Νιώθουν αριστερά {LF}αλλά ψηφίζουν δεξιά

Ποια είναι η γνώμη που έχουμε για τα κόμματα που ψηφίζουμε; Η ερώτηση πολλές φορές δεν έχει ποτέ απλώς φιλοσοφικό χαρακτήρα, αλλά βαθιά πολιτικό: το τι πιστεύει κανείς για τους πολιτικούς που επιτρέπει να τον εκπροσωπούν εντός του Κοινοβουλίου λέει πολλά και για αυτούς αλλά και για τον ίδιο.

Στην πρόσφατη έρευνα της Gallup International για το πρότζεκτ European Election Studies, η οποία διεξήχθη μετά τις τελευταίες ευρωεκλογές και τα πλήρη αποτελέσματά της αναμένεται να δημοσιευθούν τον Φεβρουάριο, οι πολίτες όλων των ευρωπαϊκών χωρών κλήθηκαν να απαντήσουν για την ιδεολογική τοποθέτηση των εθνικών τους κομμάτων και, μαζί, για τον τρόπο που αυτά αντιλαμβάνονται την Ευρώπη. Για την Ελλάδα, τα αποτελέσματα έχουν μια δική τους αμφισημία: οι πολίτες της χώρας στηρίζουν κόμματα που, κατά τη γνώμη τους, πιστεύουν στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, την ώρα που η δική τους γνώμη για την Ευρωπαϊκή Ενωση είναι αρνητική. Και, κυρίως, ψηφίζουν κόμματα τα οποία κατατάσσουν πιο δεξιά στον πολιτικό χάρτη απ’ ό,τι κατατάσσουν τον εαυτό τους.

Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Χρησιμοποιώντας μια κλίμακα από το 0 έως το 10, όπου το 0 ισοδυναμεί με την Ακρα Αριστερά και το 10 με την Ακρα Δεξιά, οι Ελληνες τοποθετούνται κατά μέσο όρο στο 4,9 – την ώρα που το απόλυτο κέντρο θεωρείται το 5,5 και τα ελληνικά πολιτικά κόμματα δείχνουν μια μικρή κλίση στο 5,75. Η αίσθηση που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά: με όλη την υποκειμενικότητα που εμπεριέχει ο αυτοπροσδιορισμός και χρησιμοποιώντας αμιγώς προσωπικά κριτήρια για να καταλήξουν στον προσδιορισμό «αριστερός» ή «δεξιός», οι πολίτες στην Ελλάδα κατατάσσουν τον εαυτό τους ανάμεσα στους πιο αριστερούς Ευρωπαίους.

Το ίδιο όμως δεν ισχύει για τα κόμματα που επιλέγουν, τα οποία γέρνουν περισσότερο στα δεξιά. Παρότι στην ελληνική δημόσια σφαίρα – και με αφορμή την εκλογή του πιο φιλελεύθερου Κυριάκου Μητσοτάκη – θεωρείται πως η ΝΔ έχει κάνει στροφή προς το Κέντρο, οι Ελληνες φαίνεται πως ακόμα τη θεωρούν ένα κατά βάση δεξιό κόμμα, στα δεξιά ακόμα και του Λαϊκού Κόμματος, δηλαδή της ευρωπαϊκής της οικογένειας. Αντίστοιχα, δεξιά από την Ευρωπαϊκή Αριστερά στην οποία ανήκει, ύστερα από τέσσερα χρόνια διαχείρισης και εφαρμογής της λιτότητας, βρίσκεται και ο ΣΥΡΙΖΑ, που μοιάζει να αγγίζει τα στενά όρια της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς. Οσον αφορά το Κίνημα Αλλαγής, με βάση την έρευνα, οι πολίτες πιστεύουν πως είναι ένα αμιγώς κεντρώο κόμμα, κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και στους Φιλελεύθερους. Μια τοποθέτηση που θεωρείται πως πηγάζει από την παραδοσιακή θεώρηση του ΠΑΣΟΚ ως κόμματος με πολύχρονη κυβερνητική εμπειρία, στο κέντρο του πολιτικού φάσματος, το οποίο έχει την ικανότητα να διαπερνά το πολιτικό ακροατήριο στα αριστερά και στα δεξιά του. Με άλλα λόγια, αν πιστέψει κανείς τα ευρήματα, τα κομματικά αφηγήματα για την Αριστερά, τη Δεξιά, την πρόοδο και τη συντήρηση δεν είναι πάντα αντίστοιχα των χαρακτηριστικών που τους προσδίδει η κοινή γνώμη. Ή, τέλος πάντων, βρίσκονται πιο δεξιά απ’ ό,τι νομίζουν.

ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΗ. Στο ερώτημα για τη σχέση των κομμάτων με την Ευρώπη, υπάρχουν δύο ξεκάθαρες κατηγορίες. Ως πρώτο φιλοευρωπαϊκό ελληνικό κόμμα ξεχωρίζει η ΝΔ, έπεται το Κίνημα Αλλαγής και την τριπλέτα, με ελαφρώς μικρότερο ποσοστό, «κλείνει» ο ΣΥΡΙΖΑ. Αντίστοιχα, τα υπόλοιπα κόμματα θεωρούνται εναντίον της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, με το ΚΚΕ να κερδίζει τα ηνία του πιο αντιευρωπαϊκού κόμματος.