Κλειδόλιθος

Η είδηση είναι ότι στο ιστορικό γεφύρι της Πλάκας που είχε καταρρεύσει από θεομηνία τον Φεβρουάριο του 2015, μπήκε ο κλειδόλιθος. Που σημαίνει ότι, επί της ουσίας, αποπερατώθηκε η αναστήλωσή του. Δεν είχα ξανακούσει τη λέξη «κλειδόλιθος». Εκτός του ότι μου αρέσει ηχητικά, εντυπωσιάστηκα από τη σημασία της. Μια σφηνοειδής πέτρα – κλειδί σου λέει, ο θολίτης (εκ του θόλου), η τελευταία που μπαίνει για να ενώσει τις δύο πλευρές του τόξου. Μια πέτρα μόνο που όμως, αν δεν μπει, ακυρώνει όλη την προηγούμενη δουλειά. Μια λεπτομέρεια, ένα δομικό «τίποτα», που όμως επικυρώνει το «άπαν».

 Η σημειολογία της ερμηνείας της με παραπέμπει στην ψυχολογία. Για να μου θυμίσει τη φιλοσοφία που ήταν, κατά κάποιον τρόπο, η ούγια των παραδοσιακών τεχνών. Φιλόσοφοι ήταν οι παλιοί τεχνίτες κι ας μην το είχαν διανοηθεί. Για παράδειγμα, υπάρχει μία αντίστοιχη λέξη στη γλώσσα των παλιών στρωματοποιών που τη χρησιμοποιούν και οι ψυχολόγοι. Είναι η λεγόμενη κουμποβελονιά, η κεντρική βελονιά που αν κοπεί αυτή διαλύεται ολόκληρο το στρώμα. Ενας κεντρικός άξονας που αν μετακινηθεί ή διαρραγεί, διαλύεται ο ψυχισμός του ανθρώπου.  

Στο γεφύρι της Πλάκας τώρα, διαβάζοντας την ιστορία του, μου έρχεται για άλλη μια φορά στο νου αυτή η παράξενη και υπέροχη ράτσα των Ηπειρωτών. Το 1860 καταστράφηκε μια παλιά γέφυρα που υπήρχε στο σημείο και το 1863 ξανακτίστηκε. Στα εγκαίνια όμως κατάρρευσε και αυτή κι έτσι το γεφύρι, όπως το ξέραμε έως πρόσφατα, ξανακτίστηκε το 1866. Κορυφαίο δείγμα της μεγαλοπρέπειας της απλότητας. (Αυτό που πολλές δεκαετίες  αργότερα θα πει ο Ρεμ Κούλχας, δηλαδή ότι μινιμαλισμός δεν είναι η απόρριψη του περιττού αλλά η επισήμανση του ουσιαστικού). Η γέφυρα του 1866 χτίσθηκε με δωρεά του Ιωάννη Λούλη. Και συνειδητοποιώ ότι στους Ηπειρώτες – αυτούς τους ανθρώπους που έκαναν το μοιρολόι ανάταση – χρωστάμε τρία πολύτιμα για τη ζωή μας πράγματα. Κυριολεκτικά και συμβολικά. Την έννοια της ευεργεσίας, τις γέφυρες και το ψωμί.