Διαγραφή προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις – Αναδρομικές επιστροφές δύο ετών από το 2024

Νέο καθεστώς προστίμων εφορίας τίθεται σε ισχύ, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές για χιλιάδες φορολογουμένους και επιχειρήσεις που υποβάλλουν εκπρόθεσμες δηλώσεις. Το μέτρο αφορά τόσο όσους έχουν ήδη καταθέσει δηλώσεις με καθυστέρηση, όσο και όσους θα το πράξουν στο μέλλον.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η νέα ρύθμιση διορθώνει μια χρόνια στρέβλωση του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών. Περιορίζει δραστικά τις περιπτώσεις επιβολής των διοικητικών προστίμων των 100, 250 ή 500 ευρώ για κάθε παράλειψη δήλωσης.

Η απαλλαγή θα ισχύει για φορολογούμενους που, όπως διαπιστώνεται από τις διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ, καθυστέρησαν να υποβάλουν δήλωση χωρίς όμως να προκύπτει φόρος προς καταβολή ή όταν το ποσό είναι πολύ μικρό.

Τέλος στα «βαριά» πρόστιμα για τυπικές παραλείψεις

Η βασική αλλαγή που εισάγει ο νόμος (άρθρο 37) είναι ότι η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει πλέον αδιακρίτως πρόστιμα σε περιπτώσεις καθυστέρησης ή παράλειψης υποβολής δήλωσης. Η διάταξη δεν καταργεί συνολικά τις κυρώσεις, αλλά εξορθολογίζει τα πρόστιμα για τυπικές παραβάσεις χωρίς δημοσιονομικό αντίκτυπο.

Οι ρυθμίσεις τίθενται σε ισχύ με τη δημοσίευση του νόμου 5301, από τις 15 Μαΐου 2026. Για όσους έχουν ήδη πληρώσει σχετικά ποσά, προβλέπεται επιστροφή των χρημάτων, αναδρομικά από το 2024.

Ποιοι απαλλάσσονται από τα πρόστιμα

Με βάση το νέο καθεστώς, σύμφωνα με το άρθρο 37, δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο για τις εξής κατηγορίες:

– Εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό ή πιστωτικό, ή όταν ο φόρος προς πληρωμή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.

– Εκπρόθεσμες δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα, οι οποίες δεν δημιουργούν υποχρέωση καταβολής φόρου.

– Εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών (εκτός ΦΠΑ και ΦΜΑ), όταν ο φόρος προς καταβολή δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.

– Εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακράτησης φόρου (εκτός φόρου τυχερών παιγνίων), όταν το ποσό δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.

Παράλληλα, απαλλαγή ισχύει για δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου ή από ενήλικα για υποχρεώσεις που αφορούν περίοδο κατά την οποία ήταν ανήλικος. Η ρύθμιση καλύπτει και τη δήλωση εισοδήματος του γονέα, για το μέρος που αφορά εισόδημα ανήλικου τέκνου.

ΦΠΑ και τροποποιητικές δηλώσεις

Στις εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ, το πρόστιμο παραμένει, αλλά μειώνεται στα 100 ευρώ όταν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, αντί των 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν. Καταργείται επίσης το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.

Δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις, εφόσον αυτές υποβάλλονται για τη διόρθωση λαθών. Συγκεκριμένα:

α) Για δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος φυσικών ή νομικών προσώπων, όταν ο επιπλέον φόρος δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.

β) Για τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενου φόρου, εφόσον η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.

Επιστροφές και αναδρομικά

Οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024. Για όσους έχουν ήδη πληρώσει πρόστιμα, τα ποσά θα επιστραφούν. Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει οδηγίες για τη διαδικασία ακύρωσης, μείωσης ή συμψηφισμού των προστίμων που εκδόθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια.

Αν κατά την έναρξη ισχύος του νόμου δεν έχει επιβληθεί ή εισπραχθεί πρόστιμο, η διαδικασία θα σταματά και τα ποσά δεν θα αναζητούνται. Όταν το πρόστιμο μειώνεται, η πράξη επιβολής θα τροποποιείται, η οφειλή θα επανυπολογίζεται και τα μη οφειλόμενα ποσά θα επιστρέφονται ή θα συμψηφίζονται.