Μια κοινωνία χωρίς ελπίδα

To Φατίχ είναι μια από τις πιο συντηρητικές γειτονιές της Κωνσταντινούπολης. Την περασμένη εβδομάδα κάποιοι κάτοικοι είδαν ένα σημείωμα στην εξώπορτα ενός σπιτιού: «Προσοχή! Υπάρχει υδροκυάνιο μέσα. Καλέστε την αστυνομία. Μην μπείτε». Οποιος έγραψε το σημείωμα ήθελε προφανώς να προστατεύσει τους γείτονες από την τοξική ουσία. Οταν έφθασε η αστυνομία βρήκαν τέσσερα πτώματα – δύο άνδρες και δύο γυναίκες, ηλικίας μεταξύ 48 και 60. Ανήκαν όλοι στην οικογένεια των Γετισκίν, που έμεναν στη γειτονιά επί δεκαετίες. Τα αδέλφια, σύμφωνα με τους γείτονες, ζούσαν μέσα στην ανεργία και την εξαθλίωση – τα μόνα χρήματα που έμπαιναν στο σπίτι ήταν ο μισθός της μιας αδελφής, δασκάλας μουσικής. Χωρίς να μπορούν να βρουν δουλειά για να αντιμετωπίσουν τα χρέη, έδιναν αγώνα για να αντιμετωπίσουν την κατάθλιψη και το άγχος.

«Ηταν ωραίοι άνθρωποι. Εκαναν αυτό που έκαναν λόγω της φτώχειας», λέει ένας μαγαζάτορας της περιοχής που τους ήξερε από παιδιά. Μερικές ώρες αφότου οι σοροί τους απομακρύνθηκαν, η εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας έκοψε το ρεύμα στο σπίτι λόγω συσσωρευμένων απλήρωτων λογαριασμών. Η αυτοκτονία προκάλεσε έντονη συζήτηση στην Τουρκία όπου η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος έχει αυξηθεί 10 φορές φέτος με συνολική αύξηση 57%, ενώ η ανεργία μεταξύ των νέων κυμαίνεται στο 27%. Ομως φιλο-κυβερνητικές φωνές στα ΜΜΕ απέρριψαν την άποψη ότι οι αυτοκτονίες αυτές συνδέονται με τη φτώχεια και την ανεργία, κατηγορώντας τους υπόλοιπους ότι χειραγωγούν την κοινή γνώμη και αμαυρώνουν το γόητρο της Τουρκίας στο εξωτερικό. Μάλιστα η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Yeni Akit, ισχυρίσθηκε ότι ο βρετανός βιολόγος ήταν εκείνος που όπλισε το χέρι των αυτόχειρων. Το βιβλίο του «Η περί Θεού αυταπάτη» βρέθηκε σε ένα ράφι. «Ενα αθεϊστικό βιβλίο έσπρωξε 4 ανθρώπους σε αυτοκτονία!» ήταν ο τίτλος.

Την επόμενη ημέρα βρέθηκε νεκρή μια οικογένεια στην Αττάλεια, που είχαν πάρει υπερβολική δόση φαρμάκων – οι γονείς και δύο παιδιά 4 και 9 ετών. Ο πατέρας ήταν μακροχρόνια άνεργος. Από το 2012 υπάρχει μια δραματική αύξηση των ποσοστών αυτοκτονιών στην Τουρκία, μια χώρα όπου η αυτοχειρία θεωρείται αμαρτία. Ο ρυθμός των αυτοκτονιών είναι σήμερα 8 την ημέρα, ενώ γίνονται δεκάδες άλλες απόπειρες. Πριν από λίγες ημέρες ο Αμίρ Χατάμπ, σύρος πρόσφυγας που κατάφερε να ξεφύγει από τον πόλεμο και την καταστροφή με τα τρία παιδιά του, πήδηξε μέσα σε υπόνομο, αυτοκτονώντας.

Η αυτοκτονία αποτελεί ένα εξαιρετικά δύσκολο και ευαίσθητο θέμα και ποτέ δεν γνωρίζουμε ακριβώς γιατί κάποιος αποφασίζει να τερματίσει τη ζωή του. Ομως σε μια χώρα όπου δεν υπάρχει ελευθερία του λόγου, ούτε χώρος για μια σοβαρή συζήτηση για οτιδήποτε η αντίδραση σε αυτές τις περιπτώσεις είναι άσχημη, το λιγότερο. Μετά το αρχικό σοκ για την τραγωδία ακολούθησε μια σειρά επικρίσεων, με τα θύματα να κατηγορούνται και να διαπομπεύονται. Χωρίς καμία ευαισθησία, η αυτοκτονία καταδικάστηκε ως εξέγερση εναντίον του Θεού και πράξη αμφισβήτησης των αρχών και της υπάρχουσας τάξης. Τι να συμβαίνει άραγε στον κοινωνικό ιστό όταν η ανθρώπινη αξιοπρέπεια καταστρέφεται αφότου έχει καταστραφεί η δημοκρατία;

Η Ελίφ Σαφάκ είναι τουρκάλα συγγραφέας