Δύσκολοι αποχαιρετισμοί

Χάρις Αλεξίου, ερμηνεύτρια

Ξεχείλιζε ζωή και πνεύμα

Χάσαμε έναν μεγάλο συνθέτη. Ενα μεγάλο μυαλό, ένα μεγάλο ταλέντο κι έναν μεγάλο αγωνιστή της ζωής. Ο Θάνος τα έδωσε όλα στη μουσική, ξεχείλιζε ζωή και πνεύμα. Τα έδωσε όλα για να κρατηθεί όρθιος κόντρα στην περιπέτειά του. Μεγάλο παράδειγμα για όλους μας. Η σκέψη μου είναι δίπλα στην αγαπημένη του Μαρία και τα παιδιά του.

Γιώργος Κακουλίδης, ποιητής

Δύο μεγάλες αγάπες

Τον αγάπησα. Ηταν ένας άνθρωπος που ζούσε και ανάσαινε μέσα στη δημιουργία. Κάθε φορά που τον συναντούσες κάτι καινούργιο άκουγες το οποίο το σκεφτόσουν μέρες μετά. Ηταν στον αντίποδα του καλλιτέχνη που τον βαραίνει η ζωή και βουλιάζει μέσα στη μελαγχολία. Ηταν ένα ζόρικο κύτταρο, ένας συμπαντικός εραστής. Εκείνος την έστειβε τη ζωή. Δεν αναγνώριζε την ήττα. Οταν ο θάνατος έκανε την εμφάνισή του ο Θάνος τον δέχθηκε σαν μια πρόκληση. Οταν αρρώστησα με την ίδια αρρώστια που χτύπησε μετά τον ίδιο, ο Θάνος ήταν δίπλα μου και δεν μου έδινε απλά κουράγιο αλλά δύναμη. Πίστευε πως βρισκόμαστε ήδη πάνω στο καναβάτσο και πως πρέπει ν ανταποδώσουμε τα χτυπήματα.

Σημαντικό είναι πως ο Θάνος πλησίαζε τους ποιητές. Διαλέγω δύο από τις αγάπες του. Νίκος Καββαδίας: σκεπτόμενος με θάλασσα και αναγνωρίζοντάς την ως τον μεγαλύτερο κώδικα τιμής, ο Μικρούτσικος δεν συνέθεσε απλώς πάνω στην ποίηση του Νίκου Καββαδία, αλλά μεταμόρφωσε τον ποιητή σε μια λαϊκή σειρήνα, που έκτοτε γοητεύει τους πάντες κηρύσσοντας το απόλυτο. Δεν ξέρει η θάλασσα τι είναι καράβι. Σε μια στιγμή σπατσαμέντου (προετοιμασία του καραβιού για ταξίδι) πάνω στην κουβέρτα του καραβιού, ανάμεσα στα συρματόσχοινα και στα κλειδιά που σπάνε στο όκιο ο Μικρούτσικος γύμνασε τους στίχους, ώστε να ξέρουν πού να χτυπάνε και πώς να καταστρέφουν τη νοσταλγία που μισούν οι ναυτικοί μαζί με την ελπίδα, αυτές τις δυο μεγάλες αρρώστιες που εμποδίζουν τη μεταμόρφωση του ποιητή μες το κουκούλι του. Στη συνέχεια, ο Θάνος άφησε τον ποιητή να πεθάνει, για να μην πεθάνει ο κόσμος και στη θέση του ποιητή η σειρήνα του εμφανίζεται στη θάλασσα και αρχίζει να καλεί τους ναυτικούς.

Η δεύτερη αγάπη του ήταν ο Κωνσταντίνος Καβάφης. Ενας γέροντας ποιητής από την Αλεξάνδρεια αποφάσισε να σταματήσει τον χρόνο. Μπροστά στην ιδιοφυΐα του ο χρόνος όχι μόνο υποκλίθηκε αλλά πήρε και το πρόσωπό του. Εγινε είδωλο και εξαφανίστηκε μέσα στον μαγικό καθρέφτη του Καβάφη. Ο Θάνος Μικρούτσικος κινήθηκε γρήγορα όπως ακριβώς τρέχει η παρεξηγημένη γέρικη σοφία. Αντιμετώπισε τον Καβάφη σαν ένα σούπερ νόβα, που αδιαφορούσε για τη θέση του, στο ουράνιο στερέωμα. Ο Θάνος γνώριζε καλά πως η ποίηση ανήκε στους αποφασισμένους. Γι’ αυτό ο καλύτερος δρόμος είναι η έμμονη ιδέα του, την οποία υπηρετεί πιστά αρνούμενος να απαλλαγεί από αυτή.

Θέλω να θυμίσω, τέλος, το ποίημα «Το τραγούδι του Χριστού», που ο Θάνος είχε μελοποιήσει και είναι αφιερωμένο στη γυναίκα του Μαρία: «Τον τελευταίο τον καιρό / Πάτησα πάνω στο σταυρό / Και χάθηκα Μαρία / Στο ξύλο είχα λησμονιά / Μα όμως μέσα μου κρυφά / Μ’ έκοβε μια άγρια επιθυμία / Πριν με υψώσει ο τρελός / Του ουρανού ο πετεινός / Να μπω στα μάτια μου να δω / Της ζωής μου την ταινία».

Γιώργος Νταλάρας, ερμηνευτής

Θα του χρωστάω αιώνια ευγνωμοσύνη

Χρονιά ολέθρια για το τραγούδι. Χρονιά σκληρών αποχαιρετισμών. Αν και το περιμέναμε, η αλήθεια δεν αντέχεται. Είναι σκληρή και άδικη, γιατί ο Θάνος Μικρούτσικος ήταν παρών μέχρι την τελευταία στιγμή, όχι μόνο με το έργο του, αλλά και το αφήγημα της ζωής του. Σ’ έναν τέτοιο μαχητή της ζωής δεν ταιριάζουν επικήδειοι.

Ο Θάνος Μικρούτσικος αφήνει πίσω του μεγάλο έργο.  Απ’ το ξεκίνημά του η έμπνευση και το ταλέντο του, γέννησαν μια σύγχρονη, δυνατή μουσική πολλές φορές με ροκ στοιχεία. Γι’ αυτό ήταν διεισδυτικός στις νέες γενιές και θα συνεχίσει να είναι διαχρονικά. Ηταν επίμονος και αφοσιωμένος στο κοινωνικό και πολιτικό τραγούδι. Διάβαζε μ’ έναν εξαιρετικό τρόπο τους ποιητές. Αυτή η δυνατότητα πήγαζε και από το ταλέντο του, αλλά και από τον σεβασμό και την αγάπη του στην ποίηση.

Τρανό παράδειγμα η αγάπη και η σπουδή στον Καββαδία, που λες και πια μερικά τραγούδια γεννήθηκαν ταυτόχρονα, στίχος και μουσική. Θα λείψει πολύ ο Θάνος από την οικογένειά του, τους φίλους του, απ’ το τραγούδι, απ’ τον πολιτισμό, γιατί είναι βέβαιο ότι θα συνέχιζε για πολλά χρόνια με το έργο του, την ενεργή του παρουσία, τον πολιτικό του λόγο. Πολυπράγμων και άξιος στην μουσική του, αλλά και στη ζωή του, που ήταν γεμάτη δημιουργία, προσφορά, χαρά και χιούμορ.

Τα τραγούδια του θα μείνουν για πάντα ζωντανά στην ιστορία του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού. Εμένα μου εμπιστεύτηκε μερικά από τα ωραιότερά του. Τον ευχαριστώ και θα του χρωστάω αιώνια ευγνωμοσύνη γι’ αυτό.

Κώστας Θωμαΐδης, ερμηνευτής – μουσικός παραγωγός

Το έργο του θα είναι δίπλα μας

Πέρασαν 45 xρόνια από την πρώτη γνωριμία που είχα με τον Θάνο Μικρούτσικο. Χωρίς να το επιδιώξει έγινε δάσκαλός μου. Κοντά του έμαθα να ξεκολλάω τις νότες από την παρτιτούρα, να δίνω ψυχή στις νότες και στο κείμενο. Ηταν γενναιόδωρος με όλους τους συνεργάτες του, με τους ανθρώπους που αγαπούσε.

Ασχολήθηκε με όλα τα είδη της μουσικής. Εχει γράψει όπερες, μουσική δωματίου, συμφωνική μουσική, μουσική για τον κινηματογράφο, το θέατρο, και έργα του ενδιάμεσου χώρου, μεταξύ του τραγουδιού και της κλασικής μουσικής. Μου δίδαξε πολλά από αυτά και είχα την τύχη να τα ερμηνεύσω.

Ο Θάνος κατέχει μια από τις κορυφαίες θέσεις στην ελληνική μουσική και το έργο του θα είναι δίπλα μας συνεχώς. Ηταν ο συνθέτης που μας έμαθε τον Νίκο Καββαδία και γενιές Ελλήνων τραγούδησαν και τραγουδούν μέχρι σήμερα. Νιώθω τυχερός και ευγνώμων που στάθηκα δίπλα του και διδάχτηκα τόσα πολλά.

Γιώργος Ανδρέου, τραγουδοποιός

Η ευλογημένη γέφυρα

Ο Θάνος Μικρούτσικος είναι για τον μουσικό – κι όχι μόνο – σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό η ευλογημένη γέφυρα ανάμεσα σ’ εμάς τους νεώτερους και στους λαμπρούς προπάτορες – τον Μάνο και τον Μίκη κατεξοχήν. Νεωτεριστής και κλασικός, λαϊκός και έντεχνος, ακαδημαϊστής όσο αυτοδίδακτος μάστορας των ήχων. Ενορχηστρωτής εμπνευσμένος – κοσμοπολίτης και Μεσόγειος. Λάτρης των ποιητών και των ποιητών του τραγουδιού, αριστερός στην καρδιά και στο μυαλό, διαβασμένος και ρηξικέλευθος – ποτέ δεν μάσησε τα λόγια του, ποτέ δεν θόλωσε τα νερά. Αλλά και πέρα απο τη μεγάλη συνθετική του δυναμική και το εξαίρετο έργο (εντός και εκτός συνόρων), υπήρξε παράγων πολιτισμού με προσφορά πολύτιμη, παράδειγμα κι υπόδειγμα αντιμετώπισης της ελληνικής «ιδιαιτερότητας» με τρόπο ευφάνταστο και δίκαιο.

Ο Θάνος Μικρούτσικος – ο δημιουργός, ο άνθρωπος. Τελευταία συνταρακτική παρακαταθήκη του ο τρόπος που αντιμετώπισε τη μοιραία ασθένεια – κοίταξε το θηρίο κατάματα, δεν έκρυψε τη μάχη και τα τραύματα. Εμεινε όρθιος, ατάραχος κι ωραίος ως Ελλην. Περήφανη η αγαπημένη του οικογένεια, περήφανοι κι εμείς, η δεύτερη του οικογένεια, η μεγάλη, του τραγουδιού του «δικού μας», που τόσο αγάπησε και τίμησε. Αληθινά μεγάλος ο Θάνος Μικρούτσικος. Ο Θάνος μας.