H μεγάλη επιθυμία της Τουρκίας

Ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλέτ Τσαβούσογλου ανέφερε πριν από λίγες μέρες ότι η χώρα του είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί με οποιονδήποτε στην Ανατολική Μεσόγειο εκτός από την Κύπρο. Με τη δήλωση αυτή υπονοείται ίσως πως το Ισραήλ ανήκει στα κράτη με τα οποία η τουρκική κυβέρνηση επιθυμεί να συνεργαστεί εκ νέου. Επίσης, ο αρχηγός του τουρκικού ναυτικού και πνευματικός αρχιτέκτονας του τουρκολιβυκού μνημονίου, υποναύαρχος Τσιχάτ Γιαϊτσί, θεωρεί ότι είναι εφικτή η υπογραφή ενός αντίστοιχου τουρκοϊσραηλινού μνημονίου.

Σύμφωνα με το γενικό σκεπτικό του Γιαϊτσί για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, η Αίγυπτος, το Ισραήλ και ο Λίβανος αποκτούν περισσότερα κυριαρχικά δικαιώματα αν συνεργαστούν με την Τουρκία σε σχέση με τις συμφωνίες που διατηρούν με την Κύπρο. Η επιχειρηματολογία δεν είναι καινούρια. Καινούρια, όμως, είναι η δημόσια δήλωση του υποναυάρχου να προχωρήσει η σχετική τουρκοϊσραηλινή συνεργασία άμεσα.

Κάπως, έτσι, φτάνουμε στο μεγάλο δίλημμα που απασχολεί την ελληνική και κυπριακή διπλωματία εδώ και μια δεκαετία: τι θα συμβεί αν το Ισραήλ τα ξαναβρεί με την Τουρκία;

Προφανώς, η επιθυμία της Τουρκίας να επαναφέρει τις σχέσεις της με το Ισραήλ σε επίπεδο κανονικότητας απαιτεί μερική αναθεώρηση της στρατηγικής της στη Μέση Ανατολή. Αυτή τη στιγμή, οι τουρκικές πολιτικές – ιδίως η στήριξη στη Χαμάς – δεν επιτρέπουν επαναπροσέγγιση. Επίσης, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις για πρώτη φορά αξιολογούν την Τουρκία ως «πρόκληση». Και βέβαια αν το Ισραήλ αποδεχόταν το σκεπτικό του Γιαϊτσί, θα μπορούσε να είχε συνεργαστεί πολύ παλαιότερα με την Τουρκία, όταν αυτό είχε πρωτοδιατυπωθεί.

Παρ’ όλα αυτά, μία ενδεχόμενη πολιτική αλλαγή στο Ισραήλ τον Μάρτιο μπορεί ίσως να αλλάξει κάπως τα δεδομένα.  Ενώ οι θέσεις του Μπέντζαμιίν Νετανιάχου για την Τουρκία είναι γνωστές, ο Μπένι Γκαντς παραμένει εξαιρετικά προσεκτικός στις τοποθετήσεις του. Παράλληλα, πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Mitvim αποτυπώνει τη διάθεση της πλειονότητας των Ισραηλινών για βελτίωση των σχέσεων της χώρας τους με την Τουρκία.

Καλό, λοιπόν, θα είναι η Ελλάδα και η Κύπρος ήδη να αρχίσουν να επεξεργάζονται τρόπους περαιτέρω ενίσχυσης της τριμερούς συνεργασίας τους με το Ισραήλ, ακόμα και αν το τελευταίο βρει έναν τρόπο αποτελεσματικής συμβίωσης με την Τουρκία.

Ο Δρ. Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι ερευνητής στο Begin Sadat Centre for Strategic Studies και το ΕΛΙΑΜΕΠ και διδάσκει διεθνείς σχέσεις στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης