Παρά τη θέλησή του

«Συμμερίζομαι σήμερα τη θέση του Καμί που έλεγε: παρά τη θέλησή της και παρά τη θέλησή μου, θα πεθάνω στην Αριστερά» έλεγε τον Μάιο του 1995 σε μια συνέντευξή του στη «Monde». Και πρόσθετε: «Υπάρχει μια διαρκής ένταση ανάμεσα στη βούληση για οικουμενικότητα, που έχει τον κίνδυνο να οδηγήσει στη διάλυση του έθνους μέσα στον κόσμο, και στην απαίτηση για ιδιωτικότητα, που αφήνει το ίδιο αυτό έθνος έκθετο στην αυτάρεσκη και στείρα εσωστρέφεια».

«Ζαν», του είχαν πει μια μέρα στο περιοδικό, «η τελευταία φράση του κύριου άρθρου σας είναι ωραία, αλλά δεν την καταλαβαίνουμε». «Πετάξτε την».

Την περασμένη Τετάρτη πέθανε ο Ζαν Ντανιέλ. Και πέθανε αριστερός, βγάζοντας τη γλώσσα σε όσους υποστηρίζουν ότι δεν έχουν νόημα αυτά τα πράγματα, ότι οι ετικέτες δεν ενδιαφέρουν κανέναν. Εκείνον τον ενδιέφεραν.

Στην ίδια εκείνη συνέντευξη, επισημαίνοντας ότι «έχουμε χάσει τους μεγάλους μηχανισμούς ενσωμάτωσης που ήταν ο στρατός, το σχολείο, η εκκλησία, τα συνδικάτα και το κομμουνιστικό κόμμα», ο γεννημένος στην Αλγερία διανοούμενος σημείωνε πως «δεν είναι ούτε παράλογο ούτε σκανδαλώδες να ζητείται από μια νεαρή κοπέλα ή έναν νεαρό άνδρα που γεννήθηκαν στη Γαλλία από ξένους γονείς να επιβεβαιώσουν τη θέλησή τους να γίνουν Γάλλοι. Ουδόλως θα με σόκαρε αν έπρεπε να προβώ κι εγώ σε αυτή την επιβεβαίωση».

«Ζαν, ο Νικολά Σαρκοζί μιλάει για ταυτότητα και μετανάστευση. Πρόκειται για μετά βίας συγκαλυμμένο λεπενισμό!». «Φυσικά. Ας συμβάλουμε όμως στο να συγκατοικήσουν διαφορετικές κουλτούρες, αυτό είναι πάντα μια δοκιμασία. Ο φίλος μου ο Λεβί-Στρος πάντα μου το έλεγε».

Κάποτε ρώτησαν αυτόν τον σπουδαίο δημοσιογράφο τι συμβουλές θα είχε να δώσει σε έναν νέο που θα του έλεγε ότι θέλει να ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία. «Θα του έλεγα», απάντησε, «πως πρέπει να καταλαβαίνει άριστα τρεις γλώσσες, πως πρέπει να γνωρίζει ένα θέμα για το οποίο να είναι σίγουρος ότι κανείς άλλος δεν το ξέρει το ίδιο καλά και πως η καλύτερη περίοδος για να ζητήσει δουλειά σε μια εφημερίδα είναι Ιούλιος – Αύγουστος, στη διάρκεια της θερινής ερήμου».

«Ζαν, ο τάδε ρεπόρτερ μας πηγαίνει σε μια άλλη εφημερίδα. Ζητάει μια σημαντική αποζημίωση». «Πρέπει να του τη δώσουμε. Ελαβε μέρος στην περιπέτειά μας. Είναι μισθωτός, αλλά υπήρξε μέτοχος στην επιτυχία μας. Του αξίζει να λάβει το μερίδιό του από αυτήν».

Μια μέρα τον επισκέφθηκε μια κοπέλα που ήθελε να δουλέψει στο «Nouvel Observateur» και του είπε πως σκόπευε να επισκεφθεί τη Χιλή. Εκείνος τη ρώτησε αν γνωρίζει τον Νερούδα και την Γκαμπριέλα Μιστράλ κι εκείνη δεν κατάλαβε τι σχέση έχει αυτό με τη δουλειά της. Ο Ζαν Ντανιέλ τής απάντησε τότε πως την ψυχή των λαών, αυτή την ψυχή που θα αναζητούσε στη Χιλή, μονάχα οι συγγραφείς την έχουν περιγράψει. «Αν θέλεις να γίνεις δημοσιογράφος», της είπε, «διάβασε τους συγγραφείς».