«Κλειδί» η πίεση στη Λιβύη

Της Αλεξάνδρας Φωτάκη

Ενα σκληρό διπλωματικό πόκερ ξεκινά η Ελλάδα απέναντι στην Τουρκία, μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης για τα θαλάσσια σύνορα με την από τον ΟΗΕ αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης, υπό το Φαγιέζ αλ Σαράζ, επιχειρώντας να μπλοκάρει τις μεθοδεύσεις της Αγκυρας. Στις επιδιώξεις της Αθήνας μπαίνει και η άσκηση πιέσεων στην κυβέρνηση της Τρίπολης, επιχειρώντας να αξιοποιήσει διπλωματικά την εκρηκτική κατάσταση στο εσωτερικό της Λιβύης και τη διαρχία που υφίσταται και θα μπορούσε να αποτελέσει «κλειδί» για τις εξελίξεις – με δεδομένο μάλιστα ότι ο ΟΗΕ πέρα από την εξουσία του Σαράζ, αναγνωρίζει και το Κοινοβούλιο του Τομπρούκ, με πρόεδρο τον Αγκίλα Σάλεχ Ισα που πρόσκειται στον στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ.

Το θέμα του παράνομου μνημονίου θα τεθεί και σε όλα τα διεθνή fora με την Ελλάδα να χτίζει ένα διπλωματικό μέτωπο. Στο πλαίσιο της προσπάθειας κατοχύρωσης των τετελεσμένων που επιχειρεί να παράξει το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης, ο Ερντογάν είπε ότι το κείμενο έχει ήδη σταλεί και στον ΟΗΕ. Ο Νίκος Δένδιας σε συνέντευξή του αποκάλυψε από την πλευρά του ότι η Ελλάδα «θα ετοιμάσει σχετική νότα η οποία θα επιδοθεί στα Ηνωμένα Εθνη και θα πάρει όλα εκείνα τα μέτρα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και του δικαίου της θάλασσας, με το οποίο θα καταδειχθεί η απόλυτη κενότητα του περιεχομένου της συμφωνίας αυτής».

ΣΠΟΥΔΗ ΑΠΟ ΤΡΙΠΟΛΗ. Η κυβέρνηση Σάραζ, ανακοίνωσε χθες ότι επικύρωσε τη συμφωνία με την Τουρκία και θέτει σε ισχύ τις διατάξεις του μνημονίου για τη δικαιοδοσία στη θάλασσα καθώς και για τη στρατιωτική συνεργασία και ασφάλεια των δύο πλευρών, με τις εν λόγω αποφάσεις να αναμένεται να δημοσιευθούν στην επίσημη εφημερίδα της κυβέρνησης στις αρχές του 2020. Το προβληματικό σε αυτό, όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, είναι ότι για να υπογράψει μία διεθνή συμφωνία η Λιβύη πρέπει να έχει επικυρωθεί και από το Κοινοβούλιό της, το οποίο ωστόσο την έχει καταγγείλει από την πρώτη στιγμή με επιστολή του προέδρου Σάλεχ στον ΟΗΕ. Μία επιστολή η οποία μάλιστα επικαλείται το εν λόγω μνημόνιο για να καταγγείλει την κυβέρνηση Σάραζ και να ζητήσει την άρση της αναγνώρισής της από τα Ηνωμένα Εθνη.

Χτίζοντας στην ανάδειξη της ακυρότητας της συμφωνίας, η κυβέρνηση προχώρησε την Παρασκευή στην απέλαση του λίβυου πρέσβη, προκαλώντας την αντίδραση της Αγκυρας αλλά και της Τρίπολης, και στρέφεται πλέον ξεκάθαρα προς την πλευρά Χαφτάρ. Ο Δένδιας ανακοινώνοντας την απέλαση του λίβυου πρέσβη την Παρασκευή, τόνισε με νόημα το στοιχείο του εμπαιγμού της ελληνικής πλευράς, που επιχείρησε η κυβέρνηση της Τρίπολης, σημειώνοντας ότι «το κείμενο της συμφωνίας φέρει την υπογραφή του υπουργού Εξωτερικών της Λιβύης. Είναι ο ίδιος άνθρωπος, ο οποίος παρέσχε τον Σεπτέμβρη στην ελληνική πλευρά διαβεβαιώσεις προς την αντίθετη κατεύθυνση».

«ΜΑΣ ΕΙΧΑΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΕΙ». Επιχειρώντας να δικαιολογήσει την υπογραφή του μνημονίου ο λίβυος ΥΠΕΞ, Μοχάμαντ Σιάλα από την πλευρά του υποστήριξε στην ιταλική Ρεπούμπλικα ότι: «Μέσα σε τρία χρόνια προσπαθήσαμε τέσσερις φορές να μιλήσουμε με την Ελλάδα, δεν θέλησαν να διαπραγματευτούν. Η Λιβύη είναι αποκλεισμένη από την ομάδα των χωρών που μετέχουν στο Φόρουμ του φυσικού αερίου για την ανατολική Μεσόγειο. Το πρωτόκολλο συνεργασίας με την Τουρκία είναι κανονικό και προστατεύει τα συμφέροντά μας, αφορά μια ζώνη 100 χιλιομέτρων ανάμεσα στις ακτές της Τουρκίας και της Λιβύης».

Στο πλαίσιο της στρατηγικής προσέγγισης της πλευράς Χαφτάρ, ο πρόεδρος της Βουλής, Κωνσταντίνος Τασούλας, την Πέμπτη θα υποδεχθεί στην Αθήνα ύστερα από επίσημη πρόσκληση τον πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης της Λιβύης, Αγκίλα Σάλεχ, ενώ αντίστοιχη πρόσκληση προετοιμάζεται και προς τον αναπληρωτή πρωθυπουργό της Λιβύης τις επόμενες μέρες. Παράλληλα διπλωματικές πηγές απαντώντας για το αν η κυβέρνηση προσανατολίζεται και στην απαίτηση οικονομικών μέτρων εκ μέρους της ΕΕ προς τη Λιβύη, όπως πάγωμα κονδυλίων, σημειώνουν ότι εξετάζονται όλα τα σενάρια, παράλληλα με τις επιπτώσεις τους και σχεδιάζονται πολύ προσεκτικά τα επόμενα βήματα.