Πόκερ με προεδρική εκλογή και εκλογικό νόμο

Στις γιορτινές μέρες ταιριάζει πάντα λίγο πόκερ – αρκεί να ξέρεις να χειριστείς τα χαρτιά που έχεις στα χέρια σου. Στο Κίνημα Αλλαγής θεωρούν πως έχουν δύο: την εκλογή του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας και τον εκλογικό νόμο. Και τα δύο «κλείνουν» μια σειρά από θεσμικά ζητήματα στα οποία η κυβέρνηση επιδιώκει τη συναίνεση. Και στα δύο το πρώτο κόμμα με το οποίο μπορεί να συζητήσει όρους και προϋποθέσεις δεν είναι άλλο από το Κίνημα Αλλαγής.

Οσον αφορά τον Πρόεδρο, τόσο στο Μέγαρο Μαξίμου όσο και στο Κίνημα Αλλαγής είναι ξεκάθαροι: οι μεν θέλουν το πρόσωπο στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα να χαίρει ευρείας αποδοχής, ενώ οι δε διατείνονται ότι δεν πρόκειται να ψηφίσουν κανέναν, όσο σοβαρή υποψηφιότητα και να είναι, που να προέρχεται από τη ΝΔ. Με αυτό το διαπραγματευτικό χαρτί, η Φώφη Γεννηματά δίνει στον Κυριάκο Μητσοτάκη δύο ξεκάθαρες επιλογές: είτε θα επιλέξει κάποιον που θα ψηφιστεί τουλάχιστον από 180 βουλευτές, φέρνοντας σε δύσκολη θέση και τον ΣΥΡΙΖΑ (που θα πρέπει να πει «όχι» σε μια κεντροαριστερή υποψηφιότητα), είτε θα πάει σε πιο κομματικές λύσεις, οι οποίες θα του εξασφαλίσουν εκλογή μόνο με 158. Στη συγκεκριμένη φάση, άλλωστε, θεωρούν πως η περίπτωση η πρόταση να αφορά εκ νέου τον Προκόπη Παυλόπουλο – η οποία θα είχε σίγουρα την έγκριση του ΣΥΡΙΖΑ – δεν συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες.

Το σημείο καμπής για το Κίνημα Αλλαγής, όμως, δεν είναι άλλο από τον επερχόμενο εκλογικό νόμο – για τον οποίο ακόμα και ο Μητσοτάκης παραδέχεται σε συνομιλητές του ότι «οι 200 ψήφοι δεν μπορούν να βρεθούν εύκολα». Μετά τις τελευταίες δημόσιες παρεμβάσεις του Μητσοτάκη, στη Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζουν πως η κυβέρνηση σχεδιάζει να φέρει το νέο σύστημα προς ψήφιση εντός του Ιανουαρίου. Και πως αυτό θα είναι κλιμακωτό, «κοντά σε εκείνο του Κινήματος Αλλαγής». Το βασικό στοιχείο της κεντροαριστερής πρότασης, βέβαια, έχει να κάνει με τη διευκόλυνση των κυβερνήσεων συνεργασίας. Γι’ αυτό οι έδρες που προτείνουν στο μπόνους του πρώτου κόμματος ανεβάζουν την αυτοδυναμία περίπου στο 40%, την ώρα που ο Μητσοτάκης έχει δηλώσει πως το δικό του σύστημα θα επιτρέπει σε κόμματα «με ποσοστά όπως της ΝΔ του περασμένου Ιουλίου» να σχηματίζουν αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Ο ΣΤΟΧΟΣ. Η διαφορά είναι φαινομενικά μικρή, είναι όμως αρκετά ουσιαστική. Στόχος του Κινήματος Αλλαγής (και, στην πραγματικότητα, παραίνεσή του προς την κυβέρνηση) είναι να «ανοίξει» το πολιτικό παιχνίδι πέρα από το στενό πλαίσιο του δικομματισμού, δίνοντας ευχέρεια και μια σχετική δύναμη στο τρίτο κόμμα.

Με αυτόν τον τρόπο, το ίδιο το Κίνημα Αλλαγής μπορεί να εκμεταλλευτεί την ελευθερία των πολιτικών κινήσεων και στην υπόγεια αντιπαράθεση για το μέλλον της Κεντροαριστεράς – αντιστρέφοντας το επιχείρημα ότι η όλη συζήτηση αφορά ένα μεγάλο κόμμα με προοπτική εξουσίας και ένα μικρό κόμμα χωρίς καμία δυνατότητα παρέμβασης.

Ο νέος εκλογικός νόμος, επομένως, είτε θα δώσει ώθηση στην Κεντροαριστερά είτε θα τη σκληραγωγήσει ακόμα περισσότερο στις συνθήκες που δημιουργήθηκαν για την παράταξη στο δεύτερο μισό της περασμένης δεκαετίας. Σήμερα, πάντως, χωρίς ακόμα να γνωρίζουν τις λεπτομέρειες του νόμου, η προσπάθεια που καταβάλλεται από τη Χαριλάου Τρικούπη είναι το Κίνημα Αλλαγής να χτίσει ένα προφίλ υπεύθυνης και προοδευτικής αντιπολίτευσης τόσο εντός όσο και εκτός Βουλής, που όμως έχει διάθεση να κάτσει στο τραπέζι της συζήτησης για τα μεγάλα θεσμικά και εθνικά θέματα.

Και αυτή η στάση είναι, τη δεδομένη στιγμή, το μεγαλύτερό της πλεονέκτημα απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και στη ΝΔ. Για τον πρώτο, μια και η διαφορά ανάμεσά τους δεν θα μπορούσε να γίνει πιο ξεκάθαρη. Για τη δευτέρη, γιατί ίσως θα βρεθεί στη θέση να αποφασίσει τι είδους αντίπαλο προτιμά.