Η τυραννία της συναίνεσης

Ποια λέξη είναι η αγαπημένη του Αλέξη Τσίπρα, την εποχή εκπασοκισμού του ΣΥΡΙΖΑ; Συναίνεση. Για ποιον λόγο ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης επέμενε να προτείνει τον Προκόπη Παυλόπουλο ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας (με αποτέλεσμα, μάλιστα, να κάψει την υποψηφιότητά του, αφού δεν ήταν δυνατόν να παραδεχτεί ο Πρωθυπουργός ότι τις βασικές επιλογές της πολιτικής του θα τις ορίζει η αντιπολίτευση); Επειδή έπρεπε να υπάρξει συναίνεση. Γιατί η αντιπολίτευση δεν θα ψήφιζε για Πρόεδρο τον Βενιζέλο, τον Σαμαρά, τον Δήμα, τη Δαμανάκη, τη Διαμαντοπούλου; Επειδή δεν ήταν συναινετικοί.

Αρπαγμένος από τη σανίδα σωτηρίας της συναίνεσης, ο Τσίπρας ήλπιζε ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επέλεγε για Πρόεδρο κάποιο πρόσωπο που όχι μόνο θα καταψήφιζε εύκολα ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά, κυρίως, θα μπορούσε να επιτρέψει διαρροές ψήφων, θα μπορούσε δηλαδή να δημιουργήσει εσωκομματικό πρόβλημα στη ΝΔ. Οπως ακριβώς και στο Μακεδονικό, ο Τσίπρας ήλπιζε ότι ένα άσχετο θέμα (εν προκειμένω, η εκλογή νέου Προέδρου) θα μπορούσε να συμβάλει στη φθορά του κυβερνητικού στρατοπέδου, δημιουργώντας φυγόκεντρες κινήσεις. Κι αυτή τη φορά, όπως και στο Μακεδονικό, διαψεύστηκε.

Και στις δύο περιπτώσεις, μάλιστα, ο Μητσοτάκης απάντησε με τον ίδιο τρόπο: βρίσκοντας λύση συμβατή με τους δημοκρατικούς θεσμούς. Στην περίπτωση του Μακεδονικού, αφού διαχώρισε τη θέση του κόμματός του από τη συγκεκριμένη Συμφωνία των Πρεσπών, είπε με σαφήνεια ότι η Ελλάδα θα υπηρετήσει οποιαδήποτε δέσμευση έχει αναλάβει με επιλογές της η ελληνική πολιτεία – και έτσι έπραξε, χωρίς να ανοίξει ρουθούνι στην πλειοψηφία. Και στην περίπτωση της Προεδρίας, αφού άφησε τον ΣΥΡΙΖΑ να εκθέτει την ιδιόμορφη άποψή του για συναίνεση, πρότεινε την πιο συναινετική λύση που θα μπορούσε να βρει. Επέλεξε για υποψήφιο Πρόεδρο ένα πρόσωπο όπως η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, την οποία είχε υποστηρίξει ο ΣΥΡΙΖΑ για την ηγεσία του Συμβουλίου της Επικρατείας. Αν δεν την επέλεγε για την Προεδρία, θα ήταν το ανέκδοτο της επόμενης πενταετίας.

Πριν ο Τσίπρας ανακοινώσει, χθες, ότι το κόμμα του θα υπερψηφίσει την υποψηφιότητα της Σακελλαροπούλου, είχε διανεμηθεί στα δημοσιογραφικά γραφεία ένα non paper, στο οποίο επιχειρούνταν να εξηγηθεί η επιλογή της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Κατά την αφελή αυτή διατύπωση, «η επιλογή Σακελλαροπούλου σηματοδοτεί πολιτική ήττα για τη Δεξιά που αναγκάστηκε να προτείνει Πρόεδρο από τον προοδευτικό χώρο, παρότι είχε την πλειοψηφία να κάνει την οποιαδήποτε επιλογή». Η θέση αυτή είναι πολλαπλά διαβλητή. Η ιδεολογική ταυτότητα της νέας Προέδρου είναι πολύ πιο κοντά στις επιλογές της σημερινής κυβερνώσας παράταξης, και πάντως σίγουρα της ηγετικής της ομάδας, παρά στα πολιτικά προτάγματα του ΣΥΡΙΖΑ – μια ματιά μόνο αν έριχναν τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ σε κρίσιμες δικαστικές αποφάσεις όπου η Σακελλαροπούλου προήδρευε, στο ιδεολογικό χρώμα των κειμένων της και στις συναναστροφές της με πολιτικούς θα κατανοούσαν ότι αυτή η δικαιολογία δεν στέκει. Οτι απλώς παραδέχονται πως όμφακες εισίν, που έλεγε κι η αποτυχημένη κλέφτρα αλεπού.

Ηθικόν επιμύθιον: ο Τσίπρας συνεχίζει να ανακαλύπτει ότι καμία στρατηγική δεν είναι τζάμπα στην πολιτική. Κι ότι οι λέξεις δεν είναι κενές περιεχομένου, οι λέξεις εκφράζουν πράγματα. Και στο εξής η λέξη συναίνεση θα του θυμίζει μία ακόμα πολιτική ήττα.

ΚΚΕ και Σαρτζετάκης

«Το ΚΚΕ ποτέ δεν έχει επικεντρώσει – ούτε τώρα επικεντρώνει – στο πρόσωπο το οποίο κάθε φορά προτείνεται να εκλεγεί ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τον θεσμό της Προεδρίας της Δημοκρατίας τον κρίνουμε αποκλειστικά με βάση τον ρόλο και τις αρμοδιότητες του θεσμού, που είναι αυτές του θεματοφύλακα της κυρίαρχης πολιτικής και της επικύρωσης των αντιλαϊκών κατευθύνσεων της εκάστοτε κυβέρνησης».

Το παραπάνω είναι απόσπασμα από την ανακοίνωση του ΚΚΕ για την υποψηφιότητα της Αικατερίνης Σακελλαροπούλου. Αλλά δεν είναι ακριβής αυτός ο ισχυρισμός. Υπήρξαν κάποιες φορές που το ΚΚΕ ψήφισε Πρόεδρο της Δημοκρατίας – κι ας ήξερε ότι ο υποψήφιος ήταν «θεματοφύλακας της κυρίαρχης πολιτικής». Οπως θυμίζει ο Σάκης Κουρουζίδης (τη βαθιά γνώση του οποίου επικαλούμαι ακόμα μια φορά), το ΚΚΕ είχε ψηφίσει το 1985 Σαρτζετάκη, υποψήφιο του ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου (η εκλογή των χρωματιστών ψηφοδελτίων, διά τον φόβον των διαρροών), μάλιστα συνέβαλε στην εκλογή του. Σαρτζετάκη είχε ψηφίσει και το 1990 – τότε ως ενιαίος Συνασπισμός, με πρόεδρο τον Φλωράκη. Μετά τις εκλογές που έφεραν τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη στην εξουσία, ο Συνασπισμός ξαναπρότεινε Σαρτζετάκη – αλλά στις δύο ψηφοφορίες που ακολούθησαν, και οδήγησαν στην Προεδρία τον Καραμανλή, ο Συνασπισμός είχε προτείνει τον καθηγητή Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο.

Δικαίως πάντως το ΚΚΕ θέλει να μη θυμάται εκείνη την πρότασή του. Αλλοι πίνουν για να ξεχνάνε.