Νέα προγράμματα σπουδών και αξιολόγηση καθηγητών

Νέα προγράμματα σπουδών εισάγονται σταδιακά στα σχολεία από το 2021, ενώ η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ξεκινάει ξανά. Κι αυτό μέσω της αύξησης των πρότυπων και πειραματικών σχολείων στη χώρα, τα οποία υπήρξαν τα μόνα σχολεία στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης στα οποία εργάστηκαν αξιολογημένοι εκπαιδευτικοί. Το υπουργείο Παιδείας όμως θα επενδύσει ιδιαίτερα στα προγράμματα της προσχολικής αγωγής και των πρώτων τάξεων του δημοτικού, όπου διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό η σχέση των παιδιών με την εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά και η προσωπικότητά τους.

Παράλληλα όμως ξεκινάει εκ νέου η συζήτηση για νέα σχολικά εγχειρίδια και τη χρησιμοποίηση «πολλαπλού βιβλίου», καθώς στη σχολική τάξη αυτή τη στιγμή μπαίνουν σε καθημερινή βάση βιβλία που έχουν γραφτεί προ… 20ετίας. «Είναι αλήθεια ότι τα προγράμματα σπουδών που εφαρμόζονται αυτή τη στιγμή στην εκπαίδευση είναι 16 ετών, όπως αντίστοιχης ηλικίας ή και παλαιότερα είναι και τα σχολικά εγχειρίδια, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος για αυτά είναι 6-7 έτη» λέει χαρακτηριστικά στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής Γιάννης Αντωνίου.

Ετσι λοιπόν και όπως αναφέρουν οι πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», από την επόμενη σχολική χρονιά αναμένεται το «τρένο» της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών να ξεκινήσει ξανά. Οχημα γι’ αυτό θα είναι η επέκταση των πρότυπων σχολείων (που σήμερα είναι μόνο 5 πανελλαδικά) και ο τριπλασιασμός τους σε περιοχές όλης της χώρας.

Στα σχολεία αυτά, η επέκταση των οποίων θα γίνει με τον χαρακτηρισμό και τη μετεξέλιξη δημόσιων σχολείων που θα επιλεγούν σε κάθε περιοχή, οι μαθητές θα μπαίνουν με εξετάσεις. Στα πειραματικά σχολεία που θα λειτουργούν παράλληλα και συνοδευτικά προς τον θεσμό, και τα οποία είναι σήμερα περίπου 60 πανελλαδικά, ο μαθητές θα μπαίνουν με κλήρωση. Και στους δύο τύπους σχολείων επανέρχονται σύντομα σε ισχύ οι διατάξεις που ανέφεραν ότι οι εκπαιδευτικοί τους θα αξιολογούνται με συγκεκριμένα κριτήρια αριστείας πριν από την επιλογή τους και θα εργάζονται σε αυτά με 5ετή θητεία, η οποία θα ανανεώνεται έπειτα από νέα αξιολόγησή τους. Τα πειραματικά σχολεία βέβαια ήδη έχουν έναν «πυρήνα» αξιολογημένων εκπαιδευτικών, αλλά και πολλούς εκπαιδευτικούς που δεν έχουν αξιολογηθεί, καθώς με την αδρανοποίηση του θεσμού και την υποχώρηση των πλαισίων αξιολόγησης των προηγούμενων ετών, σε όποιες θέσεις έμεναν κενές επιλέγονταν αναπληρωτές καθηγητές.

Στα υπόλοιπα δημόσια σχολεία εισάγεται σε πρώτη φάση η εσωτερική αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας, παράλληλα με την επαναφορά του θεσμού του σχολικού συμβούλου και το νέο σύστημα επιλογής των στελεχών στην εκπαίδευση μέσω ΑΣΕΠ. Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, όπως δήλωσε και η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως σε χθεσινή συνέντευξή της στο One Channel, είναι επίσης στα σχέδια της κυβέρνησης, ενώ αυξημένο ρόλο σε αυτήν θα έχουν οι διευθυντές των σχολείων που στο μέλλον θα είναι άτομα αυξημένων προσόντων.

Τα νέα προγράμματα σπουδών

Κατά τα άλλα, οι ομάδες του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής εργάζονται ήδη πυρετωδώς και θα μελετήσουν τα νέα προγράμματα σπουδών, τα οποία σε ένα μεγάλο μέρος τους είναι ήδη διαμορφωμένα από τους επιστήμονες που εργάστηκαν σκληρά για αυτόν τον σκοπό προ 5ετίας. Τα νέα αναλυτικά προγράμματα σε μεγάλο βαθμό αναμένεται ότι θα βασιστούν στις ομάδες που έγιναν υπό την καθοδήγηση του έμπειρου εκπαιδευτικού Σωτήρη Γκλαβά, ο οποίος υπήρξε επί σειρά ετών επικεφαλής της διοίκησης οργανισμών του υπουργείου Παιδείας, όπως το πρώην Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Οπως αναφέρουν οι πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», τα νέα αναλυτικά προγράμματα σπουδών στο Λύκειο (που απαιτούν βέβαια ενέργειες και διαδικασίες για τη συγγραφή των νέων διδακτικών βιβλίων, αλλά και της εφαρμογής της «Τράπεζας θεμάτων») θα περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:

n Γλώσσα:  εισαγωγή νέων διδακτικών στόχων, μεταξύ των οποίων και ο ψηφιακός γραμματισμός, νέας διδακτικής μεθοδολογίας και νέου τρόπου αξιολόγησης, ενώ η διδασκαλία θα πρέπει να επικεντρωθεί στην προσπάθεια των μαθητών να βελτιώσουν την επικοινωνιακή τους ικανότητα και να εμπλουτίσουν δημιουργικά των γραπτό και προφορικό λόγο τους.

n Λογοτεχνία: διδακτικός στόχος θα είναι να γνωρίσουν οι μαθητές την ιδιοτυπία, τον πλούτο και τον δυναμισμό του νεοελληνικού λογοτεχνικού λόγου. Να κατανοήσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και το ήθος του λαού μας και να εδραιώσουν την πίστη τους στη ζωτικότητα και τη δημιουργικότητά του. Να στοχαστούν δηλαδή πάνω στα διαχρονικά προβλήματα της κοινωνίας, να εκτιμούν και να χαίρονται το ωραίο στα έργα του λόγου ώστε να αναπτύξουν την καλαισθησία τους.

n Αρχαία Ελληνικά: αναμένεται να εισαχθούν νέα κείμενα και νέοι διδακτικοί στόχοι για την εμβάθυνση στις παλαιότερες μορφές της γλώσσας μας, όχι μόνο για την καλύτερη κατάκτηση της σημερινής μορφής της αλλά και για την κατανόηση της παγκόσμιας διαχρονικής αξίας του πνεύματος και των ιδεών της αρχαιότητας.

n Ιστορία: ο προβληματισμός για το τι θα συμπεριληφθεί στα νέα προγράμματα σπουδών επιστρέφει! Με βάση τις εισηγήσεις της ομάδας Γκλαβά και το σχετικό πόρισμα Επιτροπής Ιστορικών, προτείνονται επαναλαμβανόμενοι κύκλοι διδασκαλίας της Ιστορίας (Αρχαίας, Βυζαντινής, Νεότερης) στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο και θεματική Ιστορία, με διαχρονική εξέταση γενικότερου ενδιαφέροντος θεμάτων για το Λύκειο (π.χ.: Α’ τάξη: «Κράτη, Θεσμοί και Διοίκηση, Ιδεολογικά Ρεύματα», Β’ τάξη: «Κοινωνία, Οικονομία, Δημογραφία» και Γ’ τάξη: «Πόλεμος και Ειρήνη»). Πριν από δύο χρόνια καταρτίστηκε και νέο πρόγραμμα σπουδών με τελείως άλλη φιλοσοφία, το οποίο ωστόσο και ο πρώην υπουργός Παιδείας Κώστας Γαβρόγλου τελικά δεν εισήγαγε ποτέ στα σχολεία.

n Μαθηματικά: αλλάζουν οι γενικές αρχές του μαθήματος ώστε να ληφθούν υπόψη τα αντίστοιχα προγράμματα των πλέον προηγμένων χωρών, σε σχέση πάντα και με τις ελληνικές ιδιαιτερότητες. Πάντως, βασική επιδίωξη είναι το «σύμμετρον» της ύλης με τον διαθέσιμο χρόνο διδασκαλίας, ώστε οι μαθητές να αποκτούν κατανόηση των μαθηματικών εννοιών σε ικανοποιητικό βάθος, της εφαρμοσιμότητας των μαθηματικών στη ζωή μας, αλλά και να κατανοούν τον κόσμο που μας περιβάλλει και την κοινωνία στην οποία ζούμε. Επίσης, αναμένεται ότι θα αφαιρεθούν δύσκολα ή μη αναγκαία στη γενική παιδεία της λυκειακής παιδείας κεφάλαια ή μετατέθηκαν στη θετική κατεύθυνση, ενώ κάποια άλλα απαραίτητα κεφάλαια θα προστεθούν ή θα ενισχυθούν.

n Φυσικές Επιστήμες: όπως αναφέρουν επιστήμονες που εργάστηκαν εντατικά για την κατάθεση των προγραμμάτων της περιόδου 2014 που τώρα θα επικαιροποιηθούν «σε μια περίοδο όπου οι θεματικές των μαθημάτων των Φυσικών Επιστημών στο Λύκειο ήταν περιορισμένες και κατακερματισμένες, ο δε πειραματισμός είτε απουσίαζε είτε πραγματοποιείτο αποσπασματικά ή τυχαία, στόχος είναι σήμερα να καλυφθεί όλο το εύρος της επιστημονικής γνώσης, αλλά και παράλληλα να ενισχυθεί η εργαστηριακή εμπλοκή των μαθητών για την απόκτηση γνώσεων και την ανάπτυξη δεξιοτήτων». Κομβικά τους σημεία θα είναι: Η χρήση των ποσοτικών μεθόδων και του πειραματισμού, αλλά και ο θεσμικά οργανωμένος επιστημονικός λόγος και οι τρόποι παρουσίασής του. Σε κάθε τάξη (γενικής παιδείας και προσανατολισμού) και για κάθε ενότητα θα προτείνονταν οι διδακτικές ώρες και θα περιγράφονται αναλυτικά οι διδακτικοί στόχοι, η διερευνητική εκπαιδευτική διαδικασία, τα μεθοδολογικά βήματα, οι πειραματισμοί και τα αναμενόμενα συμπεράσματα, καθώς και οδηγίες διδασκαλίας και φύλλα εργασίας / αξιολόγησης.

n Βιολογία: για την Α’ και Β’ Λυκείου αναμένονται αλλαγές με γνώμονα την παροχή του βασικού σώματος γνώσεων που είναι απαραίτητες για τον βιολογικό «γραμματισμό» όλων των μαθητών, ανεξαρτήτως των τελικών ακαδημαϊκών επιλογών τους. Οι βασικές αυτές γνώσεις αναμένεται να εξειδικεύονται και να αναπτύσσονται στη Γ’ Λυκείου, ώστε να περιλάβουν τα προϋποτιθέμενα γνωστικά εφόδια και τις δεξιότητες που απαιτεί η φοίτηση στις σχολές επιστημών Ζωής, Υγείας και Περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας αναμένεται να εισαχθούν αντικείμενα που δεν περιλαμβάνονταν σε προγενέστερα προγράμματα σπουδών. Η εισαγωγή των αντικειμένων αυτών θα αφορά τις νέες εξελίξεις της βιολογίας και ιδίως τις λύσεις που η επιστήμη αυτή παρέχει στην επίλυση νεοφυών προβλημάτων, όπως για παράδειγμα η κλιματολογική αλλαγή, η οικονομική, ενεργειακή, επισιτιστική κρίση, η επανεμφάνιση εξαλειφθέντων νοσημάτων και η εμφάνιση νέων κ.ά. Παράλληλα το πρόγραμμα σπουδών Γκλαβά πάνω στο οποίο αναμένεται ότι θα στηριχθούν τώρα οι αλλαγές συμπεριέλαβε αντικείμενα όπως η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, οι τράπεζες βλαστοκυττάρων και γενετικών δεδομένων, οι γενετικώς τροποποιημένοι οργανισμοί κ.ά., καθώς τα αντικείμενα αυτά έχουν πλέον καταστεί μέρος της καθημερινότητας του πολίτη και τον θέτουν ενώπιον διλημμάτων και προκλήσεων που απαιτούν γνωστικά εφόδια για την αντιμετώπισή τους.

n Σπουδές Πληροφορικής: αναμένεται να υιοθετηθούν σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις που ενσωματώνουν στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα τάσεις και προσανατολισμούς των προηγμένων εκπαιδευτικών συστημάτων διεθνώς, έχοντας ως κεντρικό στόχο την ανάπτυξη του ψηφιακού γραμματισμού και της υπολογιστικής σκέψης των μαθητών και των μαθητριών.

info

H υπουργική απόφαση για τον τρόπο εξέτασης των υποψηφίων στις πανελλαδικές εξετάσεις του 2020 με το νέο σύστημα που ψηφίστηκε πέρυσι εκδόθηκε απο το υπουργείο Παιδείας. Με το νέο σύστημα θα εξεταστούν οι μαθητές της τελευταίας ταξης των Λυκείων, ενώ οι παλαιοί απόφοιτοι μπορούν να επιλέξουν το νέο σύστημα, ή αυτό που ίσχυσε στις πανελλαδικές εξετάσεις ΓΕΛ του 2019. Ολόκληρη η εγκύκλιος στη διεύθυνση www.in.gr/2019/12/05/greece/panelladikes-2020-aytes-einai-oles-oi-allages/