Οι ειρωνείες, οι διαφωνίες και η χαμένη ενότητα

Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ άφησαν χθες για λίγο κατά μέρος τους βαρείς χαρακτηρισμούς που αντάλλαξαν – από «εγκληματία» έως «εγκεφαλικά νεκρό» – για να διακηρύξουν στη σύνοδο κορυφής της 70ής επετείου ίδρυσης του Συμφώνου, που πραγματοποιήθηκε στο προάστιο Ουάτφορντ του Λονδίνου, ότι στέκονται ενωμένοι απέναντι στην κοινή απειλή της Ρωσίας και προετοιμάζονται για την άνοδο της Κίνας.

Οι αξιωματούχοι επέμειναν πως η σύνοδος ήταν επιτυχημένη: κυρίως επειδή ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποχώρησε από την απειλή που είχε διατυπώσει να μπλοκάρει όλα τα σχέδια για την άμυνα της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης εάν οι σύμμαχοι δεν χαρακτήριζαν τους κούρδους μαχητές στη Συρία ως «τρομοκράτες». Οσο για τον γάλλο πρόεδρο που προκάλεσε αναστάτωση με τις δηλώσεις του τις προηγούμενες ημέρες, τόνισε χθες ότι η ευρωπαϊκή άμυνα δεν είναι εναλλακτική επιλογή προς το ΝΑΤΟ αλλά πυλώνας μέσα στη συμμαχία.

ΤΑ ΠΗΓΑΔΑΚΙΑ KAI O TΡΑΜΠ. Ομως η σύνοδος ξεκίνησε και κατέληξε με αντιπαραθέσεις έντονες ακόμη και για την εποχή του Ντόναλντ Τραμπ, που κατέφθασε χαρακτηρίζοντας τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν «ελεεινό» και έφυγε αποκαλώντας τον καναδό πρωθυπουργό Τζάστιν Τριντό «διπρόσωπο» επειδή τα μικρόφωνα τον έπιασαν να κοροϊδεύει τον αμερικανό πρόεδρο μέσα στο παλάτι του Μπάκιγχαμ μαζί με τον Μακρόν, τον βρετανό πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον και τον ολλανδό πρωθυπουργό Μαρκ Ρούτε. Στο πηγαδάκι που είχαν στήσει οι τέσσερις ηγέτες αναφέρθηκαν στην 50λεπτη συνέντευξη Τύπου του Τραμπ καθώς και στην έντονη συνομιλία που είχε με τον Μακρόν για το Ισλαμικό Κράτος. Στο βίντεο που μετέδωσε η καναδική τηλεόραση φαίνεται ο Τζόνσον να ρωτά τον Μακρόν ποιος ήταν ο λόγος που άργησε να εμφανισθεί, και ο Τριντό απαντά γελώντας πως άργησε «επειδή βρέθηκα σε μια συνέντευξη Τύπου 50 λεπτών! Μόλις είδα τα σαγόνια των μελών της ομάδας του να πέφτουν στο πάτωμα με αυτά που άκουσαν». Ο Μακρόν κάτι λέει που δεν ακούγεται (αν και σίγουρα θα είχε πολύ ενδιαφέρον), ενώ κανείς δεν αναφέρει το όνομα του Τραμπ, ωστόσο είναι προφανές πως η συζήτησή τους περιστρέφεται γύρω από τον αμερικανό πρόεδρο. «Αυτό συμβαίνει σε κάθε διάσκεψη του ΝΑΤΟ με τον Τραμπ. Σε κάθε G7 και σε κάθε G20» ανέφερε αμερικανός πολιτικός αναλυτής. «Οι σύμμαχοι κοροϊδεύουν τον αμερικανό πρόεδρο πίσω από την πλάτη του».

Λίγο μετά ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι ακυρώνει την προγραμματισμένη για το απόγευμα χθες τελική συνέντευξη Τύπου. «Οταν ολοκληρωθούν οι συναντήσεις μου, θα επιστρέψω στην Ουάσιγκτον» έγραψε στο Twitter ο αμερικανός πρόεδρος. «Δεν θα παραχωρήσουμε συνέντευξη Τύπου στο κλείσιμο της συνόδου, διότι έχουμε δώσει τόσες πολλές τις τελευταίες δύο ημέρες. Καλό ταξίδι σε όλους». Και αργότερα τα μικρόφωνα έπιασαν τον Τραμπ να αυτοσυγχαίρεται για την επίθεση στον Τριντό. «Ξέρεις τι θα πουν μετά;» ακούγεται ο Τραμπ να λέει σε συνοδό του. «Δεν έκανε συνέντευξη Τύπου». Και συνέχισε: «Ηταν όμως αστείο που αποκάλεσα αυτόν τον τύπο διπρόσωπο».

ΚΕΚΛΕΙΣΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΘΥΡΩΝ. Μη προγραμματισμένη συνάντηση, η οποία μάλιστα σε αντίθεση με τις άλλες έγινε κεκλεισμένων των θυρών, είχε ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μόλις τελείωσαν οι εργασίες της συνόδου. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι δύο ηγέτες συζήτησαν για το εμπόριο, για ενεργειακά θέματα και για την «εκπλήρωση των δεσμεύσεων στη Συμμαχία». Το τετ-α-τετ Τραμπ – Ερντογάν έρχεται μετά την επίσκεψη του τούρκου προέδρου τον περασμένο μήνα στον Λευκό Οίκο εν μέσω έντασης για την τουρκική εισβολή στη Βορειοανατολική Συρία και την αγορά από την Αγκυρα του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400. Παρόντες στη συνάντηση, σύμφωνα με τα τουρκικά ΜΜΕ, ήταν ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο γαμπρός του Ερντογάν και υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας Μπεράτ Αλμπαϊράκ, ο υπουργός Αμυνας Χουλουσί Ακάρ και ο πρώην πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ, που διεκδίκησε ανεπιτυχώς τον δήμο της Κωνσταντινούπολης. «Μου αρέσει η Τουρκία» και «τα πάω καλά με τον Ερντογάν» είπε ο Τραμπ. «Η Τουρκία είναι καλό μέλος του ΝΑΤΟ, ή θα γίνει».

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ έδειξε υπεραισιόδοξος πάντως για τις εργασίες της συνόδου. «Μπορέσαμε να ξεπεράσουμε τις διαφωνίες μας και συνεχίζουμε να εκπληρώνουμε το βασικό καθήκον, που είναι να προστατεύουμε και να υπερασπιζόμαστε ο ένας τον άλλον» είπε. Στο τελικό ανακοινωθέν αναφέρεται: «Οι επιθετικές πράξεις της Ρωσίας αποτελούν απειλή για την ευρω-ατλαντική ασφάλεια. Η τρομοκρατία σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της παραμένει επίμονη απειλή για όλους μας».

Ο ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΤΟΥΡΚΙΑ. Η σύνοδος σε θέρετρο γκολφ στα προάστια του Λονδίνου ήταν σίγουρο εξ αρχής πως θα ήταν περίπλοκη, με τους αξιωματούχους να ελπίζουν ότι θα αποφευχθούν αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις στη συνάντηση στην οποία πέρυσι ο Τραμπ παραπονέθηκε στους συμμάχους του ότι αρνούνται να σηκώσουν το βάρος της συλλογικής ασφάλειας. Ωστόσο η φετινή σύνοδος έγινε ακόμα πιο δύσκολη λόγω του Ερντογάν που αποφάσισε στρατιωτική εισβολή στη Συρία χωρίς να συμβουλευθεί τους συμμάχους του, πλην ΗΠΑ, και αγόρασε ρωσικά συστήματα, παρά τις αντιδράσεις όλων των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ και του Μακρόν που περιέγραψε τη στρατηγική της συμμαχίας ως «εγκεφαλικά νεκρή» σε συνέντευξή του τον προηγούμενο μήνα.

Δημόσια τα πράγματα φάνηκαν να πήγαν χειρότερα απ’ όσο αναμενόταν, καθώς την Τρίτη ο Τραμπ αποκάλεσε τις δηλώσεις Μακρόν «ελεεινές» και περιέγραψε συμμάχους που ξοδεύουν λίγα για την άμυνά τους ως «εγκληματίες» – έναν χαρακτηρισμό που, σύμφωνα με αξιωματούχους, ο Τραμπ χρησιμοποίησε και πάλι πίσω από κλειστές πόρτες κατά τις εργασίες της συνόδου.

ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ 5G. Οι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ πάντως θεωρούν πως ελήφθησαν σημαντικές αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας συμφωνίας που θα εξασφαλίζει την ασφάλεια των τηλεπικοινωνιών, όπως τα νέα δίκτυα 5G για τα κινητά. Οι ΗΠΑ ζητούν από τους συμμάχους τους να απαγορεύσουν τη χρήση εξοπλισμού από την κινεζική εταιρεία Huawei. «Νομίζω πως πρόκειται για κίνδυνο για την ασφάλεια» απάντησε ο Τραμπ σε ερώτηση για την εταιρεία αυτή, αν και στο κοινό ανακοινωθέν δεν αναφέρεται το όνομά της. «Μίλησα με την Ιταλία και φαίνεται ότι δεν θα προχωρήσουν με την εταιρεία. Μίλησα και με άλλες χώρες και έχω την ίδια αίσθηση» είπε αναφερόμενος στα συμβόλαια που ήδη έχει υπογράψει η Huawei. Μία από τις χώρες αυτές είναι και η Βρετανία. Ο πρωθυπουργός της Μπόρις Τζόνσον είπε ότι η απόφαση της Βρετανίας για το εάν θα επιτρέψει στη Huawei να διαδραματίσει ρόλο στην οικοδόμηση δικτύων τηλεπικοινωνιών 5G θα βασιστεί στη διασφάλιση της εθνικής ασφάλειας και της συνεργασίας με τη συμμαχία υπηρεσιών πληροφοριών Five Eyes, της οποίας ηγούνται οι ΗΠΑ. Μία από τις χώρες αυτές είναι και η Βρετανία.