Το σενάριο των αποσχίσεων

Μήπως η ενιαία Ευρώπη άγγιξε τα όρια και τις αντοχές της; Πολύ σκληρό το ερώτημα για να το δεχτεί κανείς εύκολα και να προβλέψει το τι ενδεχομένως θα συμβεί σε μια τέτοια περίπτωση στη Γηραιά Ηπειρο. Η αποκόλληση όμως της Βρετανίας από τον ευρωπαϊκό κορμό, σε συνδυασμό με την πλήρη αδυναμία συνεννόησης Γερμανίας και Γαλλίας και την απροθυμία επιπλέον της Γερμανίας να παίξει τον ρόλο του καλού ηγεμόνα επενδύοντας με τη μείωση των πλεονασμάτων της, αυξάνει τις πιθανότητες ενός απαισιόδοξου σεναρίου για το μέλλον της Ευρώπης. Η ιστορική αλήθεια λέει ότι ένα τέτοιου μεγάλου μεγέθους εγχείρημα, όπως είναι η προοπτική της ενοποίησης διαφορετικών κρατών σε οικονομική και πολιτική βάση, δεν μπορεί να παραμένει ανολοκλήρωτο και ημιτελές για μακρύ χρονικό διάστημα. Ή θα ολοκληρωθεί επιτέλους ή στην άλλη περίπτωση θα εκφυλιστεί και θα διαλυθεί. Η Ευρώπη το προσπαθεί περίπου 60 χρόνια, αλλά ακόμη δεν το κατάφερε… Και αναρωτιέται εύλογα κανείς, αφού δεν το επεδίωξε μέσα στα δέκα άγρια χρόνια της κρίσης, γιατί θα το επιχειρήσει τώρα;

Το Brexit, που αποτελεί την κορυφαία αρνητική εξέλιξη στη μεταπολεμική κοινή ιστορία της Ευρώπης, είναι λιγότερο πιθανό να λειτουργήσει σαν καταλύτης στην προοπτική ενοποίησης για τα υπόλοιπα μέλη και πολύ πιθανότερο να εξελιχθεί σε προάγγελο και άλλων αποσχίσεων στο μέλλον, υπό την πίεση που θα ασκούν οι δύο υπερδυνάμεις, η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Η Ευρώπη δεν μπορεί να τις ανταγωνιστεί πολιτικά κατακερματισμένη, μόνο και μόνο επειδή είναι μία ενιαία αγορά και έχει ένα κοινό νόμισμα. Η απόσταση που θα δημιουργείται στο εξής θα γίνεται μεγαλύτερη, η ιλιγγιώδης εξέλιξη της τεχνολογίας θα κάνει το χάσμα σχεδόν αγεφύρωτο και αυτό θα έχει τις αντίστοιχες επιπτώσεις στις θέσεις απασχόλησης και στο επίπεδο των εισοδημάτων, ιδίως στις λιγότερο ανταγωνιστικές και παραγωγικές οικονομίες του Νότου. Μην μας εκπλήξει ακόμη περισσότερο αύριο η Ιταλία ή επίσης και η Γαλλία εάν περάσει μπροστά το μπλοκ των ακροδεξιών δυνάμεων και θέσουν, κατά το παράδειγμα των Βρετανών, θέμα αποχώρησης. Πολύ κακό σενάριο, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες είδαμε ανατροπές αδιανόητες για τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων!

Είδαμε να σαρώνονται από τον λαϊκισμό και τον εθνικισμό θεσμοί και παραδόσεις βαθιά θεμελιωμένες στις κοινωνίες της Δύσης, να υπονομεύονται ευθέως και επισήμως το κράτος δικαίου και η δημοκρατία, τι άλλο να πει κανείς – τίποτε δεν αποκλείεται… Γι’ αυτό θα πρέπει να αφυπνιστεί πάση θυσία η Ευρώπη. Είναι επείγον, αλλά κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο, όπως φαίνεται προς το παρόν, να συμβεί και αυτή είναι η πιο δυσοίωνη εικόνα την οποία δυστυχώς επισημαίνουμε. Η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος στην οποία μοιραία εισέρχεται η Γερμανία με τις εσωκομματικές εκλογές του χριστιανοδημοκρατικού κόμματος το καλοκαίρι και οι βουλευτικές εκλογές για τη διαδοχή της Μέρκελ στη συνέχεια επιτείνουν το πολιτικό τέλμα στην Ευρώπη και τις μεγάλες αβεβαιότητες που δημιουργούνται στην πορεία της. Δεν είναι τυχαίο πως για τους ηγέτες της Γερμανίας υπάρχει σήμερα μόνο η εσωτερική πολιτική ατζέντα, μπορεί ενδεχομένως να βρισκόμαστε στην αρχή μιας διαδικασίας απο-ενοποίησης.