Ο κίνδυνος ανάπτυξης νεοπλασιών από τη χρήση αλκοόλ

Η κατανάλωση αλκοόλ έχει χαρακτηρισθεί εδώ και 30 χρόνια ως ένας από τους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση νεοπλασιών. Στις δυτικές κοινωνίες έχει υπολογιστεί ότι περίπου 6% των κακοηθειών σχετίζονται με την αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ. Αυτό βέβαια αφορά κυρίως τα νεοπλάσματα του ήπατος, του οισοφάγου, της κεφαλής και τραχήλου, του μαστού και του παχέος εντέρου. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ακόμα και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ (1-2 ποτά ανά ημέρα) σχετίζεται με αύξηση του κινδύνου ανάπτυξης νεοπλασίας. Επίσης, το είδος του αλκοόλ δεν φαίνεται να παίζει ρόλο, αφού η κυτταρική βλάβη που προάγει την καρκινογένεση προέρχεται από την αιθανόλη που περιέχεται σε όλα τα αλκοολούχα ποτά.

Η σχέση του αλκοόλ με την ανάπτυξη καρκίνου έχει προέλθει από μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες. Στη Γαλλία, όπου η κατανάλωση αλκοόλ ανά κάτοικο μειώνεται σταδιακά μετά το 1960, παρατηρήθηκε μείωση στην επίπτωση των καρκίνων κεφαλής και τραχήλου έπειτα από μια δεκαετία. Αντίστοιχες μελέτες ασθενών-μαρτύρων κατέδειξαν ότι η διακοπή της κατανάλωσης αλκοόλ επιφέρει ύστερα από 5 χρόνια μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου κεφαλής τραχήλου κατά 15%. Με βάση τα δεδομένα αυτά, η Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας συνέστησε τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ και την ενημέρωση των κλινικών ιατρών και των ασθενών για τη σχέση μεταξύ αλκοόλ και καρκίνου.

Βέβαια, η κατανάλωση μέτριας ποσότητας αλκοόλ έχει συσχετισθεί με μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Δεν πρόκειται όμως στην πραγματικότητα για μια αντιστάθμιση του αυξημένου κινδύνου καρκίνου από τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου λόγω της κατανάλωσης αλκοόλ. Κατ’ αρχήν το πραγματικό όφελος στο καρδιαγγειακό από τη λήψη αλκοόλ αμφισβητείται τα τελευταία χρόνια. Επιπλέον, το πρόβλημα αφορά τη γενικευμένη και μάλλον διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση αλκοόλ παγκοσμίως. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να υπάρξουν πρωτοβουλίες ενημέρωσης τόσο της ιατρικής κοινότητας όσο και των πολιτών για την ανάγκη μείωσης της κατανάλωσης αλκοόλ, αντίστοιχες με αυτές που έχουν αναπτυχθεί για το κάπνισμα και την παχυσαρκία. Απαιτείται λοιπόν στροφή σε έναν περισσότερο υγιεινό τρόπο ζωής όπου θα αποκλείονται οι περισσότερες από τις συνήθειες που σχετίζονται με αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η κατανάλωση αλκοόλ και η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ