Από το Οσλο στην Ουάσιγκτον

«Η λέξη συμβιβασμός είναι συνώνυμη με τη ζωή. Κι όπου υπάρχει ζωή, υπάρχουν συμβιβασμοί. Το αντίθετο του συμβιβασμού είναι ο φανατισμός, ο θάνατος»

Αμος Οζ

1963. Ηταν η εποχή της αισιοδοξίας. Υστερα από χρόνια διαμάχης, διαδηλώσεων και αιματηρών αντιπαραθέσεων, ο τότε πρωθυπουργός του Ισραήλ Γιατζίκ Ραμπίν και ο ηγέτης του PLO Γιασέρ Αραφάτ έδωσαν τα χέρια με τις ευλογίες των ΗΠΑ και του ΟΗΕ. Kαι μοιράστηκαν το Νομπέλ Ειρήνης. Δυστυχώς, ο χάρτης της ειρήνευσης και της σταδιακής δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους σταμάτησε πριν αρχίσει…

Το παρασκήνιο των επαφών των δύο πλευρών το γνωρίζουμε από τα «Ημερολόγια του Οσλο», μια αξιόπιστη καταγραφή από τους αφανείς πρωταγωνιστές της συμφωνίας.

Ο Ραμπίν και ο Περέζ που συγκυβερνούσαν ήταν «γεράκια», ενώ ο Αραφάτ ήταν υπεύθυνος για συγκλονιστικές τρομοκρατικές επιθέσεις ακόμη και στην Ευρώπη. Η επίθεση στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου, αεροπειρατείες κ.ά. έχουν μείνει βαθιά χαραγμένες στη μνήμη των παλαιοτέρων. Στα παλαιστινιακά στρατόπεδα εκπαιδεύονταν τρομοκράτες από άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα κάποια μέλη της RAF – Μπάντερ Μάινχοφ.

Παρ’ όλα αυτά, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, υψηλά πολιτικά στελέχη των δύο πλευρών και των μυστικών υπηρεσιών τους άρχισαν μια αυστηρά μυστική διαπραγμάτευση.

Οταν έφτασαν στη συμφωνία και μετά τα βραβεία και τους πανηγυρισμούς, βίαιες αντιδράσεις ξέσπασαν στα δύο μέρη. Στο Ισραήλ, ένας νεαρός πολιτικός, ο Νετανιάχου, εξαπέλυσε μια βίαιη επίθεση μίσους κατά της συγκυβέρνησης, συνεπικουρούμενος από τα υπερεθνικιστικά θρησκευτικά κόμματα. Ο Αραφάτ, από την άλλη, δέχτηκε δριμεία επίθεση από τον χώρο της Χαμάς, την πτέρυγα που στηριζόταν από την ιρανική πλευρά.

Λίγες ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της διαπραγμάτευσης, ο Ραμπίν δολοφονήθηκε από έναν εξτρεμιστή. Και έκτοτε τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο για τους Παλαιστινίους.

Σήμερα στη Γάζα και στη Δυτική Οχθη η νέα γενιά, που αποτελεί το 50% του πληθυσμού, ζει xωρίς δουλειά και χωρίς ελπίδα. Eίναι τα θύματα του φανατισμού των κυρίαρχων πολιτικών δυνάμεων που υποτίθεται ότι τους εκπροσωπούν.

2020. Ο προέδρος Τραμπ, αφού πρώτα «λείανε» τον δρόμο με μια σειρά από ενέργειες – Ιερουσαλήμ κ.λπ. -, παρουσίασε το σχέδιό του για ένα νέο Οσλο, το οποίο συνέταξε ο γαμπρός του και σύζυγος της κόρης του Ιβάνκα.

Από την πρώτη ημέρα ο Κουσνέρ ανέλαβε τον «φάκελο Ισραήλ». Σε αυτόν κατέγραψε σε ένα κείμενο 80 σελίδων τον νέο οδικό χάρτη με δεδομένη την ήττα των Παλαιστινίων, της ύπαρξης εποίκων, τη διακοπή των εποικισμών κ.ά. και τους κάλεσε να καθίσουν στο τραπέζι να συζητήσουν την «τελευταία ευκαιρία της Παλαιστίνης», συνοδευόμενο με ένα ποσό (50 δισ. δολάρια).

Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι πρόκειται για ένα προεκλογικό δώρο στον δύοντα Νετανιάχου. Και η πρόταση απορρίφθηκε με βιαιότητα από τους Παλαιστινίους, αλλά και από την Αραβική Ενωση και άλλους διεθνείς οργανισμούς με πιο διαλλακτικούς όρους. Ωστόσο φαίνεται ότι υπάρχουν πολλοί στον αραβικό κόσμο που θεωρούν ότι με ανοιχτό το Παλαιστινιακό δεν μπορεί να υπάρξει ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή. Και παρά τις απορριπτικές ομοβροντίες ίσως, λέμε ίσως, να δούμε να αρχίσει μια διαδικασία που θα μας εκπλήξει. Εστω και αν η συμφωνία γράφτηκε στην Ουάσιγκτον ή στην αμερικανική πρεσβεία της Ιερουσαλήμ. Η αποδυνάμωση του Ιράν και η ανάμειξη του Ερντογάν εκεί που δεν τον σπέρνουν είναι δύο παράμετροι που μετράνε στο κουβάρι της Μέσης.