Η «χρυσή απομόνωση» της Τουρκίας

Αποπειραθείς να περιγράψει την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας  μετά την Αραβική Aνοιξη, ο τωρινός εκπρόσωπος της Τουρκικής Προεδρίας Ιμπραήμ Καλίν χρησιμοποίησε τον όρο «Χρυσή/Πολύτιμη Απομόνωση» σηματοδοτώντας τη στροφή σε μια περαιτέρω ιδεολογικοποίηση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής παρά στην υιοθέτηση ενός αμιγώς πραγματιστικού δόγματος, βασισμένο αποκλειστικά σε υλιστικά συμφέροντα και ρεαλιστικές προτιμήσεις. H λογική της «Χρυσής Απομόνωσης» συνεπώς δεν αναφέρεται σε διπλωματική απομόνωση αλλά στο διακριτό ιδεολογικοπολιτικό πλαίσιο της ερντογανικής εξωτερικής πολιτικής.

Η  τουρκική εξωτερική πολιτική που υιοθετείται έκτοτε, επιχειρεί να διαμορφώσει νέα δεδομένα σε περιφερειακό και κατ’ επέκταση σε διεθνές επίπεδο καθ’ υπόδειξη των στρατηγικών επιδιώξεων της Αγκυρας υπό τη σκέπη ενός ευρύτερου  ιδεολογικού οραματικού πλαισίου, βασισμένου στην εργαλειοποίηση της Ιστορίας ως κομμάτι μιας ολιστικής υβριδικής στρατηγικής, αποσκοπώντας στη δημιουργία μιας Τουρκίας λειτουργούσης αφενός ως αυτόνομος γεωπολιτικός πόλος, αφετέρου ως κέντρο του σουνιτικού ισλαμικού κόσμου με δυνητική ενσωμάτωση και έτερων ισλαμικών στοιχείων κατά το πρότυπο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας.

Η ιδεολογικοποίηση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής από το καθεστώς Ερντογάν, περιλαμβάνει  έναν εξωραϊσμένο, εργαλειοποιημένο ρόλο-πρότυπο, βγαλμένο από το οθωμανικό παρελθόν, για να προσδίδει αφενός πολιτιστικό βάθος στη νέα Τουρκία που οικοδομείται, αφετέρου προσαρμοσμένο στη σύγχρονη τουρκική πολιτικοκοινωνική πραγματικότητα ώστε να καθίσταται ένα σημείο αναφοράς που ενοποιεί τις αποκλίνουσες τάσεις εντός Τουρκίας, υπερβαίνοντας τη διχοτομία Ισλάμ και Κοσμικότητας.

Ο ρόλος-πρότυπο του τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρεται στον Σουλτάνο Αβδούλ Χαμίτ τον Δεύτερο, τον Πανισλαμιστή Σουλτάνο, τον επονομαζόμενο «Μεγαλειώδη Ηγεμόνα» (Ulu Hakan), ενώ στη Δύση έλαβε το προσωνύμιο «Κόκκινος Σουλτάνος» (Kizil Sultan) εξαιτίας του αυταρχισμού του, των γενοκτονικών του προθέσεων και των εκτεταμένων σφαγών (απαρχών των μετέπειτα γενοκτονιών των χριστιανικών πληθυσμών (Αρμενίων – Ελλήνων – Ασσυρίων) που συντελέστηκαν κατά τη διάρκεια της παραμονής του στον αυτοκρατορικό θρόνο.

Η υιοθέτηση του συγκεκριμένου πανισλαμικού προτύπου έγκειται στην οραματική επιδίωξη του Ερντογάν να δημιουργήσει μια νέα  «χρυσή» ισλαμική περίοδο του τουρκικού κράτους με αυτόν επικεφαλής, διακριτή από εκείνη του Κεμάλ. Απαραίτητη προϋπόθεση για να συμβεί αυτό είναι η εργαλειοποίηση ενός αφηγήματος που να συνδέει μια επιτυχημένη/ένδοξη περίοδο της τουρκικής ιστορίας χωρίς κοσμικό μανδύα με την τωρινή διακυβέρνηση παραλληλίζοντας ή συναρτώντας με καινοφανή τρόπο τα γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά δεδομένα της τότε εποχής με τα σημερινά.

Στο πλαίσιο αυτό, επιστρατεύεται ο αναθεωρητισμός της ιστορίας, εξωραΐζεται το καθεστώς του Αβδούλ Χαμίτ στην τουρκική κοινή γνώμη, αποσιωπώνται αρνητικές πλευρές, υπερτονίζεται ο συμβολικός χαρακτήρας, ενώ διαστρεβλώνονται ιστορικά δεδομένα στο πλαίσιο της δημιουργίας μιας διακυβέρνησης προτύπου.

Αναφορικά με την εξωτερική πολιτική, η αντι-δυτική, αντισημιτική και αντι-ευρωπαϊκή ρητορική του καθεστώτος Ερντογάν συνάδει με την αντίστοιχη του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ του Δευτέρου, ιδίως σε ό,τι αφορά το αφήγημα και των δύο της διατήρησης της ενότητας και της ακεραιότητας του τουρκικού κράτους/τότε της παρακμάζουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Είναι πασίδηλο πως ο Ερντογάν επιλέγει τον συγκεκριμένο παραλληλισμό καθώς προβάλλει πως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, η ΕΕ και η Ελλάδα ιδωθείσα ως όχημα/εμπροσθοφυλακή των Δυτικών Νεο-Αποικιοκρατών εποφθαλμιούν και επιθυμούν να περιορίσουν τη σημερινή Τουρκία.

Η εμπλοκή της Τουρκίας στη Συρία και τη Λιβύη υπαγορεύεται εκτός των γεωπολιτικών αναγκαιοτήτων, των γεωστρατηγικών επιδιώξεων και των γεωοικονομικών ερεισμάτων, και από μία ιδεολογική/συμβολική/πολιτιστική  επιταγή που αν και ομοιάζει στο οθωμανικό παρελθόν, εντούτοις έχει μια διακριτή ιδιαιτερότητα.

Πρόκειται για μια τεχνητή απόπειρα δημιουργίας μιας γεωπολιτικής οντότητας κατά το πρότυπο της «εθνικής αυτοκρατορίας» που οραματίστηκε ο Αβδούλ Χαμίτ προσαρμοσμένη όμως στο πλαίσιο του 21ου αιώνα. Με απόλυτο έλεγχο του εσωτερικού πεδίου μέσω της αυταρχικής συγκεντρωτικής διακυβέρνησης, με συμμετοχή στα παγκόσμια δίκτυα επιρροής, με καταλυτική επίδραση στο παγκόσμιο ισλαμικό κίνημα, εκτεταμένη επιρροή στο περιφερειακό σύστημα μέσω φιλικών καθεστώτων και με χρήση πληρεξουσίων/υποκαταστάτων.