Η επανεξέταση της στρατηγικής της ΕΚΤ

Με την πρόσφατη ανακοίνωσή της για την πολυαναμενόμενη επανεξέταση της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η νέα πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ έχει δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες. Το αποτέλεσμα της επανεξέτασης της στρατηγικής αυτής θα είναι το πρώτο σημαντικό μήνυμα για τον τρόπο με τον οποίο η Λαγκάρντ προτίθεται να ηγηθεί του θεσμικού οργάνου – και για το πώς η ΕΚΤ είναι πιθανό να αντιμετωπίσει τον επίμονα χαμηλό πληθωρισμό στην ευρωζώνη.

Ο κόσμος είναι πολύ διαφορετικός από ό,τι ήταν το 2003, όταν η στρατηγική της ΕΚΤ αναθεωρήθηκε για τελευταία φορά και η ίδια η τράπεζα έχει υποστεί βαθιές αλλαγές από την οικονομική κρίση του 2008.

Αντιμέτωπη με την παγκόσμια ύφεση και στη συνέχεια με την κρίση του χρέους της ευρωζώνης για την περίοδο 2011-2012, η ΕΚΤ εγκατέλειψε την παραδοσιακή προσέγγιση της παθητικής κάλυψης της ζήτησης τραπεζών για ρευστότητα – που ήταν η αρχική της αντίδραση στη χρηματοπιστωτική κρίση. Αντ’ αυτού, η ΕΚΤ άρχισε να διαχειρίζεται ενεργά τον ισολογισμό της, προκειμένου να διευκολύνει τη νομισματική πολιτική και να σταθεροποιήσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επιπλέον, η ΕΚΤ επεκτείνει ριζικά τα λειτουργικά της εργαλεία. Το 2014 εισήγαγε αρνητικά επιτόκια στις καταθέσεις των τραπεζών στις εθνικές κεντρικές τράπεζες και άρχισε να παρέχει στην αγορά «καθοδήγηση προς τα εμπρός» σχετικά με τις μελλοντικές της πολιτικές. Από το 2015, η ΕΚΤ έχει ασχοληθεί με αγορές περιουσιακών στοιχείων (γνωστή ως ποσοτική χαλάρωση ή QE), με αποτέλεσμα ο ισολογισμός της να διπλασιαστεί σε σχέση με το 2008. Τέλος, η ΕΚΤ έχει αναλάβει μεγαλύτερες εποπτικές ευθύνες έναντι των ευρωπαϊκών τραπεζών με τον Ενιαίο Μηχανισμό Εποπτείας.

Η νέα στρατηγική της ΕΚΤ θα πρέπει να βασίζεται στο είδος της αναγκαίας ποσοτικής ανάλυσης που χρειάζεται για να απαντηθούν πολλά ερωτήματα. Πρέπει επίσης να αναγνωρίσει ότι οι οικονομολόγοι απέχουν ακόμη πολύ από την κατανόηση της δυναμικής του χαμηλού πληθωρισμού. Δεδομένης αυτής της αβεβαιότητας, η ΕΚΤ πρέπει να επιδιώξει την υιοθέτηση ισχυρών πολιτικών που προκαλούν τις λιγότερες αρνητικές επιπτώσεις σε ένα ευρύ φάσμα σεναρίων.

Η Λουκρίζια Ράιχλιν είναι πρώην διευθύντρια ερευνών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και καθηγήτρια Οικονομικών στη London Business School.