Οραματιστής και ρεαλιστής

Στο πέμπτο μέρος του αφιερώματος παρουσιάζονται οι διαπραγματευτικές ικανότητες του Ανδρέα Παπανδρέου που τον ανέδειξαν διεθνώς σε ηγέτη με σπάνια αίσθηση ισορροπίας ανάμεσα στο όραμα και τον ρεαλισμό. Η ανάδειξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή σε «Εθνάρχη» και οι «ιστορικοί συμβιβασμοί» Δεξιάς – Αριστεράς με στόχο την αποδόμηση του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ.

Από τα φοιτητικά του χρόνια ο Ανδρέας Παπανδρέου στην Αθήνα είχε ενταχθεί στην Αριστερά και ενίσχυσε το ιδεολογικό του οπλοστάσιο στην Αμερική από τα κείμενα των Γκράμσι, Τρότσκι, Σαμίρ Αμίν, Πολ Σουίζι κ.ά. Εμπνεόμενος και από τον Μακάριο, θα στηρίξει τον αγώνα τού «Τρίτου Κόσμου».

Σε μία από τις συναντήσεις μας στο Καστρί τον ρώτησα χαριτολογώντας. Εάν στις επόμενες εκλογές θα είσαι πρωθυπουργός, θα εμφανιστείς στην ΕΟΚ ως εκπρόσωπος του «Τρίτου Κόσμου»; Μου απάντησε χαμογελώντας. «Δεν είμαι τρελός. Θα αποδεχθώ την ένταξη, αλλά θα διεκδικήσω οικονομική ενίσχυση».

Και θα ξεχάσουμε, τον ρώτησα, το σύνθημα «Εξω από την ΕΟΚ»; «Γιώργο μου, προέχει το συμφέρον της χώρας» απάντησε.

Μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης κατέθεσε μνημόνιο στην ΕΟΚ με το οποίο ζητούσε επαναδιαπραγμάτευση των όρων της ένταξης. Γνώριζε ότι θα απορριφθεί. Ηταν έτοιμος για το επόμενο βήμα, οικονομική ενίσχυση. Ετσι προέκυψαν τα Μεσογειακά Οικονομικά Προγράμματα (ΜΟΠ). Ηταν το πρώτο πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης από την ΕΟΚ και άνοιξαν τον δρόμο για το πακέτο Ντελόρ.

Η Μάργκαρετ Θάτσερ, η συντηρητική πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου που ήταν πολέμιος του κράτους πρόνοιας και των παροχών στις χώρες του Νότου και συγκρούστηκε πολλές φορές με τον Ανδρέα Παπανδρέου, είπε γι’ αυτόν: «Δεν τον συμπάθησα, αλλά ποτέ δεν έφυγε από Διάσκεψη Κορυφής της ΕΟΚ χωρίς να πάρει κάτι για τη χώρα του».

Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν έκανε «κωλοτούμπες» όπως ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος επιχείρησε να τον μιμηθεί. Ούτε χρειάστηκε τη συμφωνία με τα Σκόπια για να γίνει αποδεκτός από τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές.

Ο Ανδρέας είχε κύρος και ικανότητες διαπραγμάτευσης. Οταν το 1983 ανανέωσε τη συμφωνία για τις αμερικανικές βάσεις, πέρασε ως όρο ότι εντός δεκαοκτώ μηνών από το 1988 οι δύο κυβερνήσεις θα είχαν το δικαίωμα να κλείσουν τις βάσεις. Εκλεισαν το 1990-1992.

Η διαπραγματευτική ικανότητά του είχε αναγνωριστεί από τους Ευρωπαίους. Το 1985 θα κληθεί ως διαιτητής στη διένεξη Γαλλίας και Λιβύης, οι οποίες υποστήριζαν αντιμαχόμενες δυνάμεις στο Τσαντ. Η συνάντηση έγινε στην Κρήτη και η συμφωνία Μιτεράν – Καντάφι, με διαιτητή τον Παπανδρέου, έγινε γνωστή ως «Συμφωνία της Ελούντας».

Επιμύθιο. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής θα πετύχει τον αρχικό στόχο του. Με την αναμφισβήτητη προσωπική συμβολή του στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας και την κατάργηση της Βασιλείας, αλλά και τις δύο θητείες στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Ο στόχος ήταν η διαγραφή του παρελθόντος και η ανάδειξή του σε εθνικό ηγέτη.

Συνέπραξε και η Αριστερά του κ. Αλέξη Τσίπρα. Τον Μάρτιο 2013 θα παραστεί στην εκδήλωση για τη συμπλήρωση 15 χρόνων από τον θάνατο του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Υμνος η ομιλία του. Αποκαλυπτικό το κλείσιμο του «Υμνολογίου»: «Σε κάθε περίπτωση, θα ήθελα με ειλικρίνεια να σας καταθέσω την πεποίθηση ότι από έναν ιδεολογικό και πολιτικό αντίπαλο του διαμετρήματος του Καραμανλή έχουμε ακόμη και εμείς οι αριστεροί να αντλήσουμε πολύ χρήσιμα πολιτικά μηνύματα. Και αυτό ίσως αποτελεί την καλύτερη κατάθεση σεβασμού στη μνήμη του».

Το παιχνίδι με τον Κώστα Καραμανλή. Το υμνολόγιο για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή άνοιξε τον δρόμο για το παιχνίδι με τον διάδοχο Κώστα Καραμανλή με στόχο την οριστική διάλυση του ΠΑΣΟΚ, το οποίο στις εκλογές του Ιουνίου 2012 είχε πέσει στο 12,28%, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ κατέλαβε τη δεύτερη θέση με 26,89% και 71 βουλευτές.

Αρχισαν οι προσωπικές επαφές με τον Κώστα Καραμανλή. Ο Τσίπρας ανέλαβε να απαλλάξει την πενταετία Καραμανλή για τη χρεοκοπία που οδήγησε στο μνημόνιο και να τα «φορτώσει» στο ΠΑΣΟΚ και τον Γιώργο Παπανδρέου.

Το παιχνίδι άρχισε με την αμφισβήτηση του ελλείμματος του 2009 15,6%, στο οποίο είχε καταλήξει η ΕΛΣΤΑΤ υπό τον Ανδρέα Γεωργίου. Ο Τσίπρας αποδέχθηκε την άποψη της Νέας Δημοκρατίας ότι σκόπιμα αυξήθηκε για να δικαιολογήσει ο Γ. Παπανδρέου στην προσφυγή στο Μνημόνιο. Και η παραπομπή ακόμη και στον Ανδρέα Παπανδρέου για να υποστηρίξουν την αποκλειστική ευθύνη για το χρέος και τη χρεοκοπία στο ΠΑΣΟΚ.

Ηταν ο δεύτερος «ιστορικός συμβιβασμός» Δεξιάς και Αριστεράς για την αποδόμηση του έργου και της ηγετικής προσωπικότητας του Ανδρέα Παπανδρέου.

Στις 2 Ιουλίου 1989 σχηματίστηκε η κυβέρνηση συνεργασίας της ΝΔ με τον Συνασπισμό της Αριστεράς. Πρωταγωνιστές ο Κ. Μητσοτάκης και ο Χαρίλαος Φλωράκης. Ο πρώτος μισούσε τον Ανδρέα διότι του έκλεισε τον δρόμο για τη διαδοχή του Γεωργίου Παπανδρέου στην ηγεσία της Ενωσης Κέντρου και τον οδήγησε στη Νέα Δημοκρατία. Ο Φλωράκης θεωρούσε υπεύθυνο τον Ανδρέα για τη διείσδυση στους ψηφοφόρους της Αριστεράς. Μοναδικός στόχος και των δύο η «τιμωρία» του ηγέτη του ΠΑΣΟΚ με την παραπομπή του στο Ειδικό Δικαστήριο για το σκάνδαλο Κοσκωτά.

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος-συγγραφέας