Η πρόληψη είναι υπόθεση όλων μας

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε το 1993 τη Διακήρυξη για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών. Είκοσι έξι χρόνια μετά ο Οργανισμός εξακολουθεί να δίνει προτεραιότητα στην ανάγκη εξάλειψης αυτής της μορφής βίας. Δυστυχώς η βία κατά των γυναικών αντί να μειώνεται αυξάνεται, χωρίς μάλιστα να μπορεί κάποιος να αποτυπώσει με ακρίβεια τη λεκτική και την ψυχολογική βία. Προφανώς και η αποσταθεροποίηση και αποτυχία κρατών σε διάφορες περιοχές του πλανήτη εντείνει τα περιστατικά βίας κατά των γυναικών, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι γυναίκες είναι από τα βασικά θύματα στο πλαίσιο των ενόπλων συγκρούσεων. Ωστόσο, η έμφυλη βία δεν περιορίζεται μόνο στις αναπτυσσόμενες χώρες. Σε πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ, με χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις τη Γαλλία και την Ιταλία, οι γυναικοκτονίες αυξάνονται σημαντικά.

Μπορεί να μοιάζει πλέον στερεοτυπικό αλλά είναι πραγματικότητα: η βία δεν διακρίνει φυλή, εθνικότητα, τάξη, ηλικία και κατάσταση. Η βία όμως κατά των γυναικών είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση. Πέραν των μορφών που έχουν ήδη αναφερθεί, οι γυναίκες πέφτουν θύματα βίας και στο πλαίσιο της εμπορίας ανθρώπων αλλά και των βιασμών. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που ο ΟΗΕ προωθεί μια συνολική καμπάνια ευαισθητοποίησης, στο πλαίσιο της οποίας αναδεικνύει όλες τις μορφές που μπορεί να πάρει η βία κατά των γυναικών αλλά και των νεαρών κοριτσιών. Τα τελευταία βιώνουν και τη φρίκη των εξαναγκαστικών γάμων αλλά και του ακρωτηριασμού των γεννητικών τους οργάνων.

Μια ευαίσθητη και ιδιαίτερα ανησυχητική παράμετρος της βίας κατά των γυναικών αφορά την οικογένεια και τον εκάστοτε σύντροφο ως έναν από τους βασικότερους θύτες. Μία στις τρεις γυναίκες και κορίτσια βιώνει φυσική ή σεξουαλική βία στη ζωή του. Το 50% των θυτών της βίας είναι οι σύντροφοι των γυναικών. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που η βία κατά των γυναικών είναι μία από τις βασικές μορφές της ενδοοικογενειακής βίας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως για πολλές δεκαετίες στη χώρα μας η βία κατά των γυναικών αντιμετωπιζόταν ως μια κανονικότητα και σε έναν βαθμό αναγκαιότητα. Η γυναίκα που θέλει τη σφαλιάρα της ήταν μια κυρίαρχη διάσταση της λαϊκής κουλτούρας, η οποία σε πολλές περιπτώσεις βύθιζε τα θύματα στη σιωπή και στην αποδοχή της μοίρας τους, στο πλαίσιο της αναγκαστικής διατήρησης της οικογένειας.

Οι εποχές έχουν αλλάξει, τα δικαιώματα έχουν ενισχυθεί και η Κοινωνία των Πολιτών υψώνει όλο και εντονότερα τη φωνή της για την ανάγκη εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών. Δυστυχώς όμως οι αριθμοί δεν «ευημερούν», το αντίθετο, η βία αυξάνεται και ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στην προσπάθεια για την αντιμετώπισή της είναι η σιωπή των θυμάτων. Τα θύματα δεν μπορούν να σπάσουν τη σιωπή μόνα τους, χρειάζονται την υποστήριξη και την ενθάρρυνση όλων, άλλωστε η βία κατά των γυναικών είναι υπόθεση και της κοινωνίας.

Οπως όμως συμβαίνει με όλα τα θέματα, χωρίς τη συμμετοχή του κράτους δεν μπορεί να υπάρχει ουσιαστική και σε βάθος αντιμετώπιση. Προφανώς και το κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη βία κατά των γυναικών μόνο του, μπορεί όμως να είναι ουσιαστικός αρωγός και στην ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση των πολιτών. Αυτός είναι και ο στόχος της πρωτοβουλίας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για την ανάγκη ανάδειξης της βίας κατά των γυναικών.

Αν μπορεί να υπάρξει ένα επιμύθιο από την πανευρωπαϊκή κινητοποίηση με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, είναι η ανάγκη ενίσχυσης των δράσεων πρόληψης. Η πρόληψη είναι υπόθεση όλων μας.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διεθνολόγος, δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών