«Ο καπιταλισμός δεν είναι ο εχθρός»

«Σύντροφοι, ο καπιταλισμός δεν είναι ο εχθρός» αναφώνησε το 2016 από το συνέδριο του Εργατικού Κόμματος ο τότε αντιπρόεδρός του, Τομ Γουότσον. Ο φόβος των κεντρώων Εργατικών είναι ότι η αντισυστημική ρητορική του αρχηγού Τζέρεμι Κόρμπιν προσλαμβάνεται από την κοινή γνώμη ως στοχοποίηση της επιχειρηματικότητας (ένα επιχείρημα που στρέφεται κατεξοχήν και εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα). «Φαινόμαστε να είμαστε ενάντια στην ευημερία, τις επιχειρήσεις και την επιτυχία. Τα χρήματα δεν είναι το πρόβλημα και οι επιχειρήσεις δεν είναι κακές» είπε ο Γουότσον στο Συνέδριο του 2016, λίγες ημέρες μετά τη θριαμβευτική επανεκλογή του Κόρμπιν στην αρχηγία του κόμματος.

Οι γενναίες παροχές προς όλους ή οι άκρατες κρατικοποιήσεις (από τρένα μέχρι wifi) απαντούν ενδεχομένως στο συνειδησιακό πρόβλημα των Εργατικών απέναντι στα λαϊκά στρώματα, αλλά δεν πείθουν το εκλογικό σώμα. «Δουλειά των Labour δεν είναι να νιώσουν οι ίδιοι καλύτερα, αλλά να βρεθούν στην εξουσία» έγραψε πρόσφατα ο Τόνι Μπλερ. Είναι ο μοναδικός αρχηγός, μετά τον Χάρολντ Γουίλσον το 1974, που κέρδισε εκλογές για το Εργατικό Κόμμα (1997, 2001 και 2005).

Η εφαρμογή πολιτικών συνύπαρξης της ιδιωτικής οικονομίας και των κρατικών υπηρεσιών από τους New Labour του Μπλερ (για παράδειγμα, η είσοδος ιδιωτικών εταιρειών στο βρετανικό ΕΣΥ, το μετρό του Λονδίνου και τα σχολεία) δεν άρεσε ποτέ στη ριζοσπαστική πτέρυγα του κόμματος. Ο λεγόμενος «τρίτος δρόμος» ήταν για εκείνους μια εκδοχή του θατσερισμού. Παρ’ όλα αυτά, υπήρξε η μοναδική οδός μέσω της οποίας οι Εργατικοί μπόρεσαν να εφαρμόσουν το πρόγραμμά τους. Στα χρόνια των Μπλερ και Γκόρντον Μπράουν (1997-2010), οι Labour καθιέρωσαν τον κατώτατο μισθό, έφεραν 200.000 νέους γιατρούς, έχτισαν εκατό νέα νοσοκομεία, εισήγαγαν φοροελαφρύνσεις και επιδόματα για τους χαμηλόμισθους και έβγαλαν από τη φτώχεια μισό εκατομμύρια παιδιά και ένα εκατομμύριο συνταξιούχους.

Μια αντίστοιχη συζήτηση, περί συνειδησιακού συμβιβασμού, γίνεται και στις ΗΠΑ, με τον Μπαράκ Ομπάμα να προειδοποιεί τους ριζοσπάστες υποψηφίους για το Δημοκρατικό χρίσμα, Ελίζαμπεθ Ουόρεν και Μπέρνι Σάντερς, ότι ο κόσμος θα τους αγνοήσει αν εξακολουθήσουν να υπόσχονται τα πάντα στους πάντες. Στο ίδιο μήκος κύματος με τον Ομπάμα βρίσκεται η Τζες Φίλιπς (αγαπημένη των Μπλερικών στη μάχη της διαδοχής του Κόρμπιν, αλλά με πολύ μικρές πιθανότητες εκλογής): «Δεν μπορείς να πείσεις την κοινωνία ότι μπορεί να έχει τα πάντα. Νομίζω ότι η χώρα δεν θέλει καν να ακούσει αυτό το επιχείρημα» δήλωσε πριν από λίγες ημέρες.

Οι κεντρώοι Labour έχουν όμως χάσει το επιχείρημα. Από το 2010, όταν ηττήθηκε ο υποψήφιός τους, Ντέιβιντ Μίλιμπαντ, είναι ουσιαστικά άφαντοι μέσα στο κόμμα. Οι Μπλερικοί έχουν μονοψήφια ποσοστά στις κούρσες διαδοχής. Η στροφή του κόμματος προς τα αριστερά, αρχικά με τον Εντ Μίλιμπαντ (αδερφό του Ντέιβιντ) και στη συνέχεια με τον Κόρμπιν, έφερε τρεις εκλογικές ήττες, πέντε επιπλέον χρόνια κυβερνήσεων των Συντηρητικών, και το Brexit. Οι Εργατικοί όμως επιμένουν αριστερά, και όσο τα κομματικά μέλη συμφωνούν με τον Κόρμπιν, δεν πρόκειται να υπάρξει αναστροφή. Η Ρεμπέκα Λονγκ-Μπέιλι, εκλεκτή του πρώην αρχηγού, πήρε το προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, ενώ ο κύριος ανταγωνιστής της, μετριοπαθής Κέιρ Στάρμερ, στην προσπάθειά του να συνομιλήσει με τη βάση του κόμματος, επιτέθηκε ήδη στην «ελεύθερη αγορά». Η επιστροφή των New Labour αργεί.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι πολιτικός αναλυτής με έδρα το Λονδίνο. Αρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε «Independent», Policy Network και Balkan Insight. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα»