Eνα νεφέλωμα {CR}αυτοκρατορικών διεκδικήσεων

Η επιλογή της Τουρκίας να «κατασκευάσει» (ή σκηνοθετήσει) μια συμφωνία με τη Λιβύη για τα θαλάσσια σύνορα είναι συνεπής με τη μακρά πολιτική της γειτονικής χώρας. Ενα νεφέλωμα διεκδικήσεων, ένας «θόρυβος» απαιτήσεων, πολλαπλές νομικοφανείς σοφιστείες, διάσπαρτες αμφισβητήσεις και πίσω από όλα ένα μιλιταριστικό τελικό επιχείρημα. Την Τουρκία δεν την ενδιαφέρει ακριβώς η νομική τεκμηρίωση των αιτημάτων, όσο, διά της εγέρσεώς τους, η πρόκληση αστάθειας στον αντίπαλο.

Χωρίς να θέλω να μπω σε ειδικά επιστημονικά πεδία που ελέγχει πολύ καλά ο σύνοικος κ. Φίλης, με ενδιαφέρει η Τουρκία, όχι μόνο λόγω του προσωπικού – σαμιακού – βιώματος (μια σχέση μακράς, άνισης, σίγουρα κινδυνώδους συγκατοίκησης), όχι μόνο γιατί χρησιμοποιεί ευφυώς το προσφυγικό πρόβλημα ως μέρος των εργαλείων εξωτερικής πολιτικής και επεκτατικής στρατηγικής (όπως έχω πολλές φορές γράψει), αλλά γιατί η πολιτική της έχει μια ενδιαφέρουσα «κλασματική» φύση. Οταν μίλησε ο Κοτζιάς και εν συνεχεία ο Κατρούγκαλος, για την επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 μίλια στο Ιόνιο, η Τουρκία αντέδρασε. Οταν πριν από 10 χρόνια η Μπακογιάννη και ο Καραμανλής προχώρησαν στην οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αλβανία, η Τουρκία, ουσιαστικά παρεμβαίνοντας, εμπόδισε την Αλβανία στην επικύρωση της συμφωνίας. Υφαλοκρηπίδα, οριοθέτηση θαλασσίων (και χερσαίων) συνόρων, FIR, ΑΟΖ, όλα, ακόμα και αν αφορούν τη σχέση της Ελλάδας με τρίτες χώρες, τα αντιμετωπίζει ως υποσύνολα του μεγάλου συνολικού στρατηγήματος: Αναθεώρηση στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκία δημιουργεί ή εκμεταλλεύεται διεθνείς «τρύπες», κενά ισχύος, ενδιάμεσες ζώνες μεταξύ ανταγωνιστικών συστημάτων ασφαλείας, «μπαταρισμένες», ενδοτικές χώρες, περικυκλώνοντας τον αντίπαλο, δημιουργώντας ρήγματα στα συμμαχικά του σχήματα, προσπαθώντας να κάνει διμερείς (άρα ελέγξιμες) «διεθνείς» σχέσεις. Μια πολυδιαίρεση, σαλαμοποίηση της κεντρικής κοσμοθεωρητικής της σύλληψης. Η μεγαλοκρατική – οθωμανική φαντασίωση είναι μια μορφή συλλογικού υποσυνειδήτου, μεγάλου μέρους της κοινωνίας και των πολιτικών – στρατιωτικών ελίτ, είναι η μόνη αποδεκτή πραγματικότητα για την Τουρκία.

Από τη δημιουργία «χάους δικαίου», πάντα επωφελείται ο ισχυρός. Με μια πολιτική «κρότου – λάμψης» που ζαλίζει, αποπροσανατολίζει τον αντίπαλο, ευελπιστεί να του πάρει αυτό που θέλει. Και αυτό που θέλει είναι πάντα περισσότερο από αυτό που έχει. Από εισβολή και κατοχή του 40% της Κύπρου θέλει την οικονομική κατοχή όλης της Κύπρου, θέλει τον σφετερισμό του κόπου 45 αιματηρών και κοπιαστικών χρόνων των Κυπρίων, αλλά και την ομηρεία των συνεταιρισμένων χωρών και εταιρειών με την Κύπρο. Για μια ανασφαλή προσωπικότητα όπως είναι ο Ερντογάν, που θέλει έκλειψη του άλλου εφόσον δεν τον ελέγχει, η μεγαλοκρατική παράδοση στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας τού ταιριάζει γάντι. Η κουλτούρα εξωτερικής πολιτικής χρειάζεται τον Ερντογάν και ο ερντογανικός ψυχισμός κουμπώνει με τη μεγαλοκρατική φαντασίωση της Τουρκίας. Εκλέγεται, επανεκλέγεται, συγχωρείται, τυλίγεται με μια μορφή λαϊκής, μαζικής επιείκειας. Γιατί έχει καταφέρει να κολακεύσει αυτό που ο ίδιος έχει ανάγκη. Μια σχέση με υποτελείς άλλους (τους όποιους) και μια σχέση αυτο-υποτέλειας στον «συλλογικό» εγωτισμό.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, αν. καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ