«Ορούτς Ρέις»: Μια «νευρική» πορεία{CR}

Το «Ορούτς Ρέις» στις πρωινές ώρες της 31ης Ιανουαρίου εξέρχεται από τις περιοχές οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας / ΑΟΖ της Κύπρου και ειδικότερα από τα θαλασσοτεμάχια 4 και 5. Διαπλέει δυτικά σε μη οριοθετημένες περιοχές διεκδικούμενες από την Κύπρο και την Ελλάδα. Οταν σταθεροποιεί την πορεία του, εντοπίζεται σε μια απόσταση 200 χλμ., κατά την επίσημη εκδοχή, νοτίως του συμπλέγματος του Καστελλόριζου. Πρόκειται για μια περιοχή πολύ κοντά στο όριο που κατά την ελληνική αντίληψη περί οριοθέτησης χωρίζει με τη μέση γραμμή την προβολή των ακτών του Καστελλόριζου, υπό την προϋπόθεση της πλήρους επήρειας του νησιωτικού αυτού συμπλέγματος, από τις ακτές της Αιγύπτου. Ενώ κατά την τουρκική αντίληψη είναι κοντά στο ίδιο όριο, λίγα μίλια βορειότερα, που με βάση τη μέση γραμμή, χωρίς την επήρεια του Καστελλόριζου, χωρίζει την προβολή των τουρκικών ακτών από εκείνες της Αιγύπτου.

Το «Ορούτς Ρέις» είναι ερευνητικό σκάφος το οποίο ενεργεί σεισμικές έρευνες που συνδέονται με αναζήτηση υδρογονανθράκων. Πρόκειται για λειτουργία που διέπεται από το καθεστώς της υφαλοκρηπίδας. Σημασία έχει το πού διεξάγεται η έρευνα. Αν διεξάγεται εντός οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας του κράτους, τη αδεία του οποίου το σκάφος ενεργεί, δεν υπάρχει νομικό πρόβλημα. Διαφορετικά, ερευνητική δραστηριότητα σε οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα άλλου κράτους παραβιάζει το αποκλειστικό δικαίωμα του τελευταίου. Αυτό έχει συμβεί με τα τουρκικά ερευνητικά και γεωτρητικά σκάφη εντός της οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας / ΑΟΖ της Κύπρου.

Αν το ερευνητικό σκάφος ενεργεί σε μη οριοθετημένη περιοχή που όμως διεκδικείται από άλλο κράτος, τότε σημαίνει ότι ενεργεί παραβατικά ενάντια στην αρχή του διεθνούς δικαίου της καλής πίστης. Τα στοιχεία που συλλέγει από τη διεκδικούμενη από το άλλο κράτος υφαλοκρηπίδα δεν του ανήκουν, διότι τα υποκλέπτει, και αν η περιοχή αυτή έπειτα από συμφωνία ή δικαστική απόφαση οριοθέτησης περιέλθει στο άλλο κράτος, πρέπει να περιέλθουν τα στοιχεία σε αυτό το νόμιμο τιτλούχο.

Ομως για να έχουν συμβεί τα ανωτέρω και να εκτιμηθούν πρέπει το ερευνητικό σκάφος να διεξάγει έρευνα, ήτοι τα ηχοβολιστικά καλώδια να σαρώνουν τον βυθό, πράγμα που απαιτεί μια συγκεκριμένη κίνηση του σκάφους προκειμένου να υλοποιηθεί η συλλογή με τα μαγνητικά κύματα. Αυτό απαιτεί μια πολύ αργή κίνηση του σκάφους με απλωμένα τα πολλών χιλιομέτρων καλώδια, προκειμένου να γίνεται η απαραίτητη κατά πλάτος ταλάντωσή τους, με δεδομένο το αρκούντως μεγάλο βάθος της θάλασσας στο συγκεκριμένο σημείο όπου γίνεται η σάρωση. Αν ένα σκάφος ενεργεί έρευνα, μπορεί να διαπιστωθεί από αυτά τα πραγματικά δεδομένα, καθώς μπορεί να έχει απλωμένα τα καλώδια, χωρίς να ενεργεί έρευνα σεισμικών δεομένων. Διαφορετικά, το σκάφος αν δεν ενεργεί έρευνα, τότε διαπλέει ανοικτή θάλασσα. Και ενεργεί με τους κανόνες της διεθνούς ναυσιπλοΐας.

Οσον αφορά την επίμαχη περιοχή όπου ζητήθηκε από το «Ορούτς Ρέις» να απομακρυνθεί, πρόκειται για μια περιοχή στην οποία, όπως σημειώσαμε και στην αρχή, η Ελλάδα διεκδικεί υφαλοκρηπίδα. Στην ίδια αυτή περιοχή ανάλογη διεκδίκηση έχει εκδηλώσει και η Τουρκία. Είναι μια μη οριοθετημένη περιοχή υφαλοκρηπίδας και οι ενέργειες επ’ αυτής πρέπει να συνάδουν με την αρχή της καλής πίστης με προοπτική την οριοθέτηση με συμφωνία, αντί να προκαταλαμβάνονται καταστάσεις μονομερώς που αποβαίνουν προς τον αποκλεισμό του άλλου κράτους που διεκδικεί.

Ο Πέτρος Λιάκουρας είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς