«Σε αυτή τη χώρα μάς έχει φάει {LF}η σοβαροφάνεια»

Παρασκευή απόγευμα – χωρίς πορεία στο κέντρο της Αθήνας – και το γνωστό, αστικό στέκι της οδού Πανεπιστημίου είναι γεμάτο κόσμο. Βλέποντας τη Σμαράγδα Καρύδη να διασχίζει το μαγαζί για να έρθει στο τραπέζι μας (πήγα κι εγώ και κάθισα στην άλλη άκρη) διαπιστώνω, για άλλη μία φορά, το χαρακτηριστικό στοιχείο αυτής της γυναίκας. Την παντελή έλλειψη επιτήδευσης, ακόμη και της στοιχειώδους που χρειάζεται προκειμένου να αποτυπωθεί το ανεπιτήδευτο. Δεν θέλει να τραβήξει την προσοχή, αλλά δεν κάνει, συνειδητά, κάτι για να την αποφύγει. Δεν προσαρμόζει τη φιγούρα της στον χώρο, ούτε όμως νοιάζεται να την επιβάλει. Και σου δίνει την εντύπωση ότι με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα διασχίσει ένα κοσμικό εστιατόριο, μια παραλία γυμνιστών και τον διάδρομο του σουπερμάρκετ (αν και κάποιες φορές, όπως θα μου πει αργότερα, της είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρίσκεται ανάμεσα σε κόσμο. Αλλά και σε ποιον δεν συμβαίνει, έστω περιστασιακά, αυτό;). Με τζιν, V-neck μπλούζα, μπουφάν και εντελώς αμακιγιάριστη, η Σμαράγδα Καρύδη εκπέμπει… κανονικότητα. Εντάξει, όχι ακριβώς. Είναι πάρα πολύ όμορφη, πέραν του «κανονικού». Ωστόσο η γοητεία της, το allure της που λένε οι Γάλλοι, έγκειται στο ότι, άμα τη εμφανίσει, εκμηδενίζει, με την αμεσότητά της, την απόσταση που δημιουργεί η απόλυτη ομορφιά.

Καθόμαστε δίπλα δίπλα στον καναπέ, δεν της αρέσει, μου λέει, αυτό το «απέναντι» των συνεντεύξεων. Οπως επίσης νομίζω ότι δεν της αρέσει και πάρα πολύ να δίνει συνεντεύξεις. Εχει όμως την ευγένεια και τον επαγγελματισμό να μην το υπαινιχθεί ούτε καν ως πρόσχημα ειλικρίνειας. Για να σπάσουμε, ωστόσο, τον πάγο της αρχής, ξεκινάμε την κουβέντα από το «Του Κουτρούλη ο γάμος». Το έργο του Αλέξανδρου Ραγκαβή (γράφτηκε το 1845, αλλά είναι σαν να περιγράφει τις σημερινές εθνικές μας παθογένειες) που σκηνοθέτησε στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου και στο οποίο πρωταγωνιστεί μαζί με τον Νίκο Κουρή. Στην παράσταση – που κάνει sold out σε μια δύσκολη σεζόν – η Σμαράγδα Καρύδη κατορθώνει να περισώσει την εποχή του συγγραφέα, εμπλουτίζοντάς την όμως με σύγχρονα αισθητικά στοιχεία και θεατρική αφήγηση.

Το πετυχημένο πείραμα και πείραγμα μοιάζει σαν αυτή η πρώτη της σκηνοθεσία να ήταν κάτι που είχε στο μυαλό της από καιρό. «Ναι, το περιτριγύριζα εδώ και χρόνια ως σκέψη και επιθυμία. Ηθελα, δηλαδή, να πω μια ιστορία έτσι όπως τη φαντάζομαι. Και, όπως τα πράγματα συμβαίνουν τη στιγμή που είναι να συμβούν, πέρυσι αποφάσισα ότι δεν ήθελα να κάνω τίποτα άλλο εκτός από αυτό». Ηταν η διαχρονικότητά του έργου που της κέντρισε το ενδιαφέρον; «Εντάξει, είναι σοκαριστικό ότι εδώ και δύο αιώνες δεν κατορθώσαμε να διορθώσουμε κανένα από τα στραβά μας και ότι ήδη από τότε, μόλις δεκαπέντε χρόνια μετά την ίδρυση του κράτους, αυτά τα στραβά ήταν εγκατεστημένα. Αλλά το έργο με γοήτευσε κυρίως θεατρικά. Δεν ήθελα να ανεβάσω κάτι “σαλονάτο” με τέσσερα άτομα. Το είδα σαν καμβά πάνω στον οποίο μπορούσα να κόψω, να ράψω, να βάλω εμβόλιμα, μουσικές, τραγούδια». Μου λέει ακόμη πόσο τη γοήτευσε η γλώσσα του πρωτότυπου κειμένου, την οποία και κράτησε στην παράσταση. «Λατρεύω την καθαρεύουσα, τρελαίνομαι να διαβάζω Ροΐδη, Παπαδιαμάντη. Μου αρέσει που τη μιλάμε στη σκηνή, μου φαίνεται και αστεία και ειρωνική και πυκνή. Και ήταν πολύ ενδιαφέρον το πώς τη δουλέψαμε στις πρόβες με τα νέα παιδιά του θιάσου, στα οποία δεν ήταν καθόλου οικεία, δεν ήξεραν ούτε καν πώς τονίζεται».

Της λέω πως όταν είχα πρωτακούσει την επιλογή της, παραξενεύτηκα. Είναι ένα έργο που δεν ταιριάζει πολύ με το προφίλ της – «ή με αυτό που φαντάζεται κάποιος ότι είναι το προφίλ μου» προσθέτει γελώντας. Τέλος πάντων, με το προφίλ μιας πρωταγωνίστριας των κεντρικών λεωφόρων. «Θέλεις να πεις του εμπορικού θεάτρου» μού λέει βγάζοντάς με από την αμηχανία. «Δεν φοβάμαι τη λέξη “εμπορικό”. Δεν θα ήθελα να παίζω σε ένα θέατρο επιχορηγούμενο. Μου αρέσει ότι αυτό που κάνω αφορά κάποιους, πληρώνουν και το βλέπουν». Εξάλλου, ακόμη και αν επρόκειτο για ένα είδος στοιχήματος, φαίνεται να το έχει κερδίσει, αφού ο Νίκος Κουρής, ένας από τους καλύτερους ηθοποιούς αυτής της σπουδαίας θεατρικής γενιάς, ο οποίος έχει μάλιστα «περάσει από τα χέρια» των σημαντικότερων σκηνοθετών μας, συμφώνησε να συνεργαστεί μαζί της. «Αυτό με τιμά πολύ. Κυρίως, διότι, ενώ ξέρω σε πόσες προτάσεις λέει “όχι”, σε αυτή τη δουλειά ήρθε με τεράστια χαρά. Και μέχρι σήμερα εξακολουθεί να έχει τον ενθουσιασμό της αρχής… Με έχει στηρίξει πολύ ο Νίκος».

«Το λάιτ είναι κάτι που χρειάζεται στη ζωή»

Είναι λοιπόν η σκηνοθεσία το επόμενο βήμα στην καριέρα της; Ενα, ας πούμε, στάδιο καλλιτεχνικής ωριμότητας; «Ελα μωρέ, δεν βάζω τα πράγματα σε κουτάκια. Του χρόνου μπορεί να είμαι επίσης “ώριμη” και του παραχρόνου να ξαναγίνω “ανώριμη”. Δεν ξέρω… Το σίγουρο είναι ότι αυτό, να σκηνοθετήσω δηλαδή, θα το ξανακάνω». Καθώς την ακούω να μιλάει για τις αγωνίες που πέρασε, αφού είχε πάρει πλέον την απόφαση κι είχε κλείσει θέατρο και ηθοποιούς, τα διλήμματα, τα ξενύχτια, την πολλή δουλειά, τις ανασφάλειες για τις επιλογές της, την ανησυχία για τις ευθύνες που αναλαμβάνει, η ερώτηση έρχεται αυθόρμητα. Μήπως τελικά υπάρχει μια άλλη Σμαράγδα, ένας άνθρωπος πιο εσωστρεφής, ίσως και πιο μελαγχολικός πίσω από την εικόνα της γυναίκας που ξεχειλίζει ανεμελιά και χαρά της ζωής; Αυτή που και η ίδια προβάλλει μέσα από τον πολύ δημοφιλή λογαριασμό της στο Instagram; «Μελαγχολική σίγουρα όχι. Αλλά το ότι μπορώ να βλέπω και την αστεία πλευρά σε κάποια πράγματα δεν σημαίνει ότι δεν εμβαθύνω. Ισα ίσα, όταν εμβαθύνει κάποιος μπορεί να διακρίνει την αστεία διάσταση των καταστάσεων. Σίγουρα όμως δεν έχω πρόβλημα με αυτό που λέμε λάιτ. Είναι κάτι που χρειάζεται στη ζωή. Ξέρεις, σε αυτή τη χώρα μάς έχει φάει η σοβαροφάνεια, ο κομπασμός ότι αυτό που λέμε είναι κάτι πολύ σπουδαίο». Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που, στα σόσιαλ μίντια, ασχολείται περισσότερο με το Instagram που είναι πιο λάιτ, αφού παίζεις κυρίως με τις φωτογραφίες.

«Πλακωνόμαστε
για τα πάντα πλέον»

Μου εξηγεί γιατί δεν της αρέσει το Facebook και το Twitter. «Διότι εκεί πρέπει να γράφεις. Και πιο πολύ να βρίζεις. Αν δεν βρίζεις, δεν έχει νόημα. Ε, δεν μου αρέσει να βρίζω». Φουντώνει όταν αναφέρεται στην ένταση των διαδικτυακών συρράξεων. «Πλακωνόμαστε για τα πάντα πλέον. Για θυμήσου τι έγινε πριν από έναν μήνα με τα λαμπάκια στη Βασιλίσσης Σοφίας. Χρειαζόταν να γίνει τέτοιος πανικός, να ξεσπάσει τόσο μίσος για κάτι λαμπάκια; Βρε χαλαρώστε λίγο, βρείτε μια ζωή να ζήσετε και αφήστε τα λαμπάκια. Γι’ αυτό δεν θέλω να είμαι στο Facebook… Ξέρεις η αντίδραση, η κριτική, ο θυμός είναι η εύκολη λύση. Δίνει ταυτότητα διότι, αν δεν είσαι θυμωμένος, πρέπει κάτι να προτείνεις». Μήπως όμως αυτές οι εύκολες λύσεις μάς έχουν κάνει, γενικά, πιο συντηρητικούς; «Μα όλη η υφήλιος συντηρικοποιείται. Σκέψου μόνο ότι υπάρχει αντιεμβολιαστικό κίνημα. Είναι δυνατόν; Στην εποχή μας να πεθαίνουν πάλι οι άνθρωποι από ιλαρά; Πολύ ψεκασμός, βρε παιδί μου».

Από μια τυχαία αφορμή, η κουβέντα ξεστρατίζει σε γυναικεία θέματα. Της περιγράφω μια θεραπεία αντιγήρανσης, μου λέει ότι έχει κάνει μια – δυο φορές μπότοξ, επισημαίνει τον κίνδυνο, για μια ηθοποιό, να «πετρώσει» ή να αλλοιωθεί η έκφρασή της λόγω αισθητικών παρεμβάσεων, καταλήγουμε στον χρόνο που περνάει. «Δεν με τρομάζουν οι ρυτίδες. Αυτές, πλέον, κάπως μπορείς να τις κρύψεις. Με φοβίζει όμως η ανημπόρια. Και πιο πολύ με φρικάρει η κατάθλιψη». Προλαβαίνει την ερώτησή μου. «Δεν έχω περάσει, αλλά ξέρω πώς είναι να μην έχεις κέφι και όρεξη για τίποτα. Εχω φλερτάρει με αυτό το “τέρας”, αλλά δεν έχει εγκατασταθεί εντός μου».

Πιστεύει ότι, στην εποχή μας, μεγαλώνουμε παράλληλα σωματικά και ψυχολογικά; Με τους ίδιους ρυθμούς; «Δυστυχώς όχι. Στις δικές μας γενιές, για κάποιον λόγο, δεν ξεκολλάμε εύκολα από την εφηβεία. Παλαιότερα, οι άνθρωποι είχαν κάποιους ρόλους ανάλογα με την ηλικία τους. Τότε έπρεπε να παντρευτούν, τότε να αποκτήσουν παιδιά, μετά να γίνουν γιαγιάδες και παππούδες. Τώρα δεν υπάρχει αυτό. Οποτε θέλεις μπορείς να κάνεις – ή να μην κάνεις – ό,τι θέλεις. Ομως η ελευθερία να είσαι ό,τι θέλεις, θεωρώ ότι δημιουργεί πρόβλημα. Δεν ξέρεις τι να την κάνεις. Και αυτό φέρνει την κατάθλιψη. Μην παρεξηγηθώ, δεν αναφέρομαι σε καθεστώτα, σε πολιτικές ή κοινωνικές ελευθερίες, αλλά στην ελευθερία του αυτοπροσδιορισμού. Αυτό μπορεί να γίνει πηγή δυστυχίας, σε κάνει να πελαγοδρομείς και να πρέπει, διαρκώς, να παίρνεις αποφάσεις». Μου λέει ότι, από μικρή, χάζευε τις γυναίκες στα χωριά που, αφού είχαν μαγειρέψει το φαγητό τους, κάθονταν στο πεζούλι του σπιτιού τους και κεντούσαν. «Χωρίς να έχουν την αγωνία “Αχ, γιατί είμαι εδώ και κεντάω και δεν κάνω καριέρα στην πόλη”. Δεν τις ζηλεύω, δεν θα μπορούσα με τίποτα να είμαι έτσι, αλλά κοίτα που αυτές οι γυναίκες μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες από εμένα κι εσένα να είναι πιο πλήρεις και πιο ήσυχες».

Πιστεύει στον Θεό; Οχι, δηλώνει άθεη. Παρ’ όλ’ αυτά, θεωρεί την αθεΐα μια από τις σύγχρονες πηγές κατάθλιψης. «Μετέχω στα εθιμοτυπικά της Ορθοδοξίας διότι μου αρέσουν, με συγκινούν, τα θεωρώ κομμάτι της παράδοσης και της ρίζας μου, αλλά δεν μπορώ να πάρω δύναμη από την προσευχή, να με παρηγορήσει η εξομολόγηση. Μακάρι να μπορούσα. Είναι μεγάλη αξία η πίστη. Δεν πιστεύω, αλλά ζηλεύω αυτούς που πιστεύουν, που έχουν την πίστη τους αποκούμπι. Ζω άλλωστε με έναν τέτοιον άνθρωπο» (σ.σ.: τον Θοδωρή Αθερίδη). Ετσι, όπως η κουβέντα έχει περάσει στα υπαρξιακά, την ακούω, με έκπληξη, να παραδέχεται ότι δεν ήταν πάντα τολμηρή. «Ημουν φοβισμένη, κομπλεξική, με τεράστιες, τρομακτικές ανασφάλειες. Που τώρα τις θυμάμαι και λέω πόσο ηλίθια ήμουν. Θα μπορούσα δηλαδή να είχα κάνει πιο νωρίς περισσότερα πράγματα. Αλλά δεν θέλω και να παραπονιέμαι. Γιατί, τελικά, κάπως μπαίνω έστω και στο τελευταίο βαγόνι του τρένου… Εντάξει, το κάνω και λίγο μελοδραματικό τώρα, αλλά εγώ έτσι το βιώνω». Και σκάει ένα δυνατό, γάργαρο, χαρακτηριστικά «σμαραγδίσιο» γέλιο.

«Να κλειστώ κάπου
και να μη με βλέπουν»

Μου μιλάει για την αγοραφοβία της που δεν έχει, έως τώρα, αποβάλει εντελώς. «Δεν είμαι πολύ κοινωνική, να πάω να πιάσω τον άλλον, να του μιλήσω. Καλά, παλαιότερα ήμουν άσ’ τα να πάνε. Εμπαινα σε έναν χώρο και, από τον φόβο μου, έριχνα ένα παγωμένο βλέμμα μην τυχόν έρθει κάποιος να μου μιλήσει. Ακόμη όμως έχω έντονο αυτό το φοβικό στοιχείο. Και έχω παλέψει για να το ξεπεράσω στο θέατρο όπου, βέβαια, δεν με παίρνει να μου βγει. Αλλά, ας πούμε το να εκτίθεμαι επτά μέρες την εβδομάδα, όπως συμβαίνει όταν έχω παραστάσεις και γυρίσματα για την τηλεόραση, μπορεί να με τσακίσει. Θέλω τουλάχιστον μία μέρα να κλειστώ κάπου και να μη βλέπουν, να μη βαφτώ, να μην κάνω την καλή, να μην κάνω την ωραία, να μην είμαι χαμογελαστή, να μην είμαι ευδιάθετη, να μην παίξω. Μέχρι που κάποια στιγμή στη ζωή μου θυμάμαι να θέλω να φύγω γενικώς, να σταματήσει όλο αυτό. Εκλεινα μια δουλειά και αμέσως ένιωθα ότι πνιγόμουν. Ο Θοδωρής με βοήθησε να το χειριστώ καλύτερα ώστε να μη γίνεται πρόβλημα».

Η ώρα έχει περάσει, πρέπει να πάει στο θέατρο. Καθώς φεύγουμε, της λέω, μαντεύοντας την αντίδρασή της, ότι για τα δεδομένα της δικής μας αγοράς είναι μια σταρ. «Τι ακούμε απογευματιάτικα! Οι σταρ μάς τέλειωσαν τη δεκαετία του 1960. Είμαι κάποια που πολλοί άνθρωποι τη συμπαθούν κυρίως επειδή, εδώ και χρόνια που παίζω κωμικούς ρόλους, τους κάνω να γελάνε. Και μου αρέσει να κάνω τους ανθρώπους να γελάνε».

AthEnEe

Βουκουρεστίου 9 και Πανεπιστημίου
Τσάι {ARXTR}€6{ARXTR}
Καπουτσίνο {ARXTR}€6{ARXTR}
Τοστ με ζαμπόν και τυρί {ARXTR}€8{ARXTR}
«Μπαμπά» με σιρόπι
από ρούμι {ARXTR}€8{ARXTR}
Σύνολο {ARXTR}€28{ARXTR}
Το κατάστημα δεν μας επέτρεψε να πληρώσουμε.