Αμφίβολη εκεχειρία και μεσογειακή ανασφάλεια

Με την αίσθηση της χώρας που έχασε «εν μια νυκτί» πολλά δικαιώματα σε τρίτο κράτος από την αιφνίδια τροπή των πραγμάτων, η Ιταλία αφενός διακηρύσσει ότι η λιβυκή πυριτιδαποθήκη εγκυμονεί κινδύνους αποσταθεροποίησης για τη Μεσόγειο, αφετέρου  αποδύεται σε μια προσπάθεια για τη διάσωση συμφερόντων και κύρους της στη σπαρασσόμενη χώρα. Η καγκελάριος Μέρκελ, αισθανόμενη το μέγεθος της ρωσικής επιρροής στη Μεσόγειο, συναντήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και από κοινού προχώρησαν σε έκκληση για κατάπαυση του πυρός με την προοπτική να συγκληθεί πολύ σύντομα στο Βερολίνο διάσκεψη για ειρηνευτικές συνομιλίες. Αντίστοιχη έκκληση έκανε και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην πρόσφατη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Τουρκίας.

Σε αυτές τις προτροπές ο στρατάρχης Χαφτάρ δεν έδωσε, αρχικά, την αναμενόμενη σημασία ιδιαίτερα τη στιγμή που οι δυνάμεις του άγγιζαν την Τρίπολη. Στις 11 Ιανουαρίου όμως δέχθηκε τη ρωσοτουρκική προτροπή για εκεχειρία. Από την άλλη πλευρά, ο αντίπαλός του Σαράτζ προσπαθεί  να αποτρέψει την πτώση του, ελπίζοντας κυρίως στην τουρκική υποστήριξη. Με τον Ταγίπ Ερντογάν να αισθάνεται πως, αν το πλεονέκτημα που θεωρεί ότι αποκτά στην Τρίπολη καταρρεύσει, οι σχεδιασμοί του στην Ανατολική Μεσόγειο μετατρέπονται σε μια απλή άσκηση στον χάρτη.

Ανατολικότερα, η συμπαιγνία Αγκυρας – Τρίπολης  προκαλεί αναβρασμό στις χώρες που, εδώ και χρόνια, υφαίνουν ένα πλέγμα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Πέρα από τις αντιδράσεις Ελλάδας και Κύπρου για τη χονδροειδή απόπειρα «προσάρτησης» τμημάτων θαλάσσιου χώρου, υψώνονται φωνές και προκαλείται προβληματισμός τόσο στο Ισραήλ όσο και την Αίγυπτο.

Οι μεσογειακές φιλοδοξίες του κ.  Ερντογάν τον ωθούν στην εξακολούθηση της πορείας που επέλεξε. Επιδιώκει τον πραξικοπηματικό αποχωρισμό Ελλάδας και Κύπρου από τα κυριαρχικά δικαιώματά τους αντιμετωπίζοντας αρνητικά Αίγυπτο και Ισραήλ. Προκειμένου να αναγκάσει τα εμπλεκόμενα μέρη να επιλέξουν όχι τον πολυσυζητημένο East Med, αλλά τη διέλευση του φυσικού αερίου μέσω τουρκικού εδάφους. Παραγνωρίζοντας βέβαια τον προβληματισμό της Δύσης για την ασφάλεια ενός αγωγού μέσω μιας χώρας που προκαλεί εκπλήξεις, συντηρεί αστάθειες και απειλεί με βία οσάκις κρίνει ότι έτσι μπορεί να εκβιάσει καταστάσεις. Και όλοι αναλογίζονται τι μέλλει γενέσθαι εάν, στο μέλλον, η Τουρκία αποφασίσει να κλείσει τις στρόφιγγες των υδρογονανθράκων προς την Ευρώπη. Ακριβώς όπως απειλεί να ανοίξει τις πόρτες σε πρόσφυγες και μετανάστες σαν έναν ακόμα μοχλό πίεσης.

Οι τουρκικές κινήσεις ευνοούν τη Μόσχα που αντιλαμβάνεται ότι εξυπηρετούνται οι στόχοι της για μονοπωλιακή παροχή φυσικού αερίου στην Ευρώπη, τη ματαίωση της κατασκευής του EastMed και την ακύρωση των αμερικανικών σχεδιασμών στην περιοχή. Η δυναμική που έχει αποκτήσει η τουρκική παραβατικότητα είναι αμφίβολο αν θα ανακοπεί. Ο τούρκος πρόεδρος, έχοντας θεωρητικά δημιουργήσει θαλάσσια τουρκολιβυκά «σύνορα» σε όλο το εύρος της Ανατολικής Μεσογείου, ωθεί  όλους όσοι θίγονται από την επιθετική προβολή των όρων του να ετοιμάζονται για κάθε ενδεχόμενο. Με οποιαδήποτε ειρηνευτική διεργασία να μην μπορέσει να έχει σταθεροποιητικά αποτελέσματα αν ο δημιουργός πολλαπλών αναστατώσεων στην περιοχή δεν συμμορφωθεί με ό,τι υπαγορεύουν οι διεθνείς κανόνες.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή