Το πλεονέκτημα

Δεν εκτέθηκα μία φορά, αλλά δύο, μπορεί και τρεις: μου ζητούσαν σε ραδιοφωνικά αφιερώματα που γίνονταν τέτοιες μέρες να κάνω προβλέψεις για την επόμενη χρονιά, κι εγώ απαντούσα πάντα ότι θα πέσει ο Ασαντ. Ωσπου σταμάτησαν να με καλούν. Είχα βέβαια ένα ελαφρυντικό. Αν δεν υπήρχε ο ρώσος αδελφός, ο τύραννος της Δαμασκού στην καλύτερη περίπτωση θα είχε την τύχη του Μιλόσεβιτς και στη χειρότερη του Τσαουσέσκου.

Κάτι ανάλογο έγινε στη Λιβύη. Ο Χαλίφα Χαφτάρ, ένας 76χρονος Αμερικανολίβυος που έζησε για χρόνια στη Βόρεια Βιρτζίνια, βρισκόταν τον περασμένο Αύγουστο σε δεινή θέση. Τρεις φορές είχε αναγγείλει την «τελική επίθεση» για την κατάληψη της Τρίπολης και τρεις φορές έκανε πίσω. Την ώρα όμως που οι φυλές της ανατολικής Λιβύης είχαν αρχίσει να τον εγκαταλείπουν, και οι δυνάμεις της κεντρικής κυβέρνησης ετοιμάζονταν για τη μεγάλη αντεπίθεση, εμφανίστηκαν στο πλευρό του οι ρώσοι μισθοφόροι. Τα δεδομένα ανατράπηκαν. Τον Νοέμβριο η αναγνωρισμένη κυβέρνηση στράφηκε στην Τουρκία, η οποία την εφοδίασε με drones, θωρακισμένα οχήματα και στρατιωτικούς συμβούλους. Η συνέχεια είναι γνωστή.

Δύο σενάρια υπάρχουν για το μέλλον. Το ένα είναι η συνέχιση του εμφυλίου πολέμου, ενδεχομένως για χρόνια, με τη Λιβύη να αποτελεί δεξαμενή προσφύγων και τρομοκρατών. Το άλλο είναι μια ρωσοτουρκική συμφωνία για τον έλεγχο των ενεργειακών πόρων της χώρας. Οι δύο χώρες υποστηρίζουν βέβαια αντίπαλα στρατόπεδα. Το ίδιο όμως είχε συμβεί και στη Συρία. Χθες, τουρκική αντιπροσωπεία βρέθηκε στη Ρωσία για συζητήσεις που αφορούν τόσο τις εξελίξεις στη Συρία, όσο και την πιθανή αποστολή τουρκικών στρατευμάτων στη Λιβύη.

Ας μη μεγαλοποιούμε λοιπόν τη σημασία της τριπλής επίσκεψης του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στη Βεγγάζη, το Κάιρο και τη Λευκωσία. Οι επαφές είναι χρήσιμες, οι συμμαχίες επίσης, αλλά τα διακυβεύματα στη Λιβύη είναι μεγάλα. Οπως επισημαίνει ο επικεφαλής του γραφείου της Washington Post στο Κάιρο Σουνταρσάν Ραγκαβάν, που έχει δουλέψει σε πάνω από 65 χώρες, εδώ συγκρούονται ουσιαστικά δύο μορφές του πολιτικού ισλάμ. Η Τουρκία και το Κατάρ υποστήριξαν στο παρελθόν τον εκλεγμένο πρόεδρο της Αιγύπτου Μοχάμεντ Μόρσι και τους Αδελφούς Μουσουλμάνους. Η Αίγυπτος, τα Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία, μαζί με τον Χαφτάρ, θεωρούν την οργάνωση αυτή τρομοκρατική και τάσσονται ανοιχτά υπέρ της δικτατορικής διακυβέρνησης.

Ποιο είναι το μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας έναντι των αντιμαχομένων μερών στη Λιβύη; Η Ευρώπη φυσικά. Μια Ευρώπη που μπορεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις αμήχανη και διχασμένη, όχι όμως και αδιάφορη, καθώς γνωρίζει ότι η γενίκευση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα έχει κόστος ανθρωπιστικό, οικονομικό και πολιτικό. Το δικό της συμφέρον είναι και δικό μας. Η δική της ασφάλεια είναι και δική μας. Οι άλλοι σύμμαχοι είναι πρόσκαιροι, αναξιόπιστοι και επισφαλείς.