Χαμηλώνοντας τον πήχη

Μια αρθρογράφος της Washington Post, η Κριστίν Εμπα, την αποκαλεί «δεκαετία της δυσαρμονίας». Μας είπαν ότι η ύφεση τελείωσε, αλλά οι ανισότητες μεγαλώνουν, οι λεγόμενοι «ανεξάρτητοι εργαζόμενοι» (gig workers) ψάχνουν για δεύτερη και τρίτη δουλειά και οι νέοι άνθρωποι είναι πνιγμένοι στα χρέη. Αυξήσαμε τον χρόνο μας στα social media, αλλά η αίσθηση της απομόνωσης και της απόστασης μεγάλωσε.

Αν αναζητούσαμε τον πολιτικό που εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο στις μέρες μας αυτή τη δυσαρμονία, θα καταλήγαμε πιθανότατα στον Εμανουέλ Μακρόν. Εναν μεταρρυθμιστή που θέλησε να αλλάξει τη χώρα του κι έφαγε τα μούτρα του δύο φορές. Εναν οραματιστή που υποσχέθηκε να αλλάξει την Ευρώπη κι έφτασε να μπλοκάρει την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας και της Αλβανίας για να μη θυμώσουν οι συμπατριώτες του.

Ο γάλλος πρόεδρος έχει καλές ιδέες και σωστή διαίσθηση, λέει στο Politico ο γνωστός βούλγαρος αναλυτής Ιβάν Κράστεβ. Τα οράματά του όμως δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένες προτάσεις. Μιλάει σαν ποιητής – αλλά οι Γερμανοί δεν θέλουν να δεσμευτούν σε πράγματα χωρίς υποσημειώσεις. Πιστεύει ότι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί στην Ευρώπη είναι να εξακολουθήσει να υποστηρίζει ένα στάτους κβο που δεν υπάρχει πια. Εχει όμως την ψευδαίσθηση ότι όλοι οι Ευρωπαίοι συμμερίζονται τη γαλλική ιδέα περί «ευρωπαϊκής κυριαρχίας».

Ευχάριστη έκπληξη, αντίθετα, είναι για τον Κράστεβ η νέα πρόεδρος της Κομισιόν, καθώς δείχνει μια πιο στρατηγική σκέψη απ’ ό,τι περίμεναν πολλοί. Η έμφαση που δίνει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Ενωση να επανεφεύρει την ήπια ισχύ της. Ο αποκλεισμός των αγορών για προϊόντα που δεν σέβονται τα πράσινα κριτήρια είναι ένας τρόπος να δικαιολογηθεί μια μορφή προστατευτισμού. Και η «πράσινη» πολιτική οδηγεί στη συμφιλίωση των γενεών.

Ας χαμηλώσουμε λοιπόν τον πήχη των προσδοκιών: να το μήνυμα των ημερών. Το βραβείο της «χώρας της χρονιάς», που απονέμει κάθε Δεκέμβριο ο Economist, δεν δόθηκε φέτος σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα, ούτε βέβαια στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά στο Ουζμπεκιστάν. Μέχρι πριν από τρία χρόνια, η χώρα αυτή ήταν μια κλειστή μετασοβιετική κοινωνία που χαρακτηριζόταν από καταστολή, ανικανότητα και διαφθορά. Οταν πέθανε όμως ο Ισλάμ Καρίμοφ, που του άρεσε να βράζει τους διαφωνούντες ζωντανούς, ο διάδοχός του Σαβκάτ Μιρζιγιόγιεβ άρχισε να εφαρμόζει κάποιες δειλές μεταρρυθμίσεις. Ενα διαβόητο στρατόπεδο συγκέντρωσης έκλεισε, επιτράπηκε η είσοδος ξένων δημοσιογράφων και οι βουλευτικές εκλογές που έγιναν πριν από λίγες ημέρες ήταν μια ιδέα πιο ελεύθερες. Ολα τα κόμματα βέβαια υποστήριζαν τον πρόεδρο. Αλλά πότε-πότε ακούγεται και κάποια κριτική προς την κυβέρνηση χωρίς αυτός που τη διατυπώνει να μεταφέρεται μέσα στην άγρια νύχτα στο τμήμα για τα περαιτέρω.

Ας κρατάμε λοιπόν μικρό καλάθι. Ας μη μας παρασύρουν οι μεγαλοστομίες. Ακόμη και τα μικρά βήματα εδώ κι εκεί έχουν τη σημασία τους.