Λιάζαμε τις καρδιές μας

Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 που μπήκαμε στη Νομική Σχολή, οι πέριξ καφετέριες ήταν μοιρασμένες στις κομματικές νεολαίες. Στη μία ζύμωνε τους οπαδούς της η ΔΑΠ, στην άλλη η ΠΑΣΠ, στη τρίτη οι Αριστερές Συσπειρώσεις. Αλλεργικοί στον ακατάσχετο βερμπαλισμό των φοιτητοπατέρων, κρυφτήκαμε στην αρχή στο φλιπεράδικο τού «Ρωχάμη», στην οδό Σόλωνος. Επειτα ανηφορίσαμε προς το «Dolce».

Το «Dolce», γωνία Σκουφά και Λυκαβηττού, ήταν ζαχαροπλαστείο πολυτελείας – στην ίδια κατηγορία ανήκε το «Select» στη Φωκίωνος Νέγρη, το «Ελληνικόν» στην Πλατεία Κολωνακίου, το «Τέλειον» στην Πατησίων και αναρίθμητα ακόμα ανά την ελληνική επικράτεια. Απευθυνόταν κατ’ αρχήν σε πελατεία κάποιας ηλικίας, με αστική νοοτροπία, φιλοδοξία έστω, η οποία έβγαινε την τσάρκα της, επέστρεφε από τα ψώνια ή από τον γιατρό. Τα τραπεζάκια ήταν μαρμάρινα, οι σερβιτόροι φορούσαν παπιγιόν, οι κυρίες απολάμβαναν αργά την πάστα τους και οι κύριοι, πάντοτε κοστουμαρισμένοι, το ουίσκι – «σκοτς» το αποκαλούσαν – με σόδα και παγάκια.

Πώς εξελίχθηκε το «Dolce» σε στέκι καλλιτεχνών θέλει ρώτημα. Ισως απλώς να είχε παρέλθει η εποχή του θρυλικού παταριού του Λουμίδη όπου σύχναζε η λογοτεχνική γενιά του ’30 και του καφενείου «Το Βυζάντιον» που έγινε τίτλος στην πρώτη ποιητική συλλογή του Κώστα Ταχτσή…

Εμείς πάντως, τα σχεδόν ανήλικα, τους βρήκαμε εκεί. Κι ανακαλύψαμε πανευτυχείς πως (για να παραφράσω τον Ελύτη στα «Ανοιχτά Χαρτιά») υπήρχαν στην Αθήνα άνθρωποι που παθιάζονταν για άλλα πρόσωπα εκτός από τον Κουτσόγιωργα και τον Καντάφι. Που τους απασχολούσε περισσότερο η πιο πρόσφατη ταινία του Ντέιβιντ Λιντς παρά ο τελευταίος ανασχηματισμός.

Τον πρώτο καιρό τούς ντρεπόμασταν. Ο Κωνσταντίνος Τζούμας, με τις θεατρικές χειρονομίες του, την αστραφτερή του γκαρνταρόμπα και το καυστικό του πνεύμα, μπορούσε με ένα σχόλιο, με ένα του βλέμμα ακόμα ακόμα, να σε βγάλει νοκάουτ. Ο Χρήστος Βακαλόπουλος εξέπεμπε μια τρυφερότητα, ένοιωθες ωστόσο πως όλη σου η ζωή ήταν ένα Σαββατοκύριακο δικό του. Εάν δεν υπήρχε ο Τάσσος Φαληρέας – ο πιο δαιμόνιος ανιχνευτής και εμψυχωτής ταλέντων – να μας βάλει κάτω απ’ τις φτερούγες του, δεν αποκλείεται στο «Dolce» να νιώθαμε πάντα ανεπιθύμητοι. Επιεικώς ανεκτοί.

Γιατί τέτοιος καημός να μας αποδεχθούν οι θαμώνες ενός ζαχαροπλαστείου;

Διότι – σαραντάρηδες εκείνοι τότε – αποδείκνυαν πως μεγαλώνοντας δεν ήσουν καταδικασμένος οι μέρες σου να καταντήσουν μονόχορδες και σοβαροφανείς, ένα αέναο πέρα – δώθε από το σπίτι στο γραφείο. Διότι εκεί, στον ίσκιο του Αγίου Διονυσίου, λειτουργούσε ένα άτυπο σχολείο. Εκεί μας διηγήθηκε ο Βασίλης Βασιλικός πάμπολλα επεισόδια του περιπετειώδους βίου του, από τη φιλία του με τον Ιταλο Καλβίνο μέχρι τον σουβλιστό σκαντζόχοιρο και το σακούλι με τα χρυσά δόντια νεκρών που είχε πάει ένας Ρομά πεσκέσι στον Στέλιο Καζαντζίδη. Κι ο Τάκης Παππάς, ο πιο αρχοντικός και ανοιχτόκαρδος δικηγόρος, μας εξήγησε με πέντε κουβέντες την ουσία του ποινικού δικαίου, ό,τι ποτέ δεν θα μαθαίναμε στα αμφιθέατρα.

Ξημεροβραδιαζόμασταν στο «Dolce» επί δύο δεκαετίες και πλέον. Εμφανιστήκαμε με τα ναυτικά μας, όχι επειδή επιβαλλόταν η στολή εκτός στρατώνα, αλλά για να μας καμαρώσουν οι πρεσβύτεροι και να μας ευχηθούν «καλοί πολίτες». Είπαμε τα κάλαντα μεταμφιεσμένοι σε υπερφυσικούς μπέμπηδες, με τρίγωνα και με κοντοπαντέλονα. Σκαρώσαμε φάρσες, φλερτάραμε κορίτσια κερνώντας τα τυρόπιττες.

Κάποια στιγμή το «Dolce» άλλαξε διεύθυνση, ανακαινίστηκε και μετονομάστηκε σε «Φίλιον». Εγινε σταδιακά τής μόδας, τα Σάββατα ξεχείλιζε από κόσμο, κόσμο που ακκιζόταν, φωτογραφιζόταν, μάλωνε για τα μικροπολιτικά. Οι βετεράνοι είχαν στριμωχτεί στη γωνία τους ή ένας ένας αποχωρούσαν. Ο Τάσσος Φαληρέας έσβησε το εκατομμυριοστό τσιγάρο του και πήρε την άγουσα για τα κυπαρίσσια το καλοκαίρι τού 2000 – σήμερα, που κοντεύω τα χρόνια του, συνειδητοποιώ πόσο νέος ήταν. Μπορεί, στην ουσία, να γύρισε την πλάτη στην ευτέλεια που επέλαυνε.

Εγώ έπαψα να κάθομαι στο «Φίλιον» το 2008. Μέσα σε τρεις μήνες είχα δεχθεί δύο συντριπτικά χτυπήματα, είχα υποστεί δύο άφατες απώλειες, δεν άντεχα να με ζυγώνουν γνωστοί και φίλοι και να με συλλυπούνται κι άλλοι να με κοιτάζουν με οίκτο, από απόσταση ασφαλείας. Ετσι κι αλλιώς, είχα μάλλον ολοκληρώσει τη θητεία μου στα καφενεία.

Προχθές κηδεύτηκε ο Γιώργος Κοτανίδης, από τους τελευταίους της παλιάς φρουράς. Εάν, καθώς λένε, η ζωή σου όλη περνάει μπροστά απ’ τα μάτια σου λίγο προτού τα κλείσεις, σίγουρα ο Κοτάν θα στάθηκε και στο «Dolce – Φίλιον». Εκεί όπου εξυπνάδες όπως «πού ανήκεις;», «τι ακριβώς θες να μας πεις;», «για ποιον δουλεύεις;» απαγορεύονταν διά ροπάλου.

Και σίγουρα θα διέκρινε από ψηλά ένα άλλο στέκι, στο οποίο κάποιοι άλλοι – πιτσιρικάδες στο φρόνημα – λιάζουν σήμερα τις καρδιές τους. Συνεχίζουν τον πανάρχαιο θεσμό της ελληνικής αγοράς «που δεν τη γελά κανένας τυχοδιώκτης»…