Αλλά το δράμα να συνεχίζεται

Να γίνουν ή να μη γίνουν; Το ερώτημα έγινε αντικείμενο πολιτικής διαμάχης. Στην πραγματικότητα όμως είναι κάτι περισσότερο από αυτό. Είναι σαιξπηρικής έντασης και μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: Να ζουν οι χρήστες στους χώρους εποπτευόμενης χρήσης ναρκωτικών ή να μη ζουν έξω από αυτούς; Να ζουν με τη βοήθεια του κράτους ή να πεθαίνουν αβοήθητοι στους δρόμους;

Ακόμη και στην πρώτη, την πιο απλή μορφή του, το ερώτημα ξεπερνάει τα όρια της πολιτικής. Η απειλή της Μαριέττας Γιαννάκου πως θα καταψηφίσει τη δημιουργία των ΧΕΧ δεν είναι πολιτική με τη στενή έννοια του όρου. Το εσωκομματικό αντάρτικο είναι ιδεολογικό. Τι κάνουμε, μοιάζει να λέει η Γιαννάκου, δίνοντας καθαρές σύριγγες στους χρήστες; Ενθαρρύνουμε τη χρήση. Οχι μόνο τους προσφέρουμε ένα ασφαλές περιβάλλον για να γίνουν τοξικομανείς διαρκείας, αλλά επιπλέον καλούμε και άλλους που δεν είναι να γίνουν. Σπρώχνουμε τους νέους από τα μαλακά στα σκληρά. Τρυπηθείτε ελεύθερα.

Από ακαδημαϊκής άποψης, η ένσταση αναθερμαίνει μια παλιά συζήτηση ή μάλλον εκείνο το παλιό δίλημμα ανάμεσα στη φιλελευθεροποίηση και την καταστολή. Αρκεί όμως να κάνει κανείς μια βόλτα στις σεσημασμένες γειτονιές της Αθήνας για να αντιληφθεί πως η αναθέρμανση της συζήτησης είναι μια πολυτέλεια. Το πρόβλημα της ελληνικής πρωτεύουσας δεν είναι πρόβλημα ναρκωτικών. Είναι πρόβλημα εξαθλίωσης. Είναι πρόβλημα θανάτου στο πεζοδρόμιο, στην είσοδο μιας πολυκατοικίας, σε ένα παγκάκι, στη μέση του δρόμου. Είναι η εξαθλίωση που βίωσαν άλλες μητροπόλεις, κυρίως την εποχή που οι τοξικομανείς θεωρούνταν περισσότερο από ασθενείς εγκληματίες. Την εποχή που τα «πρεζάκια» δεν ήταν αρμοδιότητα των νοσοκομείων αλλά της αστυνομίας. Οχι των κοινωνικών, αλλά των δικαστικών υπηρεσιών.

Χρειάστηκε αυτή η τεράστια στροφή, ή μάλλον η μετατόπιση του βάρους από το κράτος δικαίου στο κράτος πρόνοιας, όχι μόνο για να εξαφανιστούν από την καθημερινότητα μιας πόλης οι εικόνες της εξαθλίωσης αλλά και για να σωθούν χιλιάδες ζωές. Είναι αυτό που είπε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης: «Η διάταξη που προβλέπει τη δημιουργία εποπτευόμενων χώρων για χρήση ναρκωτικών ουσιών και από τους ΟΤΑ, αντιμετωπίζει ένα ανθρωπιστικό ζήτημα προστατεύοντας τόσο τους χρήστες από μολυσματικές ασθένειες όσο και τη δημόσια υγεία». Και είναι και αυτό που είπε ο Κώστας Μπακογιάννης για τους χώρους εποπτευόμενης χρήσης που λειτουργούν σε έντεκα διαφορετικές χώρες και 97 πόλεις.

Η διεθνής εμπειρία, λέει ο δήμαρχος της Αθήνας, υπάρχει. Αλλά δεν είναι μόνο η διεθνής εμπειρία που κάνει εκείνη την παλιά συζήτηση να μοιάζει ξεπερασμένη. Είναι και η αποτυχία του κλασικού μοντέλου διαχείρισης του προβλήματος. Να κυνηγήσουμε αλύπητα τους εμπόρους, να τρομάξουμε με τη φυλακή τα βαποράκια, να ρίξουμε και καμιά σφαλιάρα στα πρεζάκια για να τα ξεράσουν όλα. Και τα ναρκωτικά θα εξαφανιστούν.

Τα ναρκωτικά δεν εξαφανίστηκαν – αντίθετα, μεγάλωσαν οι λίστες αναμονής στα κέντρα απεξάρτησης. Κάτι που σημαίνει πως δεν έχει αποτύχει μόνο η καταστολή. Αποτυγχάνει διαρκώς και η πρόνοια. Από αυτήν την άποψη, οι χώροι εποπτευόμενης χρήσης δεν είναι μόνο μια λύση ανάγκης. Είναι και μια λύση σωτηρίας για όλους εκείνους που θα έπαιρναν τη δόση τους αλλού αντιμέτωποι με τον κίνδυνο εκείνη η δόση να ήταν και η τελευταία τους. Αλλά αυτό δεν θα το φανταζόταν ούτε ο Σαίξπηρ: Να τελειώνει η ζωή αλλά το δράμα να συνεχίζεται…