Η προσφυγή στη Χάγη, {LF}πανάκεια ή παγίδα;

Στο πλαίσιο της εντεινόμενης όξυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων και του δημόσιου προβληματισμού για τους πλέον πρόσφορους τρόπους ελληνικής αντίδρασης, έχει αναπτυχθεί τελευταίως μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για το εάν η στρατηγική της ελληνικής πλευράς θα πρέπει να προσανατολιστεί στην επιδίωξη προσφυγής στο διεθνές δικαστήριο ή μήπως η γραμμή αυτή θα αποτελέσει επικίνδυνη παγίδα ελληνικής υποχώρησης.

Επί του θέματος αυτού είναι σκόπιμες οι ακόλουθες επισημάνσεις:

1. Η προσφυγή στο ΔΔ αποτελεί ένα από τα μέσα ειρηνικής επίλυσης διεθνών διαφορών, τα οποία προβλέπονται από τον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ, όπως και οι Διαπραγματεύσεις και η Διαιτησία. Αρα πρόκειται για τρόπο διεθνώς νόμιμο, η χρήση του οποίου δεν φέρει εξ υπαρχής, όπως ποικίλοι κύκλοι ισχυρίζονται, το στίγμα της ταπείνωσης ή της φοβικής υποταγής.

2. Η άσκηση της προσφυγής απαιτεί τη συναίνεση αμφοτέρων των αντίδικων πλευρών σε ό,τι αφορά τον προσδιορισμό της διαφοράς, τη διευθέτησης αυτής βάσει του ΔΔ και τη δέσμευση των μερών να συμμορφωθούν προς την εκδοθησόμενη απόφαση. Αρα η έκδοση της απόφασης λύνει τη διαφορά με τρόπο οριστικό και εμφανίζεται να προέρχεται όχι από την επιβολή της μιας πλευράς επί της άλλης, αλλά από υψηλού κύρους δικαιοδοτικό όργανο.

3. Η κατάθεση της προσφυγής προϋποθέτει ένα κλίμα καλής διαθέσεως και κοινή βούληση για τη βελτίωση των σχέσεων των εμπλεκόμενων πλευρών και απαιτεί και καρποφόρες επαφές για τη σύνταξη του Συνυποσχετικού.

4. Στην περίπτωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων αξίζει να εξεταστεί με προσοχή εάν συντρέχουν τα ανωτέρω δεδομένα. Και σε αρνητική περίπτωση ερευνητέο εάν θα ήταν ρεαλιστική η προσδοκία διασφάλισής τους στο προβλεπτό μέλλον. Επειτα βεβαίως από κατάλληλη προετοιμασία που θα μπορούσε να κάμψει την απροθυμία και την εμμονή στην πολιτική ισχύος που ακολουθεί η Αγκυρα.

5. Εφόσον η τουρκική πολιτική επιμένει στη γραμμή της αδιαλλαξίας και επίδειξης συγκρουσιακής πρόθεσης, ως μόνη εναλλακτική λύση παρουσιάζεται η ζοφερή κατεύθυνση της στρατιωτικής αναμέτρησης, με τα αναπόφευκτα βαριά προβλήματα που αυτή θα επιφέρει και στις δύο χώρες.

6. Εμφανής στόχος της Τουρκίας είναι η άσκηση κλιμακούμενης πίεσης ώστε η Ελλάδα να υποχρεωθεί να προσέλθει σε διμερείς συνομιλίες επί των θεμάτων που θα έχει επιλέξει η τουρκική πλευρά και με στόχο τον εξαναγκασμό στην αποδοχή των τουρκικών βλέψεων και στοχεύσεων.

7. Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά θετικά στοιχεία στη διένεξη αυτή, όπως οι προβλέψεις του διεθνούς δικαίου, η πολιτική στήριξη της ΕΕ, έστω και αν αυτή χαρακτηρίζεται από ατολμία στην εφαρμογή της, και οι συμμαχικές της σχέσεις με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, θιγόμενες από την τουρκική αυθαιρεσία.

8. Αυτό όμως δεν αρκεί. Οφείλει η χώρα μας να κινηθεί επειγόντως και εμπράκτως για την ενίσχυση της σχέσης της και την κατάρτιση προσαρμοσμένης στην ακανθώδη πραγματικότητα στρατηγικής, η οποία θα βασίζεται στην υπογράμμιση των ειρηνικών της προθέσεων και στον τονισμό της επιθυμίας για προσφυγή στη Χάγη, αλλά μόνο για τη διαφορά της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Βεβαίως δε, με ρητό αποκλεισμό της Ευθυδικίας την οποία επιζητεί η Τουρκία ώστε να αποφύγει το διεθνές δίκαιο, το οποίο αντικρούει τις πλείστες των απαράδεκτων αξιώσεών της.

9. Η διαμόρφωση παρόμοιας στρατηγικής επιβάλλει συνεννόηση της κυβέρνησης με τις πολιτικές δυνάμεις, ψύχραιμη ενημέρωση της κοινής γνώμης για την κρισιμότητα της κατάστασης και επιδέξιους πολιτικοδιπλωματικούς χειρισμούς. Επιβάλλει επιπλέον και την επιδίωξη διερευνητικών επαφών με την Τουρκία για την αναχαίτιση και αποδυνάμωση της αλαζονείας της.

10. Κυρίως, όμως, η χώρα οφείλει να παρουσιάσει χάρτες που θα αποτυπώνουν με σαφήνεια τις θέσεις της και βεβαίως επιβάλλεται να μεριμνά και για τη διαρκή βελτίωση της αμυντικής μας δύναμης, η οποία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο αντιμετώπισης της τουρκικής αλαζονείας.

Οι καιροί είναι ιδιαίτερα δύσκολοι και η ηγεσία της χώρας καλείται να προβεί στις δέουσες επιλογές με αίσθημα ευθύνης και αποφασιστικότητα.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης επί τιμή