«Φούντωσε» ο πόλεμος των αγωγών

Φουντώνει ο πόλεμος μεταξύ των χωρών και των πολυεθνικών εταιρειών ενέργειας για τον έλεγχο των αγωγών μεταφοράς ποσοτήτων φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα μεγέθους 1,7 τρισ. κυβικών μέτρων της Νοτιοανατολικής Μεσογείου προς την Ευρώπη. Δύο ορόσημα ανάβουν τον ανταγωνισμό και βάζουν φωτιά στη γεωπολιτική σκακιέρα της ευρύτερης περιοχής:

Το πρώτο έχει να κάνει με την αντίστροφη μέτρηση που πυροδότησε η ΕΕ ώστε το 2050 να έχει πλήρη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, όπως ο λιγνίτης, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Απομένουν πια 30 χρόνια και πλέον επιχειρήσεις σπεύδουν να υλοποιήσουν τα επενδυτικά τους σχέδια σε αγωγούς μεταφοράς αλλά και χώρες που είχαν το προνόμιο του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ, όπως η Ρωσία, και άλλες που θέλουν να εισβάλουν στο παιχνίδι, όπως η Τουρκία, κινούνται στρατηγικά με θεμιτά και αθέμιτα μέσα. Υπάρχουν και οι παίκτες εκείνοι, όπως οι ΗΠΑ, που θέλουν να «ψαλιδίσουν» την αποκλειστικότητα της Μόσχας στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης μέσω των εξαγωγών αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) αλλά και με τη στήριξή τους σε συγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια υποδομών, όπως ο πλωτός σταθμός αεριοποίησης LNG (FSRU) στην Αλεξανδρούπολη και οι αγωγοί IGB και EastMed. Οι Βρυξέλλες προς ώρας ενισχύουν τη διαφοροποίηση των πηγών και οδεύσεων φυσικού αερίου, αποφεύγοντας προβληματικούς διαδρόμους, όπως της Ουκρανίας ή της Τουρκίας.

Το δεύτερο ορόσημο είναι η ενεργειακή δίψα της Γηραιάς Ηπείρου που μεταφράζεται σε επιπλέον ανάγκες 100 δισ. κυβικών μέτρων έως το 2030 προκειμένου να περπατήσει με ασφάλεια στη μεταβατική διαδρομή της «πράσινης» ενέργειας. Οι πρόσφατες ανακαλύψεις σε Λεβιάθαν (Ισραήλ), Ζορ (Αίγυπτος) και Κύπρο έχουν διχάσει τους αναλυτές αναφορικά με το αν επαρκούν για να υλοποιηθούν βιώσιμες υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης φυσικού αερίου. Ετσι, εταιρείες κινούνται προκειμένου να στηρίξουν επενδυτικά τους σχέδια είτε σε τερματικούς σταθμούς LNG, όπως η ιταλική Eni, που ανακάλυψε το κοίτασμα του Ζορ με το έργο της Νταμιέτα στην Αίγυπτο και τη Shell στο Ινκτού της ίδιας της χώρας. Κίνηση έκαναν επίσης και η ΔΕΠΑ με την ιταλική Edison δρομολογώντας τις επενδύσεις για τις μελέτες του αγωγού EastMed αλλά και η ελληνική εταιρεία έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων Energean Oil & Gas, η οποία συμφώνησε με τη ΔΕΠΑ για την προμήθεια του 20% των ποσοτήτων του αγωγού, όταν θα λειτουργήσει, από τα κοιτάσματά της στο Ισραήλ.

EASTMED. Η υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας στις 2 Ιανουαρίου στην Αθήνα, ανάμεσα σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ για τον αγωγό EastMed, μήκους 2.000 χλμ., που θα μεταφέρει ποσότητες φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα του Λεβιάθαν και της κυπριακής ΑΟΖ στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας και Ιταλίας άναψε ξανά τον πόλεμο των αγωγών φυσικού αερίου, τόσο ανάμεσα στις εταιρείες όσο και τα κράτη. Ο αγωγός σε πρώτη φάση θα μεταφέρει 10 δισ. κυβικά μέτρα με προοπτική τον διπλασιασμό των ποσοτήτων στα 20 δισ. κυβικά μέτρα.

Η επενδυτική απόφαση αναμένεται να ληφθεί σε δύο χρόνια από τις εταιρείες ΔΕΠΑ και Edison ώστε να ακολουθήσει το market test. Πάντως, πληροφορίες αναφέρουν ότι και άλλες εταιρείες ενδιαφέρονται να μπουν στο «παιχνίδι», όπως ο ιταλός διαχειριστής φυσικού αερίου και μέτοχος του αγωγού TAP, η Snam. Η τελευταία, λένε πηγές, μέχρι πρότινος δεν καλοέβλεπε τον EastMed θεωρώντας τον ανταγωνιστικό σε σχέση με το δικό της δίκτυο σε Ιταλία καθώς και σε γειτονικές χώρες όπως η Αυστρία.

Ο EastMed θα προσφέρει όταν κατασκευαστεί και λειτουργήσει εναλλακτικές πηγές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, προσφέροντας ανταγωνιστικές λύσεις στους καταναλωτές.

TAP. Κάτι που ήδη ετοιμάζεται να κάνει πιο νωρίς από τον φετινό Οκτώβριο ο αγωγός ΤΑP των BP (20%), SOCAR (20%), Snam (20%), Fluxys (19%), Enagás (16%) και Axpo (5%) μεταφέροντας ποσότητες φυσικού αερίου 10 δισ. κυβικών μέτρων από το κοίτασμα του Αζερμπαϊτζάν Σαχ Ντενίζ 2 στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας, Αλβανίας και Ιταλίας.

NORD STREAM 2. Η Ρωσία δεν κάθεται με σταυρωμένα χέρια. Ετσι, δύο μεγάλα επενδυτικά της σχέδια έχει θέσει σε εφαρμογή επιδιώκοντας την ενδυνάμωση της θέσης της στην Ευρώπη. Υλοποιεί σε συνεργασία με τη Γερμανία τον αγωγό Nord Stream 2, μήκους 1.225 χλμ., ο οποίος θα ξεκινά από τα κοιτάσματα της Gazprom της Ρωσίας και διασχίζοντας υποθαλάσσια της Βαλτική θα εφοδιάζει την ευρωπαϊκή αγορά με 55 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ ήδη με τον Nord Stream 1 δίνει άλλες τόσες ποσότητες. Ο Nord Stream 2 θεωρείται ευθέως ανταγωνιστικός του μελλοντικού EastMed.

TURKSTREAM. Ρωσία και Τουρκία εγκαινίασαν επίσης στις 8 Ιανουαρίου την πρώτη διακλάδωση του αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου TurkStream που θα δίνει στη γειτονική χώρα ετήσιες ποσότητες της τάξης των 15,75 δισ. κυβικών μέτρων, ενώ η δεύτερη θα διασχίζει τη Βουλγαρία, τη Σερβία, την Ουγγαρία και την Αυστρία υποκαθιστώντας τις ποσότητες που μεταφέρονται μέσω του δικτύου της Ρωσίας από Ουκρανία.