Το τερατάκι

Υπάρχουν κι αυτοί οι άνθρωποι. Ο Φιλίπ Φαλαρντό, για παράδειγμα, πρωτοδιάβασε για τον Σάλιντζερ πριν από τρία χρόνια. Σκέφτηκε τότε πως πρέπει να διαβάσει οπωσδήποτε τον φύλακα στη σίκαλη. Συνήθως πέφτεις πάνω σ’ αυτό το βιβλίο πριν τα 20. Εκείνος ήταν 48. Φυσικά τρελάθηκε. «Ω, Θεέ μου, είναι τόσο εύστοχο, ακόμη και σήμερα», σκέφτηκε. Επειδή το βιβλίο μιλούσε για την ψυχασθένεια, κι όταν το έγραψε ο Σάλιντζερ δεν μιλούσε κανείς για κατάθλιψη και ψυχασθένεια. Ηταν ταμπού.

Με Σάλιντζερ ξεκίνησε χθες η φετινή Μπερλινάλε, και συγκεκριμένα με την ταινία του Φαλαρντό «Η Χρονιά μου με τον Σάλιντζερ», βασισμένη στο ομώνυμο αυτοβιογραφικό βιβλίο της Τζοάνα Ρέικοφ. Ολη η Αμερική μιλούσε το 2014 γι’ αυτό το βιβλίο, που εκτυλίσσεται στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1990. Η συγγραφέας δούλευε τότε στον εκδοτικό οίκο Χάρολντ Ομπερ και Σία και μεταξύ των καθηκόντων της ήταν να απαντά στην αλληλογραφία του Σάλιντζερ. Μια μέρα είχε και μια φευγαλέα χειραψία μαζί του, απίστευτα πράγματα.

Για μας, πάλι, η γνωριμία με τον Σάλιντζερ συνδέεται άρρηκτα με τη μεταφράστριά του, την πολύτιμη Τζένη Μαστοράκη. Ο φύλακας στη σίκαλη κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 1978 από τις εκδόσεις Επίκουρος κι αγαπήθηκε όσο λίγα βιβλία. Αυτό δεν εμπόδισε τη Μαστοράκη να παραδώσει 36 χρόνια αργότερα μια νέα μετάφραση καθώς, όπως είπε τότε σε μια συνέντευξή της στην Popaganda, «η γλώσσα των νέων παλιώνει πιο γρήγορα από τη γλώσσα των μεγάλων». Και να συγκινήσει ξανά, όσο κι αν ξένισε ο νέος τίτλος του βιβλίου («Στη σίκαλη, στα στάχια, ο πιάστης»), τον οποίο όμως η μεταφράστρια εξήγησε επαρκώς: «Ενα τερατάκι είναι με τον τρόπο του ο πιάστης, βγαλμένο από το μοναδικό όνειρο του Χόλντεν Κόλφιλντ».

Ας συγχωρηθεί μια νοσταλγία σήμερα στη στήλη, η Μπερλινάλε φταίει. «Επειτα από έναν γερό καβγά με την αδερφή του την Ντόρις», έγραψε η Μαστοράκη στο Αthens Review of Books το 2010, «o Σάλιντζερ ετοιμάζει όπως όπως τη βαλίτσα του και φεύγει. Ωρες αργότερα, η μητέρα τους επιστρέφει από τα ψώνια, και τον βρίσκει να κόβει βόλτες μέσα στην είσοδο της πολυκατοικίας. “Μαμά”, της λέει, “εγώ φεύγω για πάντα, αλλά ήθελα να σου πω ένα γεια”. Είναι ντυμένος όπως πρέπει για το δρόμο: με την ινδιάνικη στολή του και όλα τα φτερά. Ο Σάλιντζερ είναι τεσσάρων χρονών, και η Ντόρις δέκα. Οταν ανοίγουν τη βαλίτσα του, τη βρίσκουν γεμάτη στρατιωτάκια».

Ας γυρίσει ο κόσμος ανάποδα, ο Χόλντεν Κόλφιλντ δεν θα γεράσει ποτέ. Θα μπαίνει πάντα σε ένα ταξί και θα ρωτάει τον ταξιτζή – στην υπέροχη γλώσσα της Μαστοράκη – αν ξέρει «κάτι πάπιες εκειπέρα στη λιμνούλα» κι αν έχει υπόψη του «πού πάνε οι πάπιες άμα πιάνει πάγο από πάνω». Κι εκείνος θα απαντά, «Πού το πα’, ρε φίλε; Με δουλεύεις;»