Φαντάσματα και αδειανά πουκάμισα

Φάνηκε από την πλεύση του «Ορουτς Ρέις» στα νερά της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στο ημερολόγιο καταστρώματος, σε όλες αυτές τις σελίδες επί σελίδων που γράφτηκαν, για να διαπιστώσει πως το έθνος πάσχει από ένα είδος εθνικού αναλφαβητισμού. Ακόμη και οι πιο ειδικοί του έθνους, ή κάποιοι που συστήνονται ως τέτοιοι, έδειξαν να μπερδεύονται όχι μόνο ανάμεσα στα χωρικά ύδατα, την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ αλλά και το FIR Αθηνών.

Ο ορίζοντας θόλωσε και η θάλασσα μπερδεύτηκε με τον ουρανό. Το «Ορουτς Ρέις», σύμφωνα τουλάχιστον με μια ανακοίνωση του υπουργείου Αμυνας, βρέθηκε στους αιθέρες. Για άλλους, το τουρκικό ερευνητικό έπλευσε στα ελληνικά χωρικά ύδατα – αν όμως δεχθεί κανείς πως εκτείνονται πέρα από τα λίγα μίλια που προβλέπει το δίκαιο της θάλασσας και μπορούν να φτάσουν τις μερικές εκατοντάδες. Ή έπλευσε σε κάποια ελληνική ΑΟΖ που στην πραγματικότητα όμως δεν υπάρχει αφού καμία ελληνική κυβέρνηση δεν την έχει ανακηρύξει.

Η σύγχυση δεν είναι άσχετη με έναν κάποιον εθνικοπατριωτικό πυρετό από τον οποίο κατελήφθησαν οι συνήθεις ύποπτοι. Μοιάζει λογικό αν λάβει υπόψη του κανείς πως ο υψηλός πυρετός οδηγεί καμιά φορά σε ακατάσχετο ντελίριο. Αλλά όπως και να ‘χει, η κοινή γνώμη εμφανίζεται ιδιαίτερα ανθεκτική απέναντι στον ιό. Ανησυχία; Ασφαλώς. Το 62%, λέει μία από τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ανησυχεί για τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά. Στις ιεραρχήσεις των πολιτών όμως τα εθνικά είναι κάτω από το μεταναστευτικό, την οικονομία ή ακόμη και την ασφάλεια. Το «Ορουτς Ρέις» δεν είναι μόνο ένα πλοίο-φάντασμα για τους ειδικούς που δεν είναι και τόσο ειδικοί. Είναι ένα πλοίο-φάντασμα και για τη συντριπτική πλειονότητα της κοινής γνώμης. Ενα πλοίο που δεν έκανε κανέναν να τρέξει στο σούπερ μάρκετ για να γεμίσει τα ντουλάπια του με κονσέρβες.

Από αυτήν την άποψη, η κοινή γνώμη δείχνει όχι μόνο να ενστερνίζεται αλλά και να ακολουθεί πιστά την εθνική πολιτική. Κι αυτή δεν είναι άλλη από την εθνική πολιτική της ψυχραιμίας, όπως αποκάλυψε ο υπουργός Αμυνας μεταφέροντας υπό τη μορφή πρόζας τον διάλογο που είχε με τον Πρωθυπουργό. «Κύριε Πρωθυπουργέ, είναι σε εκείνο το σημείο. Το παρακολουθούμε από απόσταση». «Εντάξει, κύριε υπουργέ, ψυχραιμία». «Κύριε υπουργέ, μετακινήθηκε;». «Αλλαξε λίγο πορεία, αλλά δεν είμαστε σίγουροι ότι βγαίνει». «Τι συνιστάτε, κύριε υπουργέ;». «Ψυχραιμία, κύριε Πρωθυπουργέ». Η ψυχραιμία είναι το λάιτ μοτίφ της κυβέρνησης. Αλλά φαίνεται να είναι και η διάθεση μιας κοινής γνώμης που πέρασε τα τελευταία χρόνια πολλές κρίσεις πανικού. Μπορεί το 54,6% να μην αποκλείει την πιθανότητα θερμού επεισοδίου, όπως έδειξε η έρευνα της MRB για «ΤΟ ΒΗΜΑ». Αλλά μαζί με τη στωικότητα του 54%, υπάρχει εκείνο το καθόλου ευκαταφρόνητο 40% που δεν ανησυχεί και τόσο.

Αν μαρτυρά κάτι αυτή η διάθεση, αυτό δεν είναι έλλειψη εθνικού φρονήματος αλλά αδιαφορία απέναντι στις εθνικόφρονες έξεις του παρελθόντος. Τίποτε δεν φαίνεται να συγκινεί τους πολίτες. Κανένα άσμα ηρωικό και πένθιμο, κανένα κοίτασμα που αφήνει ανοικτή τη χαραμάδα στην πιθανότητα ενός υποθαλάσσιου Ελντοράντο. Είναι σαν η κοινή γνώμη να έχει πειστεί από τη μειοψηφική αλλά πάντως πράσινη ανάλυση πως είναι εντελώς μάταιη αυτή η ναυμαχία των κοιτασμάτων γύρω από έναν κλάδο της οικονομίας που σε λίγο θα αρχίσει να πνέει τα λοίσθια. Η οικονομία των ορυκτών καυσίμων φτάνει στο τέλος της. Τι νόημα έχει μια επένδυση για την οποία δεν είναι βέβαιο πως θα αποδώσει;

Ο προβληματισμός δεν είναι μόνο πράσινος. Συναρτάται άμεσα με τα ελληνοτουρκικά και το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον, όπως επισήμαινε προ ημερών σε εκδήλωση του «Κύκλου» για την κλιματική αλλαγή, ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Βρισκόμαστε, εξηγούσε, μόλις ένα βήμα πριν από την απαγόρευση σε παγκόσμια κλίμακα της χρήσης των ορυκτών καυσίμων. Τι σημαίνει αυτό; Πως σε δέκα ή είκοσι χρόνια μπορεί να έχει εκλείψει το οικονομικό αντικείμενο της περιοχής, από πλευράς τουλάχιστον ορυκτών καυσίμων, και να διατηρηθεί το ενδιαφέρον για την αλιεία ή να προκύψει ένα νέο ενδιαφέρον για τα τεχνητά νησιά που θα στεγάζουν εγκαταστάσεις παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, δηλαδή φωτοβολταϊκά  και αιολικά πάρκα. «Δεν θα έχει νόημα να μιλάμε για πετρέλαιο και μετά από μερικές δεκαετίες δεν θα έχει νόημα ούτε για το μεταβατικό καύσιμο του φυσικού αερίου. Στενεύει ο χρονικός ορίζοντας, αυτό επηρεάζει τη μελέτη σκοπιμότητας και τα κριτήρια της βιωσιμότητας πολλών μεγάλων σχεδίων» σημείωνε.

Αν ισχύει, τότε ο καβγάς δεν γίνεται μόνο γύρω από ένα πλοίο που μετέτρεψε σε φάντασμα εκείνος ο εθνικός αναλφαβητισμός που μπερδεύει τα χωρικά ύδατα με την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ με το FIR – την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη με την Περιοχή Πληροφοριών Πτήσεων. Ο καβγάς γίνεται γύρω και από ένα αδειανό πουκάμισο. Κι αυτός ο καβγάς γύρω από φαντάσματα και αδειανά πουκάμισα, είναι ο τελευταίος καβγάς στον οποίο θα ήθελε να μπλέξει κανείς.