Κινδυνεύουμε από την Τουρκία;

Ναι, αλλά πρωτίστως σε έναν χώρο που μας διαφεύγει. Κάποτε, πολύ παλιά για τη νέα γενιά, αλλά όχι τόσο για μένα, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν ένας μεγάλος κίνδυνος μέσα στο σπίτι μας. Πριν από τους «σεισμούς του 1999», επί δύο – τρεις δεκαετίες, όταν τα παιδιά μας ήταν σχετικά μικρά και όταν μετά ήταν νέοι, ανησυχούσαμε για αυτά που έβλεπαν, άκουγαν και διάβαζαν για την Τουρκία στα ελληνικά μέσα επικοινωνίας.

Ας περιοριστώ στην τηλεόραση. Οι ειδήσεις συνοδεύονταν με εικόνες πολεμικών πλοίων και πολεμικών αεροπλάνων που κινούνταν πίσω από τον τηλεπαρουσιαστή βγάζοντας έναν φοβερό θόρυβο. Τότε, ποτέ δεν βλέπαμε μια Τουρκάλα, ένα Τουρκόπουλο, μόνο άνδρες μέσης ηλικίας, τούρκους αξιωματικούς να «προκαλούν». Ανησυχούσαμε, εμείς στο σπίτι, ότι τα παιδιά μας θα μεγαλώσουν με αντανακλαστικά που θα τα ακολουθούν σε όλη τους τη ζωή.

Μετά τους «σεισμούς» ήρθαν τα τουρκικά σίριαλ και είδαμε ότι υπάρχουν και τουρκικές οικογένειες, νέοι και νέες που ερωτεύονται, παιδιά που κάνουν ζαβολιές και γέροι σαν τους δικούς μας. Στους σεισμούς είδαμε και άνδρες να κλαίνε για τους νεκρούς τους. Και πέρασαν έτσι δύο δεκαετίες χωρίς να καλλιεργούνται στερεότυπα, προκαταλήψεις και εθνικές εικόνες. Είχα πιστέψει ότι μια νέα γενιά θα γεννιόταν.

Λάθος μου! Τώρα πάλι βλέπω τα αεροπλάνα και τα πλοία, αλλά πολύ βελτιωμένα: εκτοξεύουν πλέον και πυραύλους. Οι ειδήσεις αποτελούνται από τις «νέες προκλήσεις» (διάβαζε, παμπάλαιες γνωστές θέσεις) και τις «θρασείες δηλώσεις» (κρατικές θέσεις) των Τούρκων.

Υπάρχουν βέβαια και τα θαλάσσια γεωτρύπανα σε θάλασσες όπου η ΑΟΖ όχι μόνο δεν έχει καθοριστεί μετά τη σύμφωνη γνώμη και της άλλης πλευράς (επειδή, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, αυτός είναι ο μόνος τρόπος που η ΑΟΖ καθορίζεται), αλλά δεν υπάρχει ούτε καν ένας επίσημος χάρτης που να αποτελεί την πρόταση της Ελλάδας. Αλλά όλη η χώρα σηκώνεται και κάθεται για τις «παραβιάσεις» μιας φαντασιακής ΑΟΖ. Οι δε ενδιαφερόμεναι μας καθησυχάζουν ότι «παρακολουθούν»!

Μήπως εννοώ ότι η Τουρκία δεν αποτελεί κίνδυνο; Ναι, αποτελεί, αλλά όχι μόνο για τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Κινδυνεύουμε, λόγω υπερβολής, έννοιας τηλεθέασης, αναβίωσης εθνικών φόβων και εικόνων, να χάσουμε… (πώς να το πω;) την ψυχική μας ισορροπία.

Οι ελληνοτουρκικές διαφορές είναι πολιτικές και είναι μεταξύ δύο κρατών. Και θα πρέπει να περιγράφονται με τη γλώσσα της πολιτικής. Δεν είναι προσωπικές, ούτε μεταξύ εθνών. Αν όλα ήταν κανονικά, θα έλεγα ότι κατά βάθος είναι θέματα τεχνικά.

Η Τουρκία δεν έχει το δικαίωμα να χαράξει σύνορα για την ΑΟΖ της χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας. Το αντίστοιχο ισχύει και για την Ελλάδα. Εδώ που φτάσαμε αδυνατούμε να συνεννοηθούμε. Η μόνη λύση είναι η διαιτησία. Αλλά και αυτό έχει κολλήσει: για την Ελλάδα υπάρχει μόνο το θέμα της υφαλοκρηπίδας, για την Τουρκία μερικά ακόμη θέματα.

Αλλά τι θα πει «υπάρχει ή δεν υπάρχει θέμα»; Οι διαφορές δεν είναι τα θέματα; Οταν υπάρχουν διεκδικήσεις, θα υπάρξουν και «θέματα». Και για αυτό είναι τα δικαστήρια. Δεν πας στο δικαστήριο μόνο όταν έχεις δίκιο ή δεν πας αν ο Αλλος έχει παράλογες απαιτήσεις.

Αλλά αν «για το πολιτικό κόστος» δεν δέχεσαι τη διαιτησία, και αυτό το ξέρει ο Αλλος, τότε σε πιέζει μέχρι το σημείο όπου η άρνηση της διαδικασίας της διαιτησίας να σου επιφέρει μεγαλύτερο «πολιτικό κόστος». Αυτό κάνει η Τουρκία.

Η λύση είναι κάποιο δικαστήριο. Η ελληνική πλευρά, για να έχει και αυτή διαπραγματευτικά χαρτιά για το «παζάρι» που θα γίνει, θα μπορούσε να ετοιμάσει και αυτή «διεκδικήσεις». Π.χ., να ζητήσει να αποκτήσει η Ιμβρος τα δικαιώματα που της παρείχε η Συνθήκη της Λωζάννης.

Αλλά τελικά το μεγάλο ερώτημα είναι αν μια οποιαδήποτε ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να δεχτεί να αντιμετωπίσει το διεθνές δίκαιο ενώπιον δικαστών. Αν δεν μπορεί, τα προβλήματα δεν θα λυθούν. Και μάλλον δεν μπορεί επειδή υπάρχει ο ψηφοφόρος που έχει «ενημερωθεί» επί δεκαετίες καταλλήλως.

Ο Ηρακλής Μήλλας είναι διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης