Στη Σταθερότητα {LF}δεν είμαστε μόνοι…

Η αίσθηση του εξαιρετισμού της Ελλάδας, ως μιας χώρας μοναδικής στο παγκόσμιο στερέωμα με όρους ιστορικούς και πολιτισμικούς, έχει και μία κατοπτρική εκδοχή της, αυτή του ανάδελφου έθνους. Αυτά τα δύο στοιχεία της πολιτικής μας κουλτούρας λειτουργούν στο πλαίσιο μιας αυτοεκπληρούμενης προφητείας για τη μοναξιά της χώρας, με αποτέλεσμα η συνεισφορά ξένων χωρών σε σημαντικές στιγμές της Ελλάδας να μη θεωρείται όσο κρίσιμη επί της ουσίας ήταν. Το αντίθετο συμβαίνει με την επίρριψη των ευθυνών στους ξένους για όλα τα μεγάλα δεινά της Ελλάδας. Σε αυτή τη λογική οι ξένοι είναι αυτοί που διχάζουν τους Ελληνες κατά τη διάρκεια του αγώνα της ανεξαρτησίας και όχι αυτοί που με τη Ναυμαχία στο Ναβαρίνο κρίνουν καταλυτικά την επιτυχή ολοκλήρωση της επανάστασης. Οι Αγγλοι είναι αυτοί που οδηγούν τους Ελληνες στον Εμφύλιο Πόλεμο από το 1944 και όχι αυτοί που υποστήριξαν κρίσιμα την εθνική αντίσταση και οργάνωσαν το σαμποτάζ στο Γοργοπόταμο. Ενα πρώτο λοιπόν συμπέρασμα είναι πως σε έναν βαθμό αισθανόμαστε πως είμαστε μόνοι και σε έναν δεύτερο θέλουμε να είμαστε μόνοι.

Οι πτυχές αυτές της πολιτικής μας κουλτούρας δεν θα μπορούσαν να μην επηρεάσουν και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τη σχέση μας με την Τουρκία. Ισως η χαρακτηριστικότερη περίπτωση είναι αυτή της κρίσης των Ιμίων. Η παρέμβαση των ΗΠΑ ήταν καταλυτική για να μην κλιμακωθεί η κρίση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας σε ένοπλη σύγκρουση. Ο τότε Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης μιλώντας στη Βουλή ευχαρίστησε τη συμμαχική κυβέρνηση των ΗΠΑ για την πρωτοβουλία εκτόνωσης. Ωστόσο, τόσο κατά τη διάρκεια της ομιλίας του όσο και για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά, οι ευχαριστίες του θεωρήθηκαν ως πράξη μειοδοσίας και προσβολής της ανεξαρτησίας της χώρας. Μία αντίστοιχη σε επιχειρήματα, αλλά όχι τόσο έντονη, αντίδραση συνάντησαν και οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης Σημίτη σε Μαδρίτη και Ελσίνκι για την αλλαγή πολιτικής έναντι της Τουρκίας.

Η Ελλάδα στη δύσκολη σχέση της με την Τουρκία, τις περισσότερες φορές, δεν έχει υπάρξει μόνη. Οι ΗΠΑ, η ΕΕ, αλλά και επιμέρους κράτη – μέλη έχουν στηρίξει τις ελληνικές πρωτοβουλίες και έχουν συνδράμει στην αποκλιμάκωση κρίσεων. Η Κύπρος δεν μπήκε στην ΕΕ μόνη της. Ηταν η σημαντικότερη στιγμή της ελληνικής διπλωματίας και μέρος της στρατηγικής του Ελσίνκι, η οποία είχε τη συνολική στήριξη της ΕΕ. Οσο η Ελλάδα είναι προσηλωμένη στο διεθνές δίκαιο και στη διατήρηση της σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου δεν θα είναι μόνη. Αλλωστε, στον σύγχρονο κόσμο, η προώθηση των εθνικών συμφερόντων γίνεται μέσω της συμμετοχής σε Κοινότητες Ασφάλειας και της δημιουργίας συμμαχιών σε διάφορα επίπεδα.

Μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου του 2016 η Τουρκία με τις κινήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή έχει δημιουργήσει μία γενικότερη αναταραχή, όπως με την επέμβαση στη Συρία και την εμπλοκή στη Λιβύη, αλλά και μία παρατεταμένη κρίση χαμηλής έντασης με την Ελλάδα. Οι περιφερειακές συνεργασίες της Ελλάδας και της Κύπρου (με Ισραήλ και Αίγυπτο) λειτουργούν και διαμορφώνουν εξελίξεις, όπως στην περίπτωση του EastMed. Η ΕΕ καταδίκασε ξεκάθαρα το μνημόνιο συνεργασίας για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών Τουρκίας και Λιβύης. Ενώ και χώρες όπως η Γαλλία πρωτίστως, αλλά και η Ιταλία, στηρίζουν τις ελληνικές και τις κυπριακές θέσεις. Οποιος συνδυάζει την προώθηση και την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων του με τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας δεν θα είναι ποτέ μόνος. Οποιος επιδιώκει την ανατροπή με πολεμικές συγκρούσεις θα απομονωθεί.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διεθνολόγος, δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών