Αλλά αυτή δεν είναι μια «στιγμή Μαριωρής»

Το δέντρο που πληγώσαμε στην Αθήνα δεν ήταν μαστιχόδεντρο. Ηταν χριστουγεννιάτικο και τυλίχτηκε στις φλόγες τον Δεκέμβριο του 2008, δυο ημέρες μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Θα μπορούσε ποτέ να συγκριθεί εκείνη η πληγή, και μάλιστα η πληγή σε ένα ψεύτικο δέντρο, με τη δολοφονία ενός 15χρονου; Δεν θα μπορούσε. Στην πραγματικότητα, όμως, εκείνο που πληγώθηκε ήταν μια ολόκληρη πόλη. Και η κρίση που ακολούθησε για να μην κλείσει ο κύκλος της παρά δέκα ολόκληρα χρόνια μετά, δεν άφησε μόνο εκείνη την πληγή ανοικτή. Ανοιξε κι άλλες. Η Αθήνα δεν ήταν η πόλη ενός αδικοχαμένου νέου κι ενός πληγωμένου δέντρου. Ηταν η ίδια μια αδικοχαμένη και πληγωμένη πόλη.

Αν προσφέρεται για σύγκριση το δέντρο που πληγώσαμε με το δέντρο που φωταγώγησε χθες ο Κώστας Μπακογιάννης, είναι και επειδή το δέντρο του Μπακογιάννη ήρθε στην Αθήνα από τα βουνά της Ευρυτανίας. Η σύγκριση προσφέρεται όχι για να αντιπαραθέσει κανείς το τότε με το τώρα, αλλά για να ρίξει μια ματιά στον τρόπο με τον οποίο προσπαθεί η πόλη να ξεχάσει την κρίση της. Για να διακριβώσει τη σχεδόν εναγώνια αναζήτηση της καινοτομίας και του αιφνιδιασμού. Σαν η πεπατημένη του ψεύτικου δέντρου και των ηλεκτρικών αστεριών να μην έσβηνε τα σημάδια της κρίσης. Σαν να χρειάζονταν ένα φυσικό έλατο και οι ράβδοι της Βασιλίσσης Σοφίας ή τα ούφο της Πανεπιστημίου για να αποδειχθεί πως μια πληγωμένη πόλη μπορεί να στερήθηκε πολλά, αλλά τώρα δεν θα στερηθεί την πολυτέλεια του εναλλακτικού και του αισθητικού πειραματισμού.

Για να το αντιληφθεί κανείς, οφείλει να πάει ακόμη πιο πίσω. Δεν ήταν ο δήμαρχος Αβραμόπουλος που έστησε υπερήφανα το «ψηλότερο δέντρο της Ευρώπης»; Η Αθήνα δεν ήταν τότε πληγωμένη – τουλάχιστον δεν ήταν από την κρίση όσο ήταν από την αντιπαροχή που σάρωσε ακόμη και το ιστορικό της κέντρο. Ηταν μια πόλη που αναζητούσε το κάλλος στην ασχήμια της και αναζητούσε και τη διάκριση – έστω και τη διάκριση ενός ρεκόρ Γκίνες. Το «ψηλότερο δέντρο  της Ευρώπης» δεν ήταν προϊόν μιας δημοτικής μεγαλομανίας και μόνο. Ηταν το προϊόν μιας μεγαλομανίας που πέταξε τα κλαδιά της στο εύφορο έδαφος μιας εθνικής ψευδαίσθησης περί πλούτου. Τότε ήταν όλα μεγάλα, η σπατάλη, τα δάνεια, τα αυτοκίνητα Καγιέν. Να μην ήταν και το δέντρο;

Θα μπορούσε να πει κανείς με μια δόση κυνισμού πως εκείνη ήταν τελικά μια στιγμή Μαριωρής. Θα μπορούσε να πει, με την ίδια δόση κυνισμού ασφαλώς, πως και αυτή σήμερα είναι μια στιγμή Μαριωρής; Πως όλα τα είχε η Αθήνα για να της λείπει μόνο ένα εναλλακτικό δέντρο από τα βουνά της Ευρυτανίας και ένας στολισμός χωρίς τα παραδοσιακά λαμπιόνια; Πάλι πασχίζει αυτή η πόλη να παραστήσει κάτι άλλο από αυτό που είναι, πάλι κοιτάζει το δέντρο και χάνει το δάσος των προβλημάτων των υποβαθμισμένων γειτονιών; Πάλι μεγαλοπιάνεται;

Θα ήταν μια ένσταση που δεν θα μπορούσε να παραβλέψει κανείς εάν στο μεταξύ δεν είχε μεσολαβήσει ένα άλλο δέντρο. Εκείνο το δέντρο που πληγώσαμε το 2008 για να γίνει το φλογισμένο πρελούδιο όλων των πληγών που άνοιξαν στην πόλη. Τι είναι το φυσικό δέντρο και τα περίεργα φώτα; Μα ένας τρόπος εκείνη η μεγάλη πληγή να μην κακοφορμίσει.