Ασπίδα ενάντια {CR}στην ανάπτυξη {CR}ασθενειών

H βιταμίνη D είναι απαραίτητη για την υγεία – έχει άλλωστε διακριθεί ως ένας από τους σημαντικότερους «συμμάχους» των οστών, ενώ τα τελευταία χρόνια υπάρχουν ενδείξεις ότι πιθανόν να παίζει προστατευτικό ρόλο στην ανάπτυξη ασθενειών όπως είναι ο διαβήτης, οι καρδιοπάθειες, συγκεκριμένοι τύποι καρκίνου, ακόμη και στην κατάθλιψη.

Η κύρια φυσική πηγή βιταμίνης D είναι η ενδογενής παραγωγή της από χοληστερόλη μέσω μιας διαδικασίας που ενεργοποιείται από τη δράση της UVB. Συνεπώς, το ερώτημα που γεννάται είναι: τι συμβαίνει κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν ο ουρανός είναι συχνά συννεφιασμένος;

Το ερώτημα, δε, αυτό γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο εάν αναλογιστεί κανείς ότι η πλήρης νέφωση μειώνει την UV ακτινοβολία κατά 50%.

Η απάντηση στην παραπάνω ερώτηση είναι η επιλογή κατάλληλων τροφών αλλά και η ενίσχυση του οργανισμού με συμπληρώματα (εφόσον κρίνεται απαραίτητο), ώστε να μην στερηθεί τα σημαντικά οφέλη της.

«Πολλοί άνθρωποι επιτυγχάνουν την επαρκή ημερήσια πρόσληψη της βιταμίνης D από την έκθεσή τους στον ήλιο και την ισορροπημένη διατροφή» σημειώνει η διαιτολόγος της φημισμένης κλινικής Cleveland των ΗΠΑ Αννα Τέιλορ. «Ομως, συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν ανεπάρκεια» συμπληρώνει.

Ειδικότερα και σύμφωνα με τους ειδικούς, οι κατηγορίες που εμφανίζουν το μεγαλύτερο ρίσκο είναι οι εξής:

• Ηλικιωμένοι.
• Ανθρωποι που εκτίθενται ελάχιστα στον ήλιο.
• Παχύσαρκοι ή ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε γαστρικό bypass.
• Οσοι έχουν σκούρο δέρμα.
• Βρέφη που τρέφονται αποκλειστικά με μητρικό γάλα.
• Ατομα που έχουν διαγνωσθεί με συγκεκριμένες πεπτικές ασθένειες που οδηγούν σε δυσαπορρόφηση.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και δεδομένου του σημαντικού ρόλου της βιταμίνης D στη σωστή λειτουργία του οργανισμού, τα εμπλουτισμένα τρόφιμα επίσης βοηθούν σην επαρκή πρόληψή της.

Ειδικότερα και όπως εξηγεί η ειδικός, είναι κατά τέτοιο τρόπο σχεδιασμένα ώστε να προστίθενται σε αυτά στοιχεία και βιταμίνες που υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν περιέχουν. Ετσι, για παράδειγμα, εκτός από την βιταμίνη D συχνά εμπλουτίζονται με σίδηρο, ίνες, ψευδάργυρο και βιταμίνη Α.

Μάλιστα και σύμφωνα με την Αννα Τέιλορ, καθώς η φύση «παράγει» λίγα προϊόντα που είναι πλούσια σε βιταμίνη D, τα εμπλουτισμένα τρόφιμα κυκλοφορούν και αποτελούν την κύρια διατροφική πηγή της σε πολλές χώρες, όπως στις ΗΠΑ.

Το ελληνικό παράδοξο. Παρότι η βιταμίνη του ήλιου παρέχεται πλουσιοπάροχα στην κατά κανόνα ηλιόλουστη χώρα μας, ο ελληνικός πληθυσμός παρουσιάζει παραδόξως επιπολασμό ανεπάρκειας βιταμίνης D, αντίστοιχης με αυτή κεντρικών και βόρειων ευρωπαϊκών χωρών.

Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Φραγκούλη, γενικό – οικογενειακό γιατρό, η έλλειψη αυτή οφείλεται εν πολλοίς στην αλλαγή του τρόπου ζωής και στην αστικοποίηση που οδήγησαν στη μείωση του χρόνου που κάποιος περνά στο εξωτερικό περιβάλλον.

Επιπλέον, «η αποφυγή έκθεσης στον ήλιο και η εκτεταμένη χρήση αντηλιακών υψηλού δείκτη προστασίας, υπό τον φόβο των βλαβών από την ηλιακή ακτινοβολία, η μεγαλύτερη συγκέντρωση μελανίνης στο δέρμα, καθώς και η απουσία πολιτικών εμπλουτισμού τροφίμων με βιταμίνη D (πλην βρεφικών γαλάτων) συμβάλλουν στον αυξημένο επιπολασμό της ανεπάρκειας βιταμίνης D» προσθέτει ο ίδιος.

Πρακτικές συμβουλές. Εκτιμάται ότι 5-30 λεπτά έκθεσης (μεταξύ 10.00 και 15.00, με συχνότητα 2 φορές την εβδομάδα) του προσώπου, των χεριών, των ποδιών και της πλάτης χωρίς αντιηλιακό συνήθως οδηγούν σε επαρκή σύνθεση βιταμίνης D.

Σε κάθε περίπτωση, ο ειδικός σημειώνει ότι η αξιολόγηση των επιπέδων της βιταμίνης D πρέπει να γίνεται σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου ή κλινικές καταστάσεις που σχετίζονται με ανεπάρκεια βιταμίνης D, όπως π.χ. οστεοπόρωση ή δυσαπορρόφηση.

«Επιπρόσθετα, αν αισθάνεται κάποιος κουρασμένος και αδύναμος με πόνους, αμφότερα σημεία πιθανής έλλειψης βιταμίνης D, ειδικά τον χειμώνα που τα επίπεδα στον οργανισμό πέφτουν, είναι λογικό να υποβληθεί σε εξέταση αίματος προσδιορισμού των επίπεδων της βιταμίνης D. Αν πράγματι διαπιστωθεί ανεπάρκεια, ο γιατρός του πιθανώς θα του συνταγογραφήσει 1.000-2.000 IU βιταμίνης D την ημέρα, ανάλογα με τον βαθμό έλλειψης. Ομως, τα δεδομένα ως τώρα δεν είναι επαρκή για να γνωρίζουμε αν τελικά θα έχει κάποιο όφελος στην υγεία του από τη θεραπεία αυτή» καταλήγει ο Ευάγγελος Φραγκούλης.