Μεταρρύθμιση χωρίς τους εκπαιδευτικούς;

Το Πανεπιστήμιο Κρήτης διαθέτει στο Ρέθυμνο μια σπουδαία κεντρική βιβλιοθήκη για τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Ομως οι εκπαιδευτικοί που την επισκέπτονται, για να διατηρήσουν επαφή με το αντικείμενο που διδάχτηκαν και διδάσκουν, περιορίζονται σε στατιστικά αμελητέο αριθμό. Η απαξίωση της επιστήμης εκ μέρους των εκπαιδευτικών αποτελεί θλιβερό φαινόμενο και προφανώς δεν είναι άσχετη με τις πρόσφατες διαδοχικές αξιολογήσεις, οι οποίες κατατάσσουν τους μαθητές της ελληνικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.

Εννοώ ότι ο μέσος εκπαιδευτικός, που αναμασά το μάθημα της ημέρας με τη βοήθεια φροντιστηριακών εγχειριδίων και απευθύνεται σε μαθητές που έχουν και αυτοί τον νου τους στο φροντιστήριο, έχει προ πολλού απολέσει το κύρος του – και συνεπώς τη δυνατότητα να εκπληρώσει αποτελεσματικά την αποστολή του. Για να ανακτήσει και τα δύο, πρέπει κατ’ αρχάς να αποκτήσει εκ νέου επαφή με την επιστήμη του, εποπτεία του αντικειμένου του και την ικανότητα να κινείται με άνεση στο σχετικό πεδίο.

Η ευθύνη όσων χαράσσουν την εκάστοτε εκπαιδευτική πολιτική είναι εν προκειμένω τεράστια, διότι ουδέποτε έλαβαν υπόψη στον σχεδιασμό τους τον κομβικό ρόλο του εκπαιδευτικού. Η έννοια της μεταρρύθμισης που έχουν στο μυαλό τους είναι η εξής: αλλάζουμε προγράμματα, μαθήματα, βιβλία, τρόπο εξέτασης και στέλνουμε οδηγίες στους καθηγητές πώς να εφαρμόσουν τις αλλαγές. Θεωρούν εκ προοιμίου – ωσάν να ήταν αλήθεια εξ αποκαλύψεως – τις γνώσεις και τις ικανότητές τους απολύτως επαρκείς.

Ακόμη κι αν πραγματοποιηθεί η υπεσχημένη αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, δεν θα έχει κανένα πρακτικό αποτέλεσμα: εφόσον ο πήχης τοποθετηθεί εκεί που οφείλει να είναι, οι περισσότεροι θα περάσουν από κάτω. ΈΕσι και η ανεπάρκεια θα πιστοποιηθεί και η πολιτεία θα βρεθεί σε αδιέξοδο.

Προτείνω λοιπόν να παρακολουθούν οι εκπαιδευτικοί στα ΑΕΙ ειδικά σχεδιασμένα μαθήματα μηνιαίας διάρκειας, με τον τελικό βαθμό να υπολογίζεται ως βαθμός αξιολόγησης. Ετσι θα (επαν)εκπαιδεύονται και θα αξιολογούνται ταυτόχρονα, ώσπου το πρόβλημα να γίνει σταδιακά διαχειρίσιμο και όσοι δεν βελτιωθούν να μετακινούνται σε άλλες υπηρεσίες. Η στήριξη και ενίσχυση των πρότυπων και των πειραματικών σχολείων συνιστά αναμφισβήτητα ορθή πολιτική, αλλά αφορά ένα ελάχιστο ποσοστό σχολείων. Χρειαζόμαστε δηλαδή επειγόντως ένα «κανονικό» δημόσιο σχολείο με καταρτισμένους εκπαιδευτικούς που θα επιτελούν αποτελεσματικά το έργο τους, με γνώση και αγάπη για το αντικείμενο που διδάσκουν.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης