Ο θησαυρός της Ρούμελης

Προστατευόμενη περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, ο Εθνικός Δρυμός Οίτης ιδρύθηκε το 1966, με σκοπό τη διατήρηση και την προστασία της πλούσιας πανίδας και χλωρίδας, καθώς και των ιδιαίτερων γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών του βουνού.

Ο τρίτος σε έκταση εθνικός δρυμός της χώρας μας καταλαμβάνει περίπου το ένα τέταρτο του ορεινού όγκου της Οίτης (70.000 στρέμματα, εκ των οποίων 33.700 στρέμματα αποτελούν τον πυρήνα του δρυμού και τα υπόλοιπα την περιφερειακή ζώνη).

Η προστασία και διαχείριση του Εθνικού Δρυμού Οίτης και της ευρύτερης περιοχής του όρους έχει ανατεθεί στον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης, Κοιλάδας Σπερχειού και Μαλιακού Κόλπου, που εποπτεύεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Η ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ. Ο ορεινός όγκος της Οίτης (ψηλότερη κορυφή του, ο Πύργος, υψόμετρο 2.152) καταλαμβάνει τμήματα των Περιφερειακών Ενοτήτων Φθιώτιδας και Φωκίδας.

Οι συνηθέστερες δίοδοι προσεγγίσεως της Οίτης είναι αφενός μεν τα χωριά Καστανιά και Νεοχώρι (από τον βορρά, μέσω Υπάτης), αφετέρου δε τα χωριά Παύλιανη και Πυρά (από τον νότο). Η πρόσβαση σε όλες τις περιπτώσεις γίνεται μέσω χωματόδρομων μέτριας βατότητας και με ψηλό όχημα ή 4×4.

Η βόρεια πλευρά της Οίτης, στους πρόποδες της οποίας απλώνεται η κοιλάδα του Σπερχειού, εμφανίζει έντονο ανάγλυφο με απότομες πλαγιές και εντυπωσιακά φαράγγια, όπως του Γοργοποτάμου, του Κάκαβου, του Καμαριώτη, του Ροδοκάλου και του Γερακάρη.

Μέσα στα φαράγγια αυτά κρύβονται μικροί ή μεγαλύτεροι καταρράκτες, όπως ο Κρεμαστός, που θεωρείται ο μεγαλύτερος της Στερεάς Ελλάδας.

Ανατολικά βρίσκεται το φαράγγι του ποταμού Ασωπού, που αποτελεί και το φυσικό όριο μεταξύ Οίτης και Καλλιδρόμου, ενώ δυτικά βρίσκεται ο αρχαίος ποταμός Ίναχος (Βίστριζα), που διαχωρίζει την Οίτη από το γειτονικό όρος Γουλινά.

Τέλος, στη νότια πλευρά, όπου το τοπίο γίνεται πιο ήπιο και η μετάβαση από τα ψηλότερα στα χαμηλότερα υψόμετρα είναι ομαλότερη, η Οίτη γειτνιάζει με τα Βαρδούσια (νοτιοδυτικά) και την Γκιώνα (νοτιοανατολικά).

Η Οίτη, ιδίως από την ανατολική και τη βόρεια πλευρά της, δίνει την εντύπωση ενός δύσβατου ορεινού όγκου. Όμως, όσοι και όσες έχουν την τύχη να βρεθούν στην καρδιά της αντικρίζουν μια διαφορετική εικόνα, με λιβάδια κατάφυτα από αγριολούλουδα, στα οποία σχηματίζονται εποχικές λιμνούλες.

Στην Οίτη συναντώνται πολυάριθμες πηγές και παραδοσιακές βρύσες, καθώς και αρκετά ρέματα, μικρά και μεγάλα. Εξάλλου, τρία σημαντικά ποτάμια πηγάζουν από τα οροπέδια της Οίτης: από τα ανατολικά ο Γοργοπόταμος και ο Ασωπός και από τα δυτικά ο αρχαίος Ίναχος (Βίστριζα).

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ. Στην Οίτη έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής 1.149 είδη και υποείδη φυτών (εκτιμάται ότι ξεπερνούν τα 1.250). Η Οίτη φιλοξενεί, επίσης, έναν μεγάλο σχετικά αριθμό ενδημικών φυτικών ειδών της Ελλάδας και των Βαλκανίων, ενώ έχουν καταγραφεί και δύο τοπικά ενδημικά είδη.

Εξάλλου, στην Οίτη κυριαρχούν τα δάση κεφαλληνιακής ελάτης, ενώ μικρή αλλά όχι ασήμαντη έκταση καταλαμβάνουν τα δάση των φυλλοβόλων δρυών, καθώς και τα μικτά δάση δρυών και ελάτης στα νότια και δυτικά τμήματα του ορεινού όγκου.

Η παραποτάμια βλάστηση ακολουθεί τα ρέματα και τα ποτάμια, συνίσταται δε από πλατάνια, ιτιές και σκλήθρα.

Η ΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ. Τα είδη που αποτελούν την πανίδα της Οίτης σχετίζονται στην πλειονότητά τους με τα εκτεταμένα δάση κεφαλληνιακής ελάτης που καλύπτουν το βουνό. Τα δάση αυτά φιλοξενούν ποικίλα θηλαστικά και πτηνά, πολλά από τα οποία είναι μάλλον κοινά και ευρέως διαδεδομένα είδη στα ελληνικά βουνά.

Η Οίτη αποτελεί καταφύγιο αρκετών σπάνιων ή/και απειλούμενων ειδών, σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (2009).

ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ. Στην Παύλιανη Φθιώτιδας, χωριό χτισμένο στις δασωμένες πλαγιές της Οίτης (υψόμετρο 1.030), ανάμεσα στα έλατα, τις καρυδιές και τα κρύα νερά, λειτουργεί το Κέντρο Ενημέρωσης για την Οίτη μερίμνη του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης, Κοιλάδας Σπερχειού και Μαλιακού Κόλπου.

Το Κέντρο Ενημέρωσης στεγάζεται σε παραχωρημένη από τον Δήμο Λαμιέων αίθουσα του παλαιού δημοτικού σχολείου της Παύλιανης, που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του χωριού.

Η αίθουσα έχει διαμορφωθεί κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να λειτουργεί ως ένα σύγχρονο Κέντρο Ενημέρωσης για όλες τις ηλικίες, που αποσκοπεί στην εξοικείωση του κοινού με τη βιοποικιλότητα και τον φυσικό πλούτο της πανέμορφης Οίτης.

Συγκεκριμένα, το Κέντρο Ενημέρωσης περιλαμβάνει εκθεματικές επιφάνειες (πανό) που περιγράφουν συνοπτικά το φυσικό περιβάλλον της Οίτης (χλωρίδα, πανίδα, γεωμορφολογικά στοιχεία), αλλά και την ανθρωπογεωγραφία της περιοχής (ιστορία, μύθοι, παραδοσιακές ασχολίες).

Επίσης, ψηφιακό διαδραστικό πίνακα (πίνακα αφής) με διάφορα εκπαιδευτικά παιχνίδια-εφαρμογές, ηχητική εγκατάσταση με ήχους ζώων του δάσους, επιφάνεια τοίχου με παζλ για αντιστοίχιση κ.ά.

Στόχος όλων των ανωτέρω είναι η διά των αισθήσεων (αφή, όραση, ακοή) γνωριμία με τη βιοποικιλότητα του ορεινού όγκου της Οίτης, καθώς και η ευαισθητοποίηση των επισκεπτών σε θέματα περιβαλλοντικής προστασίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο χώρος του Κέντρου Ενημέρωσης για την Οίτη επιτρέπει την πρόσβαση και σε άτομα με ειδικές ανάγκες.

Το Κέντρο Ενημέρωσης είναι ανοιχτό συγκεκριμένες ημέρες και ώρες, κατόπιν συνεννοήσεως με τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης, Κοιλάδας Σπερχειού και Μαλιακού Κόλπου (τηλ. επικοινωνίας 22310 59007).

Η είσοδος στο Κέντρο Ενημέρωσης είναι ελεύθερη για το κοινό, η δε ενημέρωση-ξενάγηση στον χώρο γίνεται δωρεάν από το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης.

Όσοι αγαπούν τη φύση και τις περιπατητικές διαδρομές μπορούν να συνδυάσουν την επίσκεψή τους στο Κέντρο Ενημέρωσης για την Οίτη με έναν θαυμάσιο περίπατο στο παρκάκι αναψυχής της Παύλιανης ή σε κάποιο μονοπάτι της περιοχής (π.χ., μονοπάτι του Ηρακλή) συνοδεία του προσωπικού του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης, Κοιλάδας Σπερχειού και Μαλιακού Κόλπου.

*Οι φωτογραφίες του παρόντος άρθρου προέρχονται στο σύνολό τους από τον ιδιαίτερα κατατοπιστικό διαδικτυακό τόπο του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης, Κοιλάδας Σπερχειού και Μαλιακού Κόλπου (oiti.gr)