Σινιάλο συναίνεσης για την προεδρική εκλογή

Τομή για την τέταρτη αναθεώρηση αποτελεί η ψήφιση της πρότασης για την αποδέσμευση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την πρόωρη διάλυση της Βουλής και τις εκλογές, αν και η πρόταση της πλειοψηφίας δεν στηρίχθηκε από άλλο κόμμα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με στόχο να καμφθούν και οι αντιρρήσεις, προανήγγειλε ότι η πρόταση για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας «θα εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση».

Την ευρύτατη συναίνεση των πολιτικών δυνάμεων, ωστόσο, συγκέντρωσε κατά την ψηφοφορία για την αναθεώρηση του Συντάγματος η κατάργηση της αποσβεστικής προθεσμίας για την ποινική δίωξη των υπουργών (άρθρο 86 παρ. 3), η οποία «καταδίωκε» εδώ και χρόνια το πολιτικό σύστημα. Ευρείες συγκλίσεις καταγράφηκαν για τη συνταγματική καινοτομία της θέσπισης της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας και το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, ενώ τη στήριξη όλων των κομμάτων πλην ΣΥΡΙΖΑ απέσπασε η διάταξη για την ψήφο των εκτός επικρατείας εκλογέων (ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι ο εφαρμοστικός νόμος θα κατατεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση με πρόθεση να έχει ψηφιστεί πριν από το τέλος του χρόνου).

Η κορυφαία θεσμική διαδικασία αποτέλεσε, παρά τις όποιες συναινέσεις επιτεύχθηκαν, πεδίο αναμέτρησης δύο διαμετρικά αντίθετων στρατηγικών. Αλλωστε η αναθεώρηση αυτή χαρακτηρίστηκε από μια ιδιομορφία: ξεκίνησε από την πλειοψηφία του ΣΥΡΙΖΑ και ολοκληρώθηκε από την πλειοψηφία της ΝΔ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης καταλόγισε στο πρώην κυβερνών κόμμα ατολμία και προτάσεις με «περιττούς συνταγματικούς βερμπαλισμούς», ενώ ο Αλέξης Τσίπρας κατηγόρησε τη σημερινή πλειοψηφία για «μίζερη και καχεκτική αναθεώρηση».

Σε κάθε περίπτωση, οι εννέα αλλαγές που επιτεύχθηκαν συνιστούν ένα σημαντικό βήμα προς τον εκσυγχρονισμό του καταστατικού χάρτη της χώρας, καθώς έρχονται να επιλύσουν παθογένειες του παρελθόντος αλλά και να εισαγάγουν καινοτομίες που ανταποκρίνονται στη μετά την οικονομική κρίση κοινωνική πραγματικότητα, όπως το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα που συγκέντρωσε 190 θετικές ψήφους έναντι 107 αρνητικών, οι οποίες αφορούν το πλαίσιο και όχι αυτή καθαυτήν τη θέσπισή του, ή η υιοθέτηση από την πλειοψηφία της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ και του Κινήματος Αλλαγής για τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, τη δυνατότητα δηλαδή των πολιτών (με 500.000 υπογραφές) να εισηγούνται προτάσεις νόμου (εγκρίθηκε με αυξημένη πλειοψηφία 254 ψήφων έναντι 32 «όχι» και ενός «παρών»).

Η διάταξη για την κατάργηση της αποσβεστικής προθεσμίας που οδηγούσε σε παραγραφή των αδικημάτων των υπουργών (σε δύο συνόδους της επόμενης Βουλής από τη διάπραξή τους) απέσπασε τη μερίδα του λέοντος των προτιμήσεων των βουλευτών φτάνοντας τις 274 ψήφους (έναντι 23 «παρών» από ΚΚΕ και ΜέΡΑ25 που ήθελαν πλήρη κατάργηση του επίμαχου άρθρου 86), ενώ μεγάλη πλειοψηφία συγκέντρωσε και η πρόταση για την κατάργηση της βουλευτικής ασυλίας για αδικήματα που τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων των βουλευτών.

Η ΠΡΟΕΔΡΙΚΗ ΕΚΛΟΓΗ. Σημαντική πολιτική εμβέλεια έχει η αλλαγή τόσο του άρθρου 32 παρ. 4 για την προεδρική εκλογή όσο και για την ψήφο των Ελλήνων εκτός επικράτειας (η πρώτη πέρασε μόνο με τις ψήφους της ΝΔ και η δεύτερη με τις ψήφους όλων των κομμάτων πλην του ΣΥΡΙΖΑ). Μάλιστα, το ζήτημα της αποδέσμευσης της ανάδειξης του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα από τις εκλογές, κάτι που ζητούσαν όλα τα κόμματα, αποτέλεσε την αφορμή για να περιγράψει ο Πρωθυπουργός το συναινετικό «προφίλ» που πρέπει να εκφράζει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Ο πρόεδρος της ΝΔ ρώτησε τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο οποίος άσκησε σφοδρή κριτική κάνοντας λόγο για «κομματικό πρόεδρο» και «πρόεδρο μειοψηφίας», επικαλούμενος τη σχετική πλειοψηφία που προβλέπεται στη διαδικασία εκλογής του ως έσχατη λύση: «Πιστεύετε ότι μπορεί να υπάρξει κυβέρνηση με απόλυτη πλειοψηφία η οποία να εκλέξει Πρόεδρο με σχετική πλειοψηφία και να μπορεί να σταθεί εδώ, σε αυτή την αίθουσα, την επόμενη μέρα;». Διευκρίνισε δε ότι η συνταγματική πρόβλεψη για τελική εκλογή του Προέδρου με απλή πλειοψηφία «δεν αναιρεί την πολιτική ευθύνη της εκάστοτε πλειοψηφίας να αναζητεί πρόσωπο το οποίο θα εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση».

ΟΙ ΟΜΟΓΕΝΕΙΣ. Οσον αφορά την ψήφο των ομογενών, ο Μητσοτάκης, αν και δήλωσε ότι το κόμμα του είναι υπέρ του να ψηφίζουν όλοι οι Ελληνες του εξωτερικού που είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους, εμφανίστηκε υπερήφανος για τα βήματα εξεύρεσης κοινού τόπου με τα άλλα κόμματα, διατυπώνοντας την ελπίδα και την ευχή το νομοσχέδιο που θα έρθει στη Βουλή να είναι αυτό το μόνο που θα ψηφιστεί από 300 βουλευτές. Ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται και η ψήφιση της διάταξης για τη σύσταση εξεταστικών επιτροπών έπειτα από πρόταση της μειοψηφίας, όπως και η εξομοίωση των στρατιωτικών δικαστών με τους τακτικούς, ενώ προς τη διευκόλυνση της λειτουργίας των ανεξάρτητων Αρχών θεωρείται η ψήφιση της πρότασης για σύστασή τους με πλειοψηφία των 3/5 από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής. Σημειώνεται ότι από την ψηφοφορία απουσίαζαν τρεις βουλευτές: Φίλης, Θραψανιώτης (από ΣΥΡΙΖΑ) και Παφίλης (από ΚΚΕ), οι οποίοι με επιστολή τους είχαν γνωστοποιήσει την ψήφο τους, που όμως δεν καταμετρήθηκε.