Ανταγωνισμός στον ψηφιακό κόσμο

Η ψηφιακή τεχνολογία συνεχίζει να αλλάζει μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας. Ο συνδυασμός των μεγάλων δεδομένων (Big Data), οι αυξήσεις στην υπολογιστική ισχύ και τα συστήματα που βασίζονται στο σύννεφο (Cloud) έχουν δημιουργήσει νέες υπηρεσίες και αλλάζουν ταχύτατα τους υπάρχοντες κλάδους. Οι πλατφόρμες που συνδέουν διαφορετικές ομάδες χρηστών έχουν φέρει σε απευθείας σύνδεση σε καταναλωτές σε όλον τον κόσμο την έρευνα, τα κοινωνικά μέσα και το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Λόγω της εμβέλειας, της κλίμακας και της τεράστιας ανάπτυξής τους, ορισμένες από αυτές τις πλατφόρμες έχουν καταστεί ψηφιακοί πυλώνες για τις υπηρεσίες που προσφέρουν και αυτό τους έδωσε αποκλειστική πρόσβαση σε ορισμένες ομάδες χρηστών. Τα κέρδη από τέτοιες πρακτικές είναι ξεκάθαρα: οι πέντε μεγαλύτερες εταιρείες παγκοσμίως με βάση την αξία της αγοράς – οι Microsoft, Amazon, Apple, Alphabet (Google) και το Facebook – είναι όλες ψηφιακές επιχειρήσεις.

Ο νόμος περί ανταγωνισμού αναθέτει στις αντιμονοπωλιακές Αρχές την υποχρέωση να διατηρούν τις αγορές ανοικτές στον ανταγωνισμό. Επιδιώκει να περιορίσει την οικονομική ισχύ των μεμονωμένων εταιρειών προκειμένου να εξασφαλίσει την επιλογή των καταναλωτών. Εάν μια δεσπόζουσα εταιρεία ενεργεί ως ψηφιακός πυλώνας και καταχραστεί την εξουσία της, οι Αρχές Ανταγωνισμού πρέπει να παρεμβαίνουν για να εξασφαλίσουν την προστασία των καταναλωτών.

Αλλά πώς μπορούν οι Αρχές Ανταγωνισμού να εκπληρώσουν τη σωστή λειτουργία τους όταν η ψηφιοποίηση προχωρεί τόσο γρήγορα; Πρώτον, πρέπει να καταλάβουμε πώς λειτουργεί ο ψηφιακός κόσμος. Οι σχέσεις μεταξύ του Big Data, της ιδιωτικής ζωής και του ανταγωνισμού γίνονται όλο και πιο εμφανείς. Επειδή η συλλογή, η επεξεργασία και η δημιουργία εσόδων δεδομένων είναι το κλειδί της ψηφιακής οικονομίας, τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα βασίζοντα στα δεδομένα. Τα προσωπικά δεδομένα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή υπηρεσιών όπως μηχανές αναζήτησης, κοινωνικά δίκτυα ή αυτές που προσφέρονται από συσκευές «έξυπνης οικίας». Ως εκ τούτου, έχουν σημαντική οικονομική και ανταγωνιστική αξία.

Τίποτε δεν είναι δωρεάν όμως, ακόμα και στην ψηφιακή εποχή. Η πρόσβαση σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα είναι εξαιρετικά πολύτιμη για πολλές επιχειρήσεις. Ο τρόπος με τον οποίο οι επιχειρήσεις συλλέγουν και επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα καθίσταται ολοένα και πιο συναφής με την ανταγωνιστικότητά τους και την απόδοση της αγοράς. Επομένως, είναι ουσιώδους σημασίας για τις Αρχές Ανταγωνισμού να αξιολογούν τις δραστηριότητες επεξεργασίας δεδομένων των εταιρειών με δεσπόζουσα θέση σε αυτές τις αγορές. Και σε αυτό το πλαίσιο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ληφθούν υπόψη ενδεχόμενες αλληλεπικαλύψεις με άλλους τομείς πολιτικής και δικαίου και ιδίως με την προστασία των καταναλωτών και τη νομοθεσία για την ιδιωτική ζωή.

Στις αρχές του 2019, η Bundeskartellamt, η Αρχή Ανταγωνισμού της Γερμανίας, εισήγαγε εκτεταμένους περιορισμούς σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το Facebook μπορεί να επεξεργαστεί δεδομένα χρηστών της χώρας. Σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις του Facebook, η χρήση του κοινωνικού δικτύου απαιτεί από κάποιον να συμφωνήσει να επιτρέψει στην εταιρεία να συλλέξει δεδομένα κάποιου ακόμη και πέρα ​​από την ιστοσελίδα του Facebook. Τα δεδομένα από τις δραστηριότητές κάπου στο Διαδίκτυο ή μέσω εφαρμογών smartphone μπορούν να συνδεθούν στο προφίλ κάποιου. Και η πρόσβαση του Facebook σε αυτές τις πηγές δεδομένων συμβάλλει σημαντικά στην ισχύ που έχει η εταιρεία στην αγορά.

Ο στόχος της Bundeskartellamt ήταν να εξασφαλίσει ότι το Facebook δεν μπορεί πλέον να αναγκάζει τους χρήστες του να συμφωνούν με τη σχεδόν απεριόριστη συλλογή και ανάθεση δεδομένων εκτός του Facebook. Ωστόσο, το Facebook προσέβαλε την απόφασή μας και το Ανώτερο Περιφερειακό Δικαστήριο του Ντίσελντορφ ανέστειλε τους νέους κανόνες σε μια προκαταρκτική αξιολόγηση, λαμβάνοντας μια διαφορετική άποψη για τα βασικά νομικά ζητήματα. Ωστόσο, δεδομένης της σημασίας που έχει η διασφάλιση του ανταγωνισμού στη μελλοντική ψηφιακή οικονομία, η Bundeskartellamt προσέφυγε στο γερμανικό Ομοσπονδιακό Δικαστήριο για περαιτέρω διευκρινίσεις.

Τα τελευταία χρόνια η Bundeskartellamt ασχολήθηκε με διάφορες άλλες ψηφιακές υποθέσεις, οι οποίες κυμαίνονται από συγχωνεύσεις έως κάθετες συμφωνίες και αυτές έχουν αυξήσει όσα γνωρίζουμε για νέα και αναδυόμενα επιχειρηματικά μοντέλα και συνεργασίες. Ενα θέμα στο οποίο εστιάζουμε είναι ο ρόλος των υβριδικών πλατφορμών στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Πλατφόρμες όπως η Amazon επιτρέπουν σε τρίτους πωλητές να προσεγγίσουν δυνητικούς πελάτες με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους. Ωστόσο, αυτές οι πλατφόρμες προσφέρουν επίσης δικά τους προϊόντα και υπηρεσίες, πράγμα που σημαίνει ότι παρέχουν την υποδομή τους σε τρίτους που είναι και οι ανταγωνιστές τους. Δεδομένης της αυξανόμενης ισχύος ορισμένων από αυτές τις υβριδικές πλατφόρμες στην αγορά, είναι προφανές το ενδεχόμενο συγκρούσεων συμφερόντων και καταχρηστικών επιχειρηματικών πρακτικών.

Ευτυχώς, η Bundeskartellamt πέτυχε πρόσφατα σημαντικές βελτιώσεις για τους πωλητές που δραστηριοποιούνται στις αγορές της Amazon παγκοσμίως. Σε απάντηση στις ανησυχίες μας σχετικά με τον ανταγωνισμό, η Amazon τροποποίησε τους όρους της για να αντιμετωπίσει πολλές από τις καταγγελίες που έχουμε λάβει από τους πωλητές. Μεταξύ των ζητημάτων που εξετάστηκαν ήταν η μονομερής εξαίρεση της ευθύνης από την Amazon, ο τερματισμός και η δέσμευση των λογαριασμών των πωλητών, το αρμόδιο δικαστήριο σε περίπτωση διαφωνίας και ο χειρισμός των πληροφοριών του προϊόντος από την Amazon. Οι τροποποιήσεις από την Amazon ήταν αρκετές για να μας επιτρέψουν να σταματήσουμε να κινούμαστε κατά της εταιρείας. Αλλά σε μια παράλληλη περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ερευνά τώρα τη συλλογή και τη χρήση δεδομένων της συναλλαγής από την Amazon.

Οπως είδαμε, η ψηφιακή οικονομία εγείρει πολλά νέα ζητήματα όσον αφορά το δίκαιο του ανταγωνισμού και τους συναφείς τομείς πολιτικής. Από την πλευρά μας, προσεγγίζουμε αυτές τις προκλήσεις με ένα σταθερό οικονομικό και νομικό υπόβαθρο, όπως αναφέρθηκε σε εκθέσεις όπως το «Δίκαιο και δεδομένα ανταγωνισμού», συνεργαζόμενοι με τη γαλλική Αρχή Ανταγωνισμού (L’ Autorité de la Concurrence). Με την εμπειρία που αποκομίσαμε από περιπτώσεις όπως αυτές που προαναφέρθηκαν, προσπαθούμε να δώσουμε στις εταιρείες ενδείξεις για το τι επιτρέπεται και τι όχι από τον νόμο περί ανταγωνισμού.

Επιπλέον, το 2017, η γερμανική Βουλή τροποποίησε τον νόμο περί ανταγωνισμού για να διευκρινίσει πολλά σημαντικά ζητήματα σχετικά με την ψηφιακή οικονομία. Και αυτό το φθινόπωρο, το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομίας και Ενέργειας της Γερμανίας πρότεινε περαιτέρω τροποποιήσεις που θα διευκόλυναν την αντιμετώπιση ενδεχόμενων καταχρήσεων από κυρίαρχες ψηφιακές πλατφόρμες.

Η ευημερία των καταναλωτών, η επιλογή των καταναλωτών και η ελευθερία ανταγωνισμού είναι αλληλένδετες. Η Bundeskartellamt θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις στην ψηφιακή οικονομία και να επιβάλλει το δίκαιο του ανταγωνισμού, ώστε να μπορέσουμε να διατηρήσουμε αυτές τις αγορές ανοικτές και απαλλαγμένες από κατάχρηση.