Ατόφια, μοναδική, με όραμα

Οταν η φουρτούνα χτυπάει το καράβι, φουρτουνιάζει η καρδιά και η ψυχή του ανθρώπου. Είναι το ταξίδι δύσκολο, κι όταν αράζεις στο λιμάνι, κουβαλάς για λίγο καιρό την αστάθεια της φουρτούνας. Ετσι, όταν πλάκωσε ο μεγάλος σεισμός της Αθήνας, εκείνη πιάστηκε με τα δυο χέρια από τα κουφώματα της πόρτας, ν’ αποκαταστήσει την ισορροπία. Ηταν η Αστάρτη, μα ήθελε να ‘ναι ο Ατλας.

Καθημερινά συμπόσια στο σπίτι της, με κάθε λογής «περιθώριους, παραπεριθώριους και φλαμπουροκουβαλίστρες», που τραγούδησε κι ο Νικόλας γι’ αυτήν ακριβώς την ημέρα του σεισμού. Κι ήσαν όλοι εκεί, κάθε μέρα σχεδόν, ο Θέμος φυσικά πρώτος και καλύτερος, καπετάνιος και φίλος από παλιά, ο Παύλος, ο Αλκης, ο Κωνσταντίνος, ο Σταύρος, η Κατερίνα, ο Μήτσος, η Ολια, ο Αρης, η Μαρία, ο Σπύρος, η Βίκυ, ο Νίκος, η Θέμις και πόσοι ακόμα, πόσοι ακόμα… Κι ήταν ο πυρετός ο δικός της πυρετός όλων. Πριν ακόμα ολοκληρωθεί η πρόταση για το «Ρεμπέτικο», να σου η τηλεόραση. «Τι θα τραγουδήσεις;». «Μα φυσικά το “Summertime”». Ο Παύλος στην κιθάρα, and the living is easy… Σιγά που ήταν easy. Ούτε τα ψάρια πηδάγανε, ούτε το βαμβάκι φτερούγιζε. Κι η μοίρα του Παύλου ήταν ήδη γραμμένη.

Ο Γκέρσουιν δεν της πήγαινε. Να ‘τανε τουλάχιστον rastafarian… Κι όταν ήρθε η ώρα να επιλέξουμε τραγουδίστρια που θα την ντουμπλάρει στον ρόλο της Μαρίκας, ο Ξαρχάκος ήταν κάθετος: «Η Σωτηρία η ίδια!». «Μα δεν είναι τραγουδίστρια…». «Εχεις ακούσει ποτέ το “Φέρτε μου ένα μαντολίνο”;». Οντως. Τραγουδίστρια δεν ήτανε. Ούτε ηθοποιός. Λίγο πιάνο είχε κάνει, σε μικρή ηλικία. Κι όμως!

Μπορείς να φανταστείς ποια άλλη ηθοποιός, τραγωδός, πεπειραμένη και πετυχημένη θα μπορούσε να πετύχει τέτοια ερμηνεία; Κι όποια αληθινή τραγουδίστρια επιχειρεί να ξανατραγουδήσει το «Καίγομαι», απλά καίγεται.

Το μυστικό δεν βρίσκεται στο τεράστιο ταλέντο που σίγουρα έκρυβε μέσα της. Αυτό υπήρχε έτσι κι αλλιώς. Το ζήτημα ήταν ν’ ανοίξει τις πόρτες και να το αναδείξει. Κι αυτό δεν το πέτυχε μόνο με σκληρή, εξαντλητική δουλειά. (Στα γυρίσματα, δεν υπήρχε κανένας άλλος στο οπτικό της πεδίο, εκτός από έναν ιδεατό καθρέφτη. Κι ήταν ο καθρέφτης εκεί, για να της επιστρέφει την εικόνα, τις κινήσεις. Την κάθε κίνηση, τον λόγο, την κάθε λέξη. Ακόμα και συλλαβιστά, μηχανιστικά. «Θθθθα-πά-ω-στην-Αμμμε-ρι-κή-Γιωρρρρ-γάκη…». Και ξαφνικά, στο γύρισμα της σκηνής, έλιωνε ο λόγος, έλιωνε και η κίνηση).

Οχι, δεν είναι μόνο η εξοντωτική δουλειά. Είναι που έβλεπε μακριά και δεν ήταν τίποτα κοντά της να της το κρύβει, είναι που είχε ένα όραμα, ν’ αναδείξει τον καλύτερο εαυτό της, που τον έβλεπε μακριά, κι όμως ήταν μέσα της. Ηταν η ένωση με το θείον, όπως εκείνη η Αγαύη – Καλόγρια που παρωδεί στο «Oh Babylon» ή ακόμα όπως ήταν η Μαρία Αλκαίου όταν αγκαλιάζεται ερωτικά με το κύμα που θα την πνίξει, στη «Φόνισσα».

Κι ήρθε η ώρα της πρεμιέρας, στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης. Η Μάχη του Ερνάνι, που θα έλεγαν οι Γάλλοι. Τι τους έφταιξε η ταινία και ουρλιάζανε έτσι; Στο τέλος γίνεται η αποκάλυψη: δεν ήθελαν να δουν μια ταινία, ήθελαν τον φούρνο του Νασρεντίν Χότζα. «Μην ανησυχείς» μου λέει η Σωτηρία. «Η ταινία θα τραβήξει τον δρόμο της, όπως τον τράβηξε και στα γυρίσματα». Είναι αλήθεια πως στα γυρίσματα η δουλειά πήγε ρολόι και κάθε εμπόδιο λυνόταν διά μαγείας, σε βαθμό που λέγαμε πως οι ψυχές των πεθαμένων του ρεμπέτικου μας ευλογούν και μας προστατεύουν.

Στο Βερολίνο όμως, την τελευταία στιγμή, την έπιασε πανικός. Κι αν μας γιουχάρουν όπως στη Θεσσαλονίκη; Κηδεία της Μαρίκας, τίτλοι τέλους, σκοτάδι, ανάβουν τα φώτα. Σιωπή. Ο γερμανός τελετάρχης μετράει τα δευτερόλεπτα, αποφασίζει πως δεν πρόκειται ν’ ακουστεί χειροκρότημα, ξεκινάει για τη σκηνή να μας παρουσιάσει. Κι εκεί πάνω κοκαλώνει, γιατί ακούγεται από την αίθουσα ένα καταιγιστικό χειροκρότημα, με ποδοβολητά και ιαχές. «Κουτ, κουτ» μας λέει ο Γερμανός. Η ταινία είχε πάρει τον δρόμο της.

Μετά την ταινία, η Σωτηρία επιχείρησε ν’ απαλλαγεί από τη Μαρίκα. Ομως δεν είχε καταλάβει πως στο πανί ο κόσμος δεν έβλεπε τη Μαρίκα, αλλά τη Σωτηρία. Και η Σωτηρία ήταν πάντα εκεί, ατόφια, μοναδική, και το όραμά της πάντα παρόν. Ετσι ξαναπήρε το πλοίο – φάντασμα της περιπέτειας κι έτσι την ξαναβρήκαν οι φουρτούνες.

Ο Νικόλας, από τον Αδη, όπως κι η Βίκυ, ο Παύλος, η Κατερίνα κι η κόρη της, μας καλεί: «Και τώρα το τελευταίο μας μήνυμα…». Οι φουρτούνες πειράζουν την κίνηση του ταξιδιώτη. Κι η Σωτηρία δεν άντεχε την αστάθεια. Ετσι, επέλεξε να φύγει για πάντα, χωρίς καν να μας αποχαιρετήσει. Addio στα ιταλικά σημαίνει στην αγκαλιά του Θεού. Και είναι εκεί που βρίσκεται τώρα, «για πρώτη φορά ευτυχισμένη», όπως λέει κι ο Μπάμπης του «Ρεμπέτικου». Αντίο, Σωτηρία.