To… ατύχημα {LF}για μια νέα κρίση το 2020

Για την παγκόσμια οικονομία ανησυχώ περισσότερο για τρεις λόγους. Πρώτον, οι ισολογισμοί των κεντρικών τραπεζών είναι αναμφισβήτητα πολύ αυξημένοι πια. Τα στοιχεία ενεργητικού των κυριότερων κεντρικών τραπεζών – της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Τράπεζας της Ιαπωνίας – ανήλθαν συνολικά σε 14,5 τρισεκατομμύρια δολάρια τον Νοέμβριο του 2019, το οποίο είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το ρεκόρ των 15 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στις αρχές του 2018 και τρεισήμισι φορές υψηλότερο από την προ κρίσης εποχή. Δεύτερον, η διεύρυνση των ισολογισμών των τραπεζών ήταν ουσιαστικά ένα πείραμα πολιτικής. Η προσπάθεια ήταν πετυχημένη για να αντιμετωπιστεί η κρίση στις αγορές πριν από μια δεκαετία, στα βάθη της κρίσης στα τέλη του 2008 και στις αρχές του 2009. Αλλά απέτυχε η πολιτική αυτή (π.χ. της ποσοτικής χαλάρωσης) να οδηγήσει σε έντονη οικονομική ανάκαμψη. Οι κεντρικές τράπεζες πίστευαν ότι η πολιτική που λειτούργησε καλά κατά τη διάρκεια της κρίσης θα λειτουργούσε εξίσου καλά και κατά την ανάκαμψη. Αυτό δεν συνέβη.

Τρίτον, οι κεντρικές τράπεζες ενισχύουν και πάλι τους ισολογισμούς τους ως μέσο τόνωσης της οικονομίας.

Το πρόβλημα έγκειται επίσης στις αδύναμες πραγματικές οικονομίες που βρίσκονται πολύ κοντά στο να σταματήσουν να αναπτύσσονται. Είναι ενδεικτικό ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μείωσε πρόσφατα τις εκτιμήσεις του για την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2019 στο 3%.

Σε έναν τόσο ευάλωτο κόσμο, δεν θα χρειαζόταν πολύ για να υπάρξει μια νέα κρίση το 2020. Πιθανώς βέβαια και να μην εκδηλωθεί κάποιο τέτοιο σοκ. Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη ότι υπάρχουν ευπάθειες στο σύστημα, κυρίως επειδή αυτό μπορεί να επιβεβαιωθεί από τρεις τρόπους. Από την πραγματική οικονομία, τις τιμές των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων (αγορών) και τη λανθασμένη νομισματική πολιτική. Εάν σε αυτό το μείγμα υπάρξει και ένα σοκ, τότε το 2020 μπορεί να υπάρξει νέα κρίση.

Ο Στίβεν Ρόουτς είναι πρώην πρόεδρος της Morgan Stanley Asia και επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας. Είναι συνεργάτης του Jackson Institute of Global Affairs του Yale University