωνία ο φόβος καθορίζει τις ανθρώπινες συμπεριφορές, το πιο μεγάλο πρόβλημα με την πιθανότητα επιδημίας κορωνοϊού είναι ο πολλαπλασιασμός της εύλογης ανησυχίας σε πανικό. Η εκδήλωση του πανικού είναι ανεξέλεγκτη, διότι συντονίζεται σε έναν βαθμό στην πλειονότητα των μέσων ενημέρωσης και διότι αποθεώνεται στο βαθύ Ιντερνετ. Αλλά κυρίως επειδή ακολουθεί τη ροπή σε ανορθολογισμούς και θεωρίες συνωμοσίας, την εύκολη κριτική σε θεσμούς και δομές, την εύκολη απαξίωση του κράτους και των συστημάτων υγείας: υποτίθεται ότι όλα είναι χάλια, κι ότι επειδή όλα είναι χάλια δεν είναι σωστό το κράτος να προσπαθεί να κατευνάσει τον πανικό. Πρέπει να λέει ότι τίποτα δεν είναι σωστό κι ότι ο σώζων εαυτόν σωθήτω…

Ευτυχώς, παρά την ευρεία διάδοση αυτής της λογικής, η προετοιμασία για την υποδοχή του ιού μοιάζει ουσιαστική. Ο καθηγητής των οικονομικών της υγείας, π.χ., Ηλίας Μόσιαλος, συμβούλευσε την κυβέρνηση να προσλάβει νοσηλευτές και γιατρούς για να ανοίξουν άμεσα όλα τα κλειστά κρεβάτια των ΜΕΘ. «Ακόμη και αν δεν υπάρξει πρόβλημα με τον κορωνοϊό θα έχουμε μεγάλο κέρδος για το σύστημα υγείας», είπε. Το κράτος φαίνεται να ανταποκρίνεται σε αυτές τις υποδείξεις – κι αυτό είναι ένα θετικό μήνυμα.

ΕΛΤΑ: χαμένη μάχη;
Σε κεντρικό ταχυδρομικό κατάστημα, χθες το πρωί, οι δύο όλοι κι όλοι υπάλληλοι ιδροκοπούν για να ανταποκριθούν στη ζήτηση. Μια κυρία ρωτά αν και πότε θα λάβει ένα συστημένο από Αμερική που περιέχει ένα χαρτί απαραίτητο για να διεκδικήσει σύνταξη, αλλά δεν μπορούν να της κάνουν τίποτα επειδή από τις 13 Φεβρουαρίου οι ταχυδρομικοί διανομείς κάνουν απεργία.
Ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Γιώργος Γεωργαντάς επιβεβαίωσε αυτό το χάλι περιγράφοντας με μελανά χρώματα το μέλλον των Ταχυδρομείων, τα οποία επιδοτήθηκαν με 15 εκατομμύρια ευρώ. Εχει δίκιο ο υφυπουργός, όντως το 2014 τα ΕΛΤΑ παραδόθηκαν με 15 εκατομμύρια ευρώ κέρδη και 38 εκατομμύρια ευρώ ίδια κεφάλαια, ενώ σήμερα έχουν 115 εκατομμύρια ευρώ συσσωρευμένες ζημιές.
Σε ένα πράγμα όμως δεν έχει δίκιο: δεν αρκεί να επιρρίπτει ευθύνες στις κυβερνήσεις ΣΥΡΙΖΑ. Οπως και σε άλλα ζητήματα της καθημερινότητας του πολίτη, που εξαρτάται από τη λειτουργία του Δημοσίου (π.χ. συγκοινωνίες), η νέα κυβέρνηση δεν είχε σχέδιο ούτε για τα Ταχυδρομεία. Πρακτικά, απλώς διαχειρίζεται την κατάρρευση επωμιζόμενη το κόστος της εύλογης γκρίνιας.
Αλλά δεν εκλέξαμε τροχονόμους. Εκλέξαμε οραματιστές της μεταρρύθμισης. Κι αν αυτό δεν το δουν οι πολίτες, στο μέλλον θα είναι περισσότερο κουρασμένοι. Και περισσότερο επιφυλακτικοί σε παχιά λόγια που δεν μεταφράζονται σε λύσεις – ή στη δρομολόγησή τους.