Ο πολιτισμός {LF}των Μυκηνών {LF}φωτίζεται πλήρως

Φέτος εσήμανε διά τας Μυκήνας η ώρα της ολοκληρωτικής αποκαταστάσεως του πολιτισμού των εις την Ιστορίαν. Ογδόντα χρόνια μετά την συναρπαστικήν εποποιία του Σλήμαν, η αρχαία πρωτεύουσα του Αργολικού κάμπου – το Αργος υπερίσχυσε μόνον έπειτα από την Δωρική κάθοδο – καθίσταται πάλιν εστία επιστημονικού ενδιαφέροντος. Αν και ολιγώτερον εντυπωσιακές από τις πρώτες εκείνες ανασκαφές του 1876, οι σημερινές έρευνες είναι εξ ίσου σημαντικές για τους ποικίλους κλάδους της Ιστορίας. Υπό την αιγίδα της Ελληνικής Αρχαιολογικής Εταιρείας έρχονται στο φως οι παλαιότατοι ίσως των Μυκηναϊκών τάφων όπου κείτονται οι πρώτοι άρχοντες και βασιληάδες της Ελληνικής φυλής. Τους πολύτιμους θησαυρούς του παρελθόντος μας ανασκάπτει ο κ. Παπαδημητρίου, ενώ την γενικήν εποπτείαν έχουν οι κ.κ. Μαρινάκος, Κεραμόπουλος και Μυλωνάς.

Η ιστορία και ο πολιτισμός των Μυκηνών δεν επήραν ακόμη την θέση τους εις την ιστορικήν συνείδηση του Ελληνος. Εφόσον ευρίσκεται εντός των πλαισίων της κλασικής αρχαιότητος, ο καθένας δύναται να ελιχθή με κάποιαν άνεση μέσα στις συστάδες των γεγονότων και των προσώπων. Αλλά μόλις ανέλθη εις τους χρόνους των Αχαιών αισθάνεται χαμένος. Και είναι τόσο το χειρότερο γιατί η Μυκηναϊκή περίοδος ταυτίζεται με τα πρώτα βήματα του Ελληνισμού εις την Ιστορίαν. Ωστόσον αληθεύει πως μέχρι του τέλους του περασμένου αιώνος δεν εγνωρίζαμε τίποτε το συγκεκριμένο διά τον Μυκηναϊκό πολιτισμό, σε βαθμό ώστε, πολλοί ν’ αμφισβητήσουν την ύπαρξή του. Η έλευση του Σλήμαν διέλυσε τις αμφιβολίες και με την εμπνευσμένη διαίσθηση που κατέπληξε τον επιστημονικό κόσμο, εδραίωσε την πραγματικότητα μιας ξεχασμένης εποχής. Παρ’ όλην όμως την πρόοδο εις την έρευνα της Μυκηναϊκής εποχής, ό,τι γνωρίζομε δι’ αυτήν το διδασκόμεθα από τον Ομηρο και τα αρχαία δράματα. Φώληασαν μέσα μου οι μορφές του Αγαμέμνονα, της Κλυταιμνήστρας και της Ηλέκτρας όπως τις είδαν εκείνοι και άθελα τις τοποθετήσαμε εις έναν κόσμο μυθικό και λίγο άγριο, όπου οι πράξεις των ανθρώπων διευθύνονται από ανεξήγητους χρησμούς και υποσυνείδητες ορμές. Το Μυκηναϊκό τοπίο ενισχύει την εντύπωση αυτή: Ριζωμένα επάνω σ’ ένα ύψωμα και ανάμεσα στον Προφήτη Ηλία και την λιθόσπαρτη Ζάρα, τα απομεινάρια των ανακτόρων αναδίδουν μια τόσο απίστευτη μεγαλοπρέπεια ώστε δύσκολα αναλογιζόμαστε εδώ κατοικία ανθρώπινη. Ισως να προξένησε την ίδια εντύπωση στους αρχαίους Ελληνες όταν ονόμασαν την περίοδο «Κυκλώπειο τείχος», ενώ τα χτίσματα αυτά δεν απείχαν παρά μία χιλιετηρίδα περίπου από τον Χρυσούν Αιώνα.

Ο θρύλος διηγείται πως ο Περσέας, ο νικητής της φοβερής Γοργόνας, ίδρυσε εδώ την πρωτεύουσά του αφού εζήτησε από μερικούς Κύκλωπες να του την ανεγείρουν. Και ακόμη πώς κατόρθωσαν οι απόγονοί του να την καταστήσουν ισχυροτάτη μεταξύ των πόλεων. Αλλ’ όσον ωραίος και αν είναι ο μύθος δεν πλησιάζει το μεγαλείο της πραγματικότητος. Οι Αχαιοί κατεβαίνουν από τον Βορρά, άγριοι πολεμιστές και φέρνουν εις την χώρα το πρώτο Ελληνικό στοιχείο. Η Μεσόγειος είναι εκείνη που θα τους ξυπνήσει εις τον πολιτισμό και τις τέχνες μέσω της Κρήτης και της Αιγύπτου. Οι Μυκήνες θα έχουν όμως σύντομη ζωή· μέσα σε πεντακόσια χρόνια – αρχίζοντας από το 1600 π.Χ. – θα κατορθώσουν να δημιουργήσουν έναν κόσμο δικό τους που θα σαρώσει ολόκληρον η Δωρική κάθοδος. Η περίοδος την οποία καλύπτουν είναι μια εποχή αναβρασμού απ’ όπου θα δημιουργηθή ο κλασσικός κόσμος: Ξεχύνονται προς τον νότο οι πρώτοι κάτοικοι της ιταλικής χερσονήσου ενώ εις την Ασία ο Μωυσής οδηγεί την Εβραϊκή φυλή προς την Γη της Επαγγελίας. Στην Μεσόγειο κυριαρχεί ο Κρητικός στόλος. Εκπληκτοι από τους νέους ορίζοντες που ανακαλύπτουν οι Μυκηναίοι, ξεχνούν τον πόλεμο και τις χαρές του. Είναι τούτη η πρώτη περίοδος της Ιστορίας τους εις την Ελλάδα και εις αυτήν ανήκουν οι λακκοειδείς τάφοι που ανασκάπτονται σήμερα.

Ο Κρητικός πολιτισμός επιδρά ακόμη με συστολή, αργότερα όμως οι Μυκηναίοι μαθαίνουν την τέχνη της ναυπηγίας, υιοθετούν την Μινωική θρησκεία και μετ’ ολίγον είναι εις θέσιν να καυχηθούν πως μόνοι πλέον δημιουργούν έναν πολιτισμό. Εδώ χρονολογούνται οι πολύχρυσοι τάφοι που ευρήκεν ο Σλήμαν. Τώρα οι Μυκήνες ευρίσκονται εις την ακμή τους. Το φεουδαρχικό κράτος γίνεται πατρίς πολεμιστών οι οποίοι εκστρατεύουν ή κάνουν λεηλασίες σ’ όλον τον γνωστό κόσμο. Και πρώτα πρώτα καταστρέφουν το σχολείο τους, την Κρήτη. Στερημένοι όμως των μαστόρων ξεπέφτουν γρήγορα και οι Δωριείς τους ευρίσκουν εξασθενημένους. Οι νεοελθόντες σφάζοντας και πυρπολώντας έσβυσαν το όνομα των Μυκηνών από την ιστορία και μέχρι της εποχής μας, οι Αχαιοί ήσαν ένας λαός επιστημονικά άγνωστος και ιστορικά ξεχασμένος. Η σημασία του Μυκηναϊκού πολιτισμού διά την μεταγενέστερη Ελλάδα παραμένει μοναδική. Η θρησκεία του τράνταξε το βάθρο των Ολυμπίων θεών και η επίδρασή του εμφανίσθηκε εις όλους τους τομείς της Ελληνικής ζωής – ακόμη και στην κοινωνική διάρθρωση – άλλοτε άμεσα και άλλοτε όχι. Είναι αυτός ο λόγος διά τον οποίο οι τάφοι των Μυκηνών δεν έχουν μεμονωμένην αρχαιολογικήν σημασίαν. Πρόκειται να καταδείξουν πάνω εις ποίας παλαιοτέρας βάσεις εστηρίχθη η κλασσική Ελληνική αρχαιότης.